Gepubliceerd op 27 december 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Bij internationaal co-ouderschap beslist in de regel de rechter van het land waar het kind gewoonlijk woont over gezag, zorgverdeling en omgang. Heeft u gezamenlijk gezag, dan mag u niet zonder toestemming van de andere ouder of vervangende toestemming van de rechter met het kind naar het buitenland verhuizen.
Wekelijks wisselen tussen twee huizen is over de grens meestal niet haalbaar. Daarom maken ouders andere afspraken: langere verblijfsperiodes, vakantieregelingen en vast digitaal contact. Hieronder leest u welke regels gelden, welke verdragen meespelen, hoe de Hoge Raad een verhuizing naar Zwitserland beoordeelde en wat u in het ouderschapsplan vastlegt.
Inhoudsopgave
Gezag, zorgregeling en hoofdverblijf over de grens
Van internationaal co-ouderschap is sprake als ouders na een scheiding in verschillende landen wonen en de zorg voor hun kind blijven delen. Juridisch gaat het meestal om gezamenlijk gezag met een zorgregeling die rekening houdt met de afstand.
Gezag, zorgverdeling en hoofdverblijf zijn verschillende begrippen. Bij gezamenlijk gezag beslissen beide ouders samen over belangrijke zaken als school, medische behandeling en woonplaats (artikel 1:251 BW). De zorgregeling bepaalt wanneer het kind bij welke ouder is. Meer daarover leest u in ons artikel over gezag, omgang en hoofdverblijf.
Regelingen die over grote afstand werken
Meestal woont het kind bij één ouder en brengt het de schoolvakanties bij de andere ouder door. Een gelijke verdeling van 50/50 is over grote afstand zelden haalbaar, omdat het kind maar in één land naar school kan.
| Regeling | Hoe het werkt | Past vooral bij |
|---|---|---|
| Vakantieregeling | Hoofdverblijf bij één ouder; zomervakantie en een deel van de kortere vakanties bij de andere ouder | Leerplichtige kinderen (in Nederland vanaf vijf jaar) |
| Langere blokken | Afwisselend enkele weken bij elke ouder | Kinderen die nog niet leerplichtig zijn |
| Aanvullend digitaal contact | Vaste momenten voor videobellen, afgestemd op het tijdsverschil | Elke regeling, als aanvulling |
Welke rechter is bevoegd?
Bevoegd is in beginsel de rechter van het land waar het kind zijn gewone verblijfplaats heeft. De nationaliteit van ouders of kind is daarvoor niet beslissend.
| Situatie | Regeling | Bevoegde rechter | Erkenning van de beslissing |
|---|---|---|---|
| Andere ouder woont in een EU-land (behalve Denemarken) | Brussel II-ter-verordening (2019/1111), sinds 1 augustus 2022 | Gewone verblijfplaats van het kind (art. 7); na rechtmatige verhuizing blijft de oude rechter drie maanden bevoegd voor de omgang (art. 8) | Zonder aparte procedure en zonder exequatur (art. 30 en 34) |
| Land buiten de EU dat partij is bij het Haags Kinderbeschermingsverdrag 1996 | Haags Kinderbeschermingsverdrag | Gewone verblijfplaats van het kind (art. 5); die rechter past in de regel zijn eigen recht toe (art. 15) | Van rechtswege; voor tenuitvoerlegging soms een verklaring van uitvoerbaarheid (art. 23 en 26) |
| Land zonder verdrag | Internationaal privaatrecht van elk land | Wisselend | De buitenlandse rechter beslist zelf |
Bij landen zonder verdrag is het verstandig vóór een verhuizing uit te laten zoeken wat de afspraken in het andere land waard zijn. Ook bij een internationale echtscheiding speelt deze vraag.
Verhuizen met uw kind naar het buitenland
Bij gezamenlijk gezag heeft u voor een verhuizing naar het buitenland toestemming van de andere ouder nodig. Geeft die geen toestemming, dan kunt u de rechtbank vragen om vervangende toestemming op grond van artikel 1:253a BW.
