Partneralimentatie na samenwonen of huwelijk: wat zijn de verschillen?

Gepubliceerd op 27 december 2025 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026

Na een huwelijk of geregistreerd partnerschap kan een ex-partner recht hebben op partneralimentatie, in de regel voor de helft van de huwelijksduur en hooguit vijf jaar (artikel 1:157 BW). Na ongehuwd samenwonen bestaat geen wettelijke alimentatieplicht, ook niet na een lange relatie; alleen een afspraak in een samenlevingscontract kan een bijdrage opleveren.

Kinderalimentatie staat daar los van: die is verschuldigd door beide juridische ouders, getrouwd of niet. Hieronder leest u hoe partneralimentatie werkt na een huwelijk, wat samenwoners kunnen afspreken, wanneer de alimentatie eindigt en welke valkuilen er zijn.

Wanneer heeft u na een huwelijk recht op partneralimentatie?

Als u na de scheiding niet zelf in uw levensonderhoud kunt voorzien en uw ex-partner draagkracht heeft. De rechter stelt de bijdrage vast op verzoek, in de echtscheidingsprocedure of later (artikel 1:156 lid 1 BW).

Een inkomensverschil alleen is niet genoeg. De rechter kijkt naar drie vragen:

• Behoefte: wat heeft de alimentatiegerechtigde nodig, gelet op het welstandsniveau tijdens het huwelijk?
• Eigen verdiencapaciteit: wat kan hij of zij zelf verdienen of redelijkerwijs gaan verdienen?
• Draagkracht: wat kan de ander betalen na aftrek van de eigen noodzakelijke lasten en eventuele kinderalimentatie, die voorgaat?

Rechters gebruiken daarvoor de aanbevelingen van de Expertgroep Alimentatienormen, de zogenoemde Tremanormen. Het LBIO (Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen) berekent de alimentatie niet, maar kan een vastgestelde bijdrage innen als uw ex-partner niet betaalt. Het bedrag wordt elk jaar per 1 januari van rechtswege geïndexeerd met het percentage dat de minister vaststelt, tenzij u indexering heeft uitgesloten (artikel 1:402a BW). Een geregistreerd partnerschap wordt voor alimentatie gelijk behandeld met een huwelijk. Zie ook heeft uw ex-partner recht op alimentatie? en partneralimentatie: hoe lang en hoeveel.

Hoe lang duurt partneralimentatie na een huwelijk?

Voor verzoeken tot echtscheiding die vanaf 1 januari 2020 zijn ingediend, geldt de helft van de huwelijksduur met een maximum van vijf jaar (artikel 1:157 lid 1 BW). De huwelijksduur loopt tot de indiening van het echtscheidingsverzoek.

De wet kent drie uitzonderingen (artikel 1:157 leden 2 tot en met 4 BW). Geldt er meer dan één, dan geldt de langste termijn (artikel 1:157 lid 5 BW):

• Zijn er uit het huwelijk geboren kinderen onder de twaalf jaar, dan loopt de alimentatie door tot het jongste kind twaalf wordt.
• Duurde het huwelijk langer dan vijftien jaar en bereikt de alimentatiegerechtigde binnen tien jaar de AOW-leeftijd, dan loopt de alimentatie door tot die leeftijd.
• Duurde het huwelijk langer dan vijftien jaar, is de alimentatiegerechtigde geboren op of vóór 1 januari 1970 en ligt diens leeftijd meer dan tien jaar onder de AOW-leeftijd, dan eindigt de alimentatie na tien jaar.

Is beëindiging zo ingrijpend dat dit naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet van de alimentatiegerechtigde kan worden gevergd, dan kan de rechter op verzoek alsnog een termijn vaststellen (artikel 1:157 lid 7 BW). Dat verzoek moet worden ingediend binnen drie maanden nadat de alimentatie is geëindigd. Voor echtscheidingsverzoeken van vóór 2020 geldt het oude recht: in de regel maximaal twaalf jaar. Meer over het einde rond de AOW-leeftijd leest u bij vervalt partneralimentatie bij de AOW-leeftijd? en bij scheiden na een langdurig huwelijk.

