Verwijdering van een leerling: wanneer mag een school uitschrijven?

Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 10 oktober 2026

Een school mag een leerling alleen definitief verwijderen na een zorgvuldige procedure, bijvoorbeeld bij ernstig wangedrag van de leerling of de ouders, of als de school de nodige ondersteuning niet kan bieden. De verwijdering gaat pas in als een andere school bereid is de leerling toe te laten.

De regels verschillen tussen basis- en voortgezet onderwijs. Op de basisschool speelt vaak de geschiktheid voor speciaal onderwijs of agressief gedrag een rol.

In het voortgezet onderwijs draait het meestal om slechte cijfers of ernstig wangedrag. Voordat een school echt tot verwijdering overgaat, moet er een nieuwe school gevonden zijn.

Ouders mogen altijd bezwaar maken en kunnen naar de Geschillencommissie passend onderwijs stappen.

Wie beslist over verwijdering?

Bij het verwijderen van een leerling hebben meerdere partijen hun eigen taak. Het bevoegd gezag beslist uiteindelijk, terwijl de onderwijsinspectie een oogje in het zeil houdt.

Wat is de rol van het schoolbestuur?

Alleen het bevoegd gezag mag officieel een leerling verwijderen. Dus niet een docent of teamleider, maar echt het schoolbestuur.

Het bestuur moet altijd een zorgvuldige procedure volgen. Eerst krijgen ouders en leerling de kans om hun kant van het verhaal te vertellen.

Voorwaarden voor verwijdering:

• Een andere school moet de leerling willen opnemen
• De reden mag niet puur onderwijsprestaties zijn
• Er moet iets bijzonders aan de hand zijn

Het bestuur moet ook echt een nieuwe school zoeken. De leerling mag pas weg als die plek geregeld is.

Bij een voorgenomen verwijdering moet het bestuur dit digitaal melden via het Internet Schooldossier. Ze doen dit vóórdat ze een definitief besluit nemen.

Wat doet de schoolleiding?

De schoolleiding regelt het voorwerk en de uitvoering van de procedure. Ze verzamelen documenten en praten met iedereen die betrokken is.

Wat doet de schoolleiding concreet:

• Gesprekken voeren met leerling en ouders
• Dossier samenstellen
• Contact leggen met andere scholen
• Alles netjes op papier zetten

De schoolleiding moet erop letten dat ze alle wettelijke stappen volgen. Zij bereiden het besluit voor, maar het bestuur knopen de knoop door.

Zelfs als een leerling geschorst is, blijft de schoolleiding verantwoordelijk voor onderwijs. Denk aan huiswerk of een andere oplossing.

Wat doet de onderwijsinspectie?

De onderwijsinspectie kijkt mee bij alle verwijderingen. Scholen melden elke schorsing langer dan één dag via het digitale systeem.

Voor een voornemen tot verwijdering moet de school met de inspectie overleggen. Het gaat dan vooral over hoe het onderwijs voor de leerling door kan lopen.

Wat doet de inspectie:

• Kijken of de procedure klopt
• Overleggen bij lastige zaken
• Meldingen ontvangen via het Internet Schooldossier
• Zorgen dat het onderwijs doorloopt

Na een definitief besluit tot verwijdering informeert de school de inspectie schriftelijk. De inspectie kan dan nog om uitleg vragen.

De inspectie let op dat scholen zich aan hoofdstuk 8 van de WVO 2020 houden.

Op welke gronden mag een school een leerling verwijderen?

Scholen mogen een leerling alleen verwijderen als er een wettelijke reden is. Denk aan ernstig wangedrag van de leerling, problematisch gedrag van ouders, of als de school niet het juiste onderwijs kan bieden.

Wanneer is wangedrag van de leerling een grond?

Ernstige gedragsproblemen zijn de meest voorkomende reden. Dit geldt voor zowel basis- als voortgezet onderwijs.

De school moet laten zien dat het gedrag:

• Steeds terugkomt
• Echt overlast veroorzaakt voor anderen
• Niet verbetert ondanks hulp

Voorbeelden zijn geweld, pesten, vernieling, of steeds de les verstoren. Eerst moet de school altijd proberen te helpen en begeleiden.

Een tijdelijke schorsing kan voorafgaan aan definitieve verwijdering. Die mag maximaal een week duren.