De rechter weegt alle omstandigheden af. In een zaak over een moeder die met haar kind naar haar nieuwe echtgenoot in Zwitserland wilde verhuizen, oordeelde de Hoge Raad op 25 april 2008 (ECLI:NL:HR:2008:BC5901) dat het belang van het kind een overweging van de eerste orde is, maar niet automatisch zwaarder weegt dan andere belangen. Het hof had het nieuwe huwelijk en de zwangerschap van de moeder ten onrechte niet uitdrukkelijk meegewogen.
Welke gezichtspunten de rechter gebruikt, somde het gerechtshof Den Haag op 24 juli 2024 (ECLI:NL:GHDHA:2024:2581) op. Het hof verleende in die zaak alsnog vervangende toestemming, omdat het heen-en-weer reizen voor de kinderen onhoudbaar was en de vader via een aangepaste zorgregeling voldoende contact kon houden.
- De noodzaak om te verhuizen.
- Hoe goed de verhuizing is doordacht en voorbereid.
- Alternatieven en maatregelen die de gevolgen verzachten of compenseren, zoals het dragen van reiskosten.
- De communicatie en het overleg tussen de ouders.
- Het recht van de andere ouder en het kind op contact in een vertrouwde omgeving.
- De verdeling van de zorgtaken en de frequentie van het contact vóór en na de verhuizing.
- De leeftijd en mening van het kind en hoe geworteld het is.
- De extra kosten van het contact na de verhuizing.
Een procedure over vervangende toestemming duurt vaak enkele maanden, zeker als de rechter de Raad voor de Kinderbescherming om onderzoek vraagt. Begin daarom ruim voor de geplande verhuisdatum. Lees ook ons artikel over co-ouderschap bij een internationale verhuizing.
Vertrek zonder toestemming is kinderontvoering
Neemt een ouder het kind zonder toestemming mee naar het buitenland of houdt hij het daar na een vakantie vast, dan is dat internationale kinderontvoering. De achterblijvende ouder kan dan via het Haags Kinderontvoeringsverdrag van 1980 de terugkeer van het kind vragen.
In Nederland loopt een teruggeleidingsverzoek via de Centrale autoriteit internationale kinderaangelegenheden van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Binnen de EU moet de rechter in elke instantie in beginsel binnen zes weken beslissen (artikel 24 Brussel II-ter). Ontvoering kan ook strafbaar zijn als onttrekking aan het wettig gezag (artikel 279 Wetboek van Strafrecht), ook voor een ouder die zelf gezag heeft. Meer leest u in ons artikel over internationale kinderontvoering.
Een ontvoering voorkomen
Een paspoort of identiteitskaart voor een minderjarige wordt alleen verstrekt met toestemming van beide gezaghebbende ouders (artikel 34 Paspoortwet). Bij een concreet risico kunt u de rechter vragen om aanvullende maatregelen.
- Leg in het ouderschapsplan vast dat reizen naar het buitenland vooraf schriftelijk wordt gemeld, met adres en terugreisdatum.
- Spreek af wie de reisdocumenten van het kind bewaart.
- Vraag bij acute dreiging de voorzieningenrechter om een verbod om met het kind naar het buitenland te reizen of om afgifte van de reisdocumenten.
- Neem bij twijfel contact op met het Centrum Internationale Kinderontvoering, dat ouders informeert over preventie en terugkeer.
Ook voor een gewone vakantie naar het buitenland heeft u bij gezamenlijk gezag toestemming van de andere ouder nodig. Zie ons artikel over vakantie met kinderen na een scheiding.
Het internationale ouderschapsplan
Bij een echtscheiding of beëindiging van een geregistreerd partnerschap met minderjarige kinderen is een ouderschapsplan verplicht (artikel 815 lid 2 Rv). Bij internationaal co-ouderschap moet dat plan concreter zijn dan gebruikelijk.
- Het hoofdverblijf van het kind en de verdeling van alle schoolvakanties en feestdagen, per jaar uitgeschreven.
- Wie het kind brengt en haalt, wie reist als begeleider en wie de reiskosten betaalt.