Heeft u na samenwonen recht op partneralimentatie?

Nee, niet op grond van de wet. Ongehuwd samenwonenden hebben geen wettelijke onderhoudsplicht tegenover elkaar, ook niet na twintig jaar samenwonen of als één van beiden voor de kinderen is gaan zorgen.

Een bijdrage is alleen afdwingbaar als u die schriftelijk heeft afgesproken, meestal in een notarieel samenlevingscontract of in een overeenkomst bij het uit elkaar gaan. Die afspraak is een gewone contractuele verplichting: de hoogte, de duur en de beëindigingsgronden volgen uit de tekst, niet uit artikel 1:157 BW. Leg daarom vast:

• wanneer de verplichting ontstaat, bijvoorbeeld na een relatie van een bepaalde duur of bij gezamenlijke kinderen;
• het bedrag of de berekeningswijze, en of het wordt geïndexeerd;
• de maximale duur;
• wanneer de bijdrage eindigt, bijvoorbeeld bij een nieuwe relatie van de ontvanger;
• of en hoe de bijdrage kan worden gewijzigd als de omstandigheden veranderen.

Zonder afspraak is een claim op levensonderhoud kansloos. Wel kan een samenwoner die bijvoorbeeld heeft geïnvesteerd in de woning van de ander, soms een vergoeding vorderen op grond van de gemaakte afspraken of ongerechtvaardigde verrijking (artikel 6:212 BW). Betaalt een ex-samenwoner vrijwillig een bijdrage, dan kan dat een natuurlijke verbintenis zijn (artikel 6:3 BW): niet afdwingbaar, maar wat is betaald, hoeft niet te worden terugbetaald. Lees meer bij scheiden na samenwonen zonder huwelijk en samenlevingscontract versus huwelijk.

Hoe zit het met kinderalimentatie na samenwonen?

Beide juridische ouders zijn verplicht bij te dragen in de kosten van verzorging en opvoeding van hun minderjarige kinderen, ongeacht of zij getrouwd waren (artikel 1:392 en 1:404 BW). Tussen 18 en 21 jaar geldt een plicht tot levensonderhoud en studie (artikel 1:395a BW).

Een vader die het kind niet heeft erkend, is geen juridische ouder, maar kan als verwekker toch onderhoudsplichtig zijn (artikel 1:394 BW). Kinderalimentatie gaat bij de berekening voor partneralimentatie. Zie kinderalimentatie en co-ouderschap.

Wanneer eindigt partneralimentatie na een huwelijk?

De verplichting eindigt van rechtswege als de termijn afloopt, als een van beiden overlijdt, of als de ontvanger hertrouwt, een geregistreerd partnerschap aangaat of gaat samenleven met een ander als waren zij gehuwd (artikel 1:160 BW). In die laatste drie gevallen herleeft de alimentatie niet als de nieuwe relatie eindigt.

Voor samenleven als waren zij gehuwd kijkt de rechter of sprake is van een affectieve relatie van duurzame aard, met samenwoning, een gemeenschappelijke huishouding en wederzijdse verzorging. Een adres in de Basisregistratie Personen is een aanwijzing, maar niet beslissend. De betaler die zich op 1:160 BW beroept, moet dit bewijzen. Zie ook nieuwe partner, oude alimentatie en, voor de bijzondere situatie waarin ex-partners samen blijven wonen, na de scheiding samen in één huis.

Kan de alimentatie tussentijds worden gewijzigd?

Ja, als de omstandigheden wezenlijk veranderen, bijvoorbeeld bij verlies van werk of een sterke inkomensstijging (artikel 1:401 BW). De rechter kan de bijdrage dan verhogen, verlagen of op nihil stellen.