Tijdens de schorsing zoekt de school naar een oplossing binnen of buiten de school.

Kan gedrag van ouders tot verwijdering leiden?

Soms zijn het de ouders die de aanleiding vormen. Denk aan ouders die de school ernstig verstoren of zelfs bedreigen.

Voorbeelden van problematisch oudergedrag:

• Personeel bedreigen
• Agressief zijn op school
• Structureel niet willen meewerken
• Het onderwijsproces ondermijnen

De school moet goed vastleggen wat er is gebeurd. Ook hier geldt: eerst praten, dan pas ingrijpen.

Het kind mag nooit gestraft worden voor het gedrag van de ouders. De school moet extra haar best doen om een nieuwe plek te vinden.

Wat als de school de nodige ondersteuning niet kan bieden?

Een school mag een leerling verwijderen als ze niet het juiste onderwijs kan bieden. Dit heet handelingsverlegenheid.

In het passend onderwijs hebben scholen zorgplicht. Ze moeten eerst alles proberen binnen hun eigen school.

Dat betekent extra hulp, aanpassingen, of zelfs speciaal onderwijs binnen de school. Pas als echt alles geprobeerd is, mag de school verder kijken.

Verwijdering mag alleen als:

• Alle opties zijn uitgeput
• De leerling beter af is op speciaal onderwijs
• Een andere school betere zorg kan bieden

In het voortgezet onderwijs zijn de regels nog strikter. Slechte cijfers zijn nooit genoeg reden voor verwijdering.

Leerlingen met een ondersteuningsbehoefte zijn extra beschermd. De school moet echt alles op alles zetten om een passende school te vinden.

Welke procedure gaat aan verwijdering vooraf?

Voordat een school een leerling definitief kan uitschrijven, moet ze een wettelijke procedure volgen. Ouders moeten gehoord worden, de inspectie moet meedenken, en er moet een nieuwe school zijn.

Wie moet de school horen?

Het bestuur moet ouders schriftelijk laten weten dat ze verwijdering overwegen. In die brief staan de redenen.

Ouders hebben het recht om hun kant te vertellen. De school moet ze die kans geven voordat er een definitief besluit komt.

Wie moeten gehoord worden:

• De ouders
• De leerling zelf
• De betrokken leraar

Pas als iedereen gehoord is, mag de school een besluit nemen. Zo blijft het proces eerlijk.

Wanneer overlegt de school met de inspectie?

Voor verwijdering moet de school met de Onderwijsinspectie overleggen. Dit is verplicht en gebeurt vóór het definitieve besluit.

Tijdens het overleg bespreken ze hoe de leerling onderwijs kan blijven volgen. Dat geldt tijdens én na de procedure.

Belangrijke meldingen:

• Voornemen tot verwijdering aan de inspectie
• Definitieve verwijdering aan de leerplichtambtenaar
• Schriftelijke bevestiging aan ouders

De inspectie houdt toezicht op het proces en kijkt of alles volgens de regels gaat.

Moet de school een andere school zoeken?

Een leerling mag niet worden verwijderd voordat er een andere plek is gevonden. Dat is wettelijk verplicht.

De school moet actief zoeken naar een passende plek. Leerlingen hebben recht op onderwijs, ook tijdens deze procedure.

Per onderwijstype verschilt het:

• Basisschool: geen schorsing tijdens wachten op nieuwe school
• Middelbare school: langere schorsing mogelijk tijdens wachten

De nieuwe school moet de leerling willen opnemen. Pas dan mag de verwijdering doorgaan.

Mag een school een leerling schorsen voor verwijdering?

Schorsing kan een stap zijn die voorafgaat aan het definitief verwijderen van een leerling. De school mag een leerling maximaal een week schorsen, maar bij een voorgenomen verwijdering kan deze periode uitlopen.

Hoe lang mag een schorsing duren?

Scholen mogen leerlingen hooguit één week achter elkaar schorsen. Dit geldt voor zowel het basisonderwijs als het voortgezet onderwijs.

Wil een school een leerling verwijderen? Dan moeten ze eerst overleggen met de onderwijsinspectie.

Dat overleg kan langer duren dan een week. In die gevallen mag de schorsing ook langer duren.

De schorsing stopt pas als de school een definitief besluit neemt over verwijdering.