- Vaste momenten voor videobellen, rekening houdend met het tijdsverschil.
- Hoe beide ouders informatie over school en gezondheid delen.
- De kinderalimentatie en de verdeling van bijzondere kosten.
- Hoe u de afspraken evalueert en wat u doet bij een geschil, bijvoorbeeld eerst mediation.
Afspraken veranderen mee met het kind. Bij gewijzigde omstandigheden kan de rechter een zorgregeling of omgangsregeling aanpassen (artikel 1:253a BW). Lees hierover ons artikel over het ouderschapsplan later aanpassen.
Kinderalimentatie en kinderbijslag over de grens
Kinderalimentatie blijft verschuldigd als een ouder in het buitenland woont. Welk recht op de alimentatie van toepassing is, bepaalt binnen de EU het Haags Alimentatieprotocol van 2007, meestal het recht van het land waar het kind woont.
Reiskosten voor de omgang kunnen meewegen bij de berekening van de kinderalimentatie. Betaalt de andere ouder niet, dan helpt het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) bij inning in het buitenland, zie ons artikel over internationale inning van alimentatie. Voor kinderbijslag binnen de EU bepaalt Verordening (EG) 883/2004 welk land betaalt; de Sociale Verzekeringsbank (SVB) beoordeelt dit voor Nederland.
U wilt verhuizen: zo bereidt u het verzoek voor
- Vraag schriftelijk toestemming aan de andere ouder voordat u een woning, baan of school vastlegt.
- Onderbouw de noodzaak van de verhuizing met stukken, zoals een arbeidscontract of huurovereenkomst.
- Stel een concrete omgangsregeling voor, met een voorstel voor de reiskosten.
- Controleer of een Nederlandse beslissing in het nieuwe land wordt erkend.
De andere ouder wil vertrekken: zo bewaakt u het contact
- Geef geen toestemming voordat de omgang, de reiskosten en het digitale contact schriftelijk zijn geregeld.
- Laat de rechter beslissen als u het niet eens bent; vertrek zonder toestemming kunt u laten terugdraaien via het Haags Kinderontvoeringsverdrag.
- Handel snel bij een ontvoering: na een jaar kan de rechter de terugkeer weigeren als het kind in het nieuwe land is geworteld (artikel 12 Haags Kinderontvoeringsverdrag).
- Bewaar de reisdocumenten van het kind als dat zo is afgesproken.
Wat wij doen bij internationaal co-ouderschap
- Beoordelen welke rechter bevoegd is en welk recht geldt in uw situatie.
- Een internationaal ouderschapsplan opstellen of controleren.
- Onderhandelen met de andere ouder of diens advocaat over verhuizing, omgang en kosten.
- Een verzoek om vervangende toestemming of een verweer daartegen indienen bij de rechtbank.
- Bij dreigende of voltooide ontvoering spoedmaatregelen vragen en de termijnen bewaken.
Meer over onze aanpak leest u op de pagina van onze familierecht advocaat en onze scheidingsadvocaat.
Veelgestelde vragen
Bepaalt de nationaliteit van het kind wie het gezag krijgt?
Nee. Beslissend is de gewone verblijfplaats van het kind, zowel voor de bevoegde rechter als in de regel voor het toepasselijke recht. Wie van rechtswege gezag heeft, bepaalt het Haags Kinderbeschermingsverdrag naar het recht van het land waar het kind woont (artikel 16).
Vervalt de bestaande regeling als een ouder naar het buitenland verhuist?
Nee. Een rechterlijke beslissing of vastgelegde regeling blijft gelden totdat ouders iets anders afspreken of de rechter haar wijzigt. Bij een verhuizing is een nieuwe regeling wel bijna altijd nodig.
Wat doet u als de andere ouder zich in het buitenland niet aan de omgang houdt?
Binnen de EU kunt u een Nederlandse omgangsbeslissing direct laten uitvoeren in de andere lidstaat. Daarbuiten hangt het af van het verdrag met dat land. Lees ook ons artikel over een omgangsregeling die niet wordt nageleefd.