Wijziging kan met terugwerkende kracht, maar de rechter is terughoudend als de ontvanger daardoor veel moet terugbetalen. Meer leest u bij partneralimentatie en wijziging van omstandigheden en alimentatie met terugwerkende kracht.

Wat zijn de fiscale gevolgen?

Wettelijke partneralimentatie na een huwelijk of geregistreerd partnerschap is in de regel aftrekbaar voor de betaler en belast bij de ontvanger. Voor bijdragen tussen ex-samenwoners, afkoopsommen en eenmalige betalingen gelden afwijkende regels.

Wij geven geen fiscaal advies. Laat de fiscale gevolgen van uw afspraken vooraf beoordelen door een fiscalist of belastingadviseur, zeker als u een afkoop overweegt.

Waar let u op als u alimentatie gaat ontvangen?

• Bent u getrouwd geweest of geregistreerd partner? Zo niet, heeft u dan een schriftelijke afspraak?
• Welke uitzondering op de termijn van vijf jaar is op u van toepassing?
• Vraag tijdig verlenging aan als beëindiging onredelijk zwaar is: uiterlijk binnen drie maanden na het einde van de alimentatie.
• Een nieuwe samenwoning kan uw recht definitief doen vervallen.

Waar let u op als u alimentatie gaat betalen?

• Is de behoefte van uw ex-partner onderbouwd, en is rekening gehouden met diens verdiencapaciteit?
• Is de einddatum vastgelegd in het convenant of de beschikking?
• Verzamel bewijs als u meent dat uw ex-partner samenleeft als ware gehuwd.
• Daalt uw inkomen wezenlijk? Vraag dan direct wijziging aan.

Wat kunnen wij voor u doen bij partneralimentatie?

• Beoordelen of u recht heeft op partneralimentatie of een contractuele bijdrage, en voor welke termijn.
• Een berekening van behoefte en draagkracht maken volgens de Tremanormen.
• Alimentatieafspraken opstellen in een convenant of samenlevingscontract.
• Onderhandelen en procederen over vaststelling, wijziging, verlenging of beëindiging.
• Termijnen bewaken, zoals de termijn van drie maanden voor een verlengingsverzoek.

Meer over onze aanpak leest u op de pagina van onze familierecht advocaat. Woont u samen in een huurwoning, zie dan ook scheiden met een gezamenlijke huurwoning.

Samengevat

• Na een huwelijk of geregistreerd partnerschap: alimentatie op basis van behoefte en draagkracht, in de regel de helft van de huwelijksduur en hooguit vijf jaar.
• Uitzonderingen: tot het jongste kind twaalf is, tot de AOW-leeftijd of tien jaar bij lange huwelijken en geboorte op of vóór 1 januari 1970.
• Na samenwonen: geen wettelijke alimentatie, alleen wat u schriftelijk heeft afgesproken.
• Kinderalimentatie geldt altijd, voor beide juridische ouders.

Veelgestelde vragen

Telt een periode van samenwonen vóór het huwelijk mee voor de duur?

Nee. Voor de termijn van artikel 1:157 BW telt alleen de duur van het huwelijk of geregistreerd partnerschap, tot de indiening van het echtscheidingsverzoek.

Kan ik als samenwoner alsnog alimentatie afspreken bij het uit elkaar gaan?

Ja. U kunt bij het beëindigen van de relatie een schriftelijke overeenkomst sluiten. Die is dan afdwingbaar volgens de inhoud ervan.

Gaat de alimentatieplicht over op de erfgenamen?

Nee. De plicht eindigt bij overlijden van de betaler. Achterstallige termijnen van vóór het overlijden zijn wel een schuld van de nalatenschap.

Wie berekent de hoogte?

Partijen zelf, met hulp van een advocaat of mediator, of de rechter. Het LBIO berekent niet, maar int een vastgestelde bijdrage als die niet wordt betaald.