Belangrijke voorwaarden voor schorsing:

• Maximaal 1 week bij gewone schorsing
• Verlenging alleen bij voorgenomen verwijdering
• Schriftelijke motivatie is verplicht
• Ouders mogen bezwaar maken

Krijgt een geschorste leerling onderwijs?

Een geschorste leerling mag niet naar de gewone lessen komen. Toch blijft de school verplicht onderwijs aan te bieden.

Vaak geven scholen extra huiswerk of kiezen ze voor andere onderwijsvormen.

Mogelijke onderwijsvormen tijdens schorsing:

• Extra huiswerk met begeleiding

• Digitale lessen of opdrachten

• Afspraken voor bespreking van leerstof

• Alternatieve onderwijsarrangementen

De school maakt samen met ouders en leerling afspraken over het vervolg. Die afspraken moeten duidelijk zijn en zorgen dat de leerling aan zijn onderwijsplicht voldoet.

Wat moet de school melden bij een schorsing?

Als een schorsing langer dan één dag duurt, moet het schoolbestuur dit melden bij de onderwijsinspectie. Ze doen dit via het elektronische meldingsformulier in het Internet Schooldossier.

In de melding moet de school de reden van schorsing goed uitleggen. Na het melden krijgen ze een ontvangstbevestiging met registratienummer.

Verplichte communicatie:

• Schriftelijke brief aan ouders en leerling
• Duidelijke motivatie
• Duur van de schorsing
• Informatie over bezwaarprocedure

De brief moet alle relevante info bevatten. Ouders en leerling moeten weten waarom de schorsing is opgelegd en hoe ze bezwaar kunnen maken.

Hoe maakt u bezwaar tegen verwijdering?

Ouders mogen bezwaar maken tegen een verwijderingsbesluit van hun kind. Bij geschillen kunnen ze terecht bij de Geschillencommissie passend onderwijs voor een onafhankelijke beoordeling.

Binnen welke termijn maakt u bezwaar?

Ouders moeten binnen zes weken na ontvangst van het verwijderingsbesluit schriftelijk bezwaar indienen bij het schoolbestuur. Het bezwaarschrift moet uitleggen waarom ze het niet eens zijn met de beslissing.

Ze richten het bezwaar aan het bevoegd gezag van de school. Het helpt als ouders hun bezwaren goed onderbouwen en relevante documenten meesturen.

Belangrijke punten voor het bezwaarschrift:

• Datum en naam van de leerling
• Reden van bezwaar
• Bewijs of documenten die het bezwaar ondersteunen
• Handtekening van de ouders

Hoe beslist het schoolbestuur op bezwaar?

Het schoolbestuur onderzoekt het bezwaar en moet binnen zes weken een beslissing op bezwaar nemen. Ze kunnen deze termijn met zes weken verlengen.

Het bestuur bekijkt alle feiten opnieuw. Meestal nodigen ze ouders uit voor een gesprek om hun standpunt toe te lichten.

De beslissing op bezwaar kan drie kanten op:

• Het bezwaar wordt gegrond verklaard – verwijdering wordt teruggedraaid
• Het bezwaar wordt ongegrond verklaard – verwijdering blijft staan
• Het bezwaar wordt deels gegrond verklaard – bijvoorbeeld met andere voorwaarden

Wat doet de Geschillencommissie passend onderwijs?

Ouders kunnen binnen zes weken na het verwijderingsbesluit een verzoek indienen bij de Geschillencommissie passend onderwijs (GPO). Het schoolbestuur beslist pas op het bezwaar nadat het oordeel van de commissie binnen is.

De geschillencommissie werkt onafhankelijk en checkt of de school de juiste procedures volgde. Ze beoordelen of de verwijdering terecht was.

De commissie kan verschillende uitspraken doen:

• De verwijdering was onterecht
• De verwijdering was terecht
• De school moet andere maatregelen nemen

Het oordeel van de commissie is niet bindend. Het schoolbestuur moet wel laten weten wat het met het oordeel doet en een afwijking motiveren.

Blijft het bestuur bij de verwijdering, dan kunt u bij een openbare school beroep instellen bij de bestuursrechter en bij een bijzondere school naar de civiele rechter stappen.

Waar let de school op bij uitschrijving?

Bij het uitschrijven van een leerling moet de school een aantal administratieve stappen zetten en aan wettelijke verplichtingen voldoen. Ze moeten zorgen voor een correcte registratie in het leerlingadministratiesysteem en regelen dat de leerling elders onderwijs kan volgen.

Welke uitschrijfdatum geldt?

De school moet de juiste uitschrijfdatum vaststellen. Die datum telt mee voor administratie en bekostiging.

Belangrijke regels voor de uitschrijfdatum:

• Uitschrijving geldt vanaf de dag dat de leerling stopt
• Bij verwijdering mag dit niet vóór het einde van het schooljaar vanwege slechte prestaties
• De school bewaart alle relevante documenten

Ze maken een officieel uitschrijfbesluit met reden en datum. Het bevoegd gezag voert deze administratieve handelingen uit en controleert of alles klopt.

Wat regelt de school voor een nieuwe inschrijving?

De school moet actief op zoek naar een nieuwe school voor de leerling, vooral in het voortgezet onderwijs.

Verplichtingen van de school:

• Zoeken naar een passende nieuwe school
• Contact opnemen met mogelijke scholen
• Zorgen dat de leerling niet zonder onderwijs komt te zitten

Voor leerlingen die naar speciaal onderwijs moeten, loopt een aparte procedure. De school werkt samen met andere instellingen waar nodig.

De leerling mag pas definitief worden uitgeschreven als er een nieuwe school is gevonden. Zo voorkomen ze onderwijsuitval.

Hoe schrijft de school de leerling uit in de administratie?

De school registreert de uitschrijving in het ROD (Register Onderwijsdeelnemers). Dit moet binnen bepaalde termijnen gebeuren.

Belangrijke stappen:

• Uitschrijving invoeren in het systeem
• Juiste reden voor uitschrijving kiezen
• Controleren of alle gegevens kloppen
• Bevestiging van uitschrijving bewaren

Uitschrijven is niet hetzelfde als het verwijderen van een inschrijving. Een inschrijving wordt alleen verwijderd als de leerling nooit echt onderwijs heeft gevolgd op de school.

De school informeert de nieuwe school over belangrijke zaken. Dat helpt bij een soepele overgang voor de leerling.

Waar let u als ouder op?

• Maak binnen zes weken na het verwijderingsbesluit schriftelijk bezwaar bij het schoolbestuur.
• Dien binnen dezelfde zes weken een verzoek in bij de Geschillencommissie passend onderwijs.
• Vraag het dossier op en controleer of u en uw kind vooraf zijn gehoord.
• Controleer of een andere school bereid is uw kind toe te laten voordat de verwijdering ingaat.

Waar let u als school op?

• Hoor de ouders, de leerling en de betrokken leraar voordat het bestuur besluit.
• Meld een schorsing van meer dan één dag en een voorgenomen verwijdering bij de inspectie.
• Zoek een andere school die de leerling wil toelaten voordat de verwijdering ingaat.
• Vermeld in het besluit de redenen en de mogelijkheid van bezwaar.

Wat kunnen wij voor u doen bij verwijdering van een leerling?

Ons team bestuursrecht staat ouders en scholen bij in procedures over schorsing en verwijdering.

• Wij controleren of de school de wettelijke procedure heeft gevolgd: horen, overleg met de inspectie en het zoeken naar een andere school.
• Wij stellen binnen zes weken het bezwaarschrift tegen het verwijderingsbesluit op.
• Wij dienen het verzoek in bij de Geschillencommissie passend onderwijs en bereiden de zitting voor.
• Wij beoordelen of een spoedprocedure nodig is: een voorlopige voorziening bij een openbare school of een kort geding bij een bijzondere school.
• Wij adviseren scholen over een zorgvuldig dossier en een goed gemotiveerd besluit.

Samengevat

• Alleen het schoolbestuur mag een leerling definitief verwijderen, na het horen van de betrokkenen.
• Een schorsing duurt maximaal een week en moet bij meer dan één dag aan de inspectie worden gemeld.
• De verwijdering gaat pas in als een andere school de leerling wil toelaten.
• U maakt binnen zes weken bezwaar en kunt binnen die termijn naar de Geschillencommissie passend onderwijs.

Veelgestelde vragen

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina bestuursrecht advocaat.