Gepubliceerd op 17 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026
Of uw bedrijf bij een echtscheiding wordt gedeeld, hangt af van uw huwelijksgoederenregime en van het moment waarop u de onderneming kreeg. Een bedrijf dat u al vóór een huwelijk na 1 januari 2018 had, blijft in beginsel van u, maar de gemeenschap kan dan wel recht hebben op een redelijke vergoeding voor uw arbeid in het bedrijf (artikel 1:95a BW).
Bent u in algehele gemeenschap getrouwd, of heeft u huwelijkse voorwaarden met een verrekenbeding, dan gelden andere regels. Hieronder leest u welke regels gelden, hoe de bedrijfswaardering verloopt en welke keuzes u heeft om de onderneming door te laten draaien.
Inhoudsopgave
Welk huwelijksgoederenregime geldt voor u?
Dat hangt af van uw trouwdatum en van eventuele huwelijkse voorwaarden. Wie vóór 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden trouwde, is in algehele gemeenschap van goederen getrouwd; wie daarna trouwde, valt onder de beperkte gemeenschap van artikel 1:94 BW.
Voor geregistreerd partners gelden dezelfde regels. Huwelijkse voorwaarden gaan altijd voor: die worden bij notariële akte vastgelegd (artikel 1:115 BW) en staan in het huwelijksgoederenregister. Lees meer over huwelijkse voorwaarden bij scheiding.
Algehele gemeenschap van goederen
In de algehele gemeenschap valt ook de onderneming in de gemeenschap, ongeacht wanneer u die begon. Bij scheiding heeft uw ex-partner in beginsel recht op de helft van de waarde van de eenmanszaak of van de aandelen in uw bv.
Dat betekent niet dat de ex-partner aandeelhouder of mede-eigenaar wordt. Meestal wordt het bedrijf aan de ondernemer toegedeeld, die de helft van de waarde aan de ander vergoedt. Komt u er samen niet uit, dan kan de rechter de verdeling vaststellen (artikel 3:185 BW).
Beperkte gemeenschap van goederen
Een onderneming die u al vóór het huwelijk had, of die u erfde of geschonken kreeg, valt buiten de beperkte gemeenschap (artikel 1:94 BW). Een bedrijf dat u tijdens het huwelijk opricht, valt er wel in.
De waardestijging van een voorhuwelijkse onderneming wordt niet zonder meer gedeeld. Wel komt de gemeenschap volgens artikel 1:95a BW een redelijke vergoeding toe voor de kennis, vaardigheden en arbeid die u in het bedrijf hebt gestoken, voor zover die inzet niet al op een andere manier aan beide echtgenoten ten goede is gekomen, bijvoorbeeld via een redelijk salaris. Dividend uit privé-aandelen blijft als vrucht in beginsel buiten de gemeenschap (artikel 1:94 lid 6 BW).
Let op bij nieuwe aandelen die tijdens het huwelijk worden uitgegeven. Betaalt u die voor meer dan de helft met gemeenschapsgeld, dan vallen ze in de gemeenschap (artikel 1:95 BW). Investeert de gemeenschap in uw privébedrijf, dan ontstaat een vergoedingsrecht (artikel 1:87 BW).
Huwelijkse voorwaarden met of zonder verrekenbeding
Bij koude uitsluiting zonder verrekenbeding blijft uw onderneming volledig van u. Uw ex-partner heeft dan geen aanspraak op de waarde, tenzij gemeenschappelijke middelen of privégeld van de ander in het bedrijf zijn gestoken.
Een periodiek verrekenbeding verplicht u om jaarlijks het overgespaarde inkomen te verdelen. Is dat niet gebeurd, dan wordt het vermogen bij het einde van het huwelijk vermoed te zijn opgebouwd uit wat verrekend had moeten worden (artikel 1:141 lid 3 BW). Dat vermoeden raakt ook ondernemers: niet uitgekeerde winst in een bv waarover u feitelijk zeggenschap heeft, kan als te verrekenen inkomen meetellen (artikel 1:141 lid 4 en 5 BW).
De vordering tot verrekening verjaart niet eerder dan drie jaar na het einde van het huwelijk (artikel 1:141 lid 6 BW). Bij een finaal verrekenbeding wordt pas aan het einde afgerekend, meestal alsof u in gemeenschap van goederen was getrouwd. Hoe dat precies uitpakt, hangt af van de tekst van uw akte.
Waarom loopt het bedrijf extra risico bij een scheiding?
Omdat de waarde van het bedrijf vaak het grootste vermogensbestanddeel is en uitbetaling geld onttrekt aan de onderneming. Moet u uw ex-partner uitkopen, dan gaat dat vaak ten koste van liquiditeit of leidt het tot nieuwe financiering.
- De uitkoopsom of verrekenvordering drukt op de kaspositie van het bedrijf.
- Het inkomen uit de onderneming bepaalt mee de hoogte van de alimentatie.
- Werkt uw partner mee in het bedrijf, dan moeten ook diens functie en eventuele arbeidsovereenkomst worden geregeld.
- Borgtochten en zekerheden die u samen aan de bank gaf, lopen vaak door na de scheiding.
Een scheiding kan maanden duren. Onduidelijkheid over de verdeling maakt investeringsbeslissingen in die periode lastiger. Een vroege inventarisatie van wat privé is en wat gemeenschappelijk, voorkomt veel discussie. Zie ook de gevolgen van eigendommen bij scheiding.
Hoe wordt de waarde van de onderneming bepaald?
Meestal laat u de waarde vaststellen door een register valuator of gespecialiseerde accountant. Komt u er samen niet uit, dan kan de rechter een deskundige benoemen (artikel 194 Rv); de rechter is niet aan diens oordeel gebonden, maar volgt het in de praktijk vaak.
Gangbare methoden zijn de intrinsieke waarde (het eigen vermogen tegen actuele waarde), de rentabiliteitswaarde en de discounted cashflowmethode, waarbij toekomstige kasstromen worden teruggerekend naar vandaag. Welke methode past, hangt af van het soort bedrijf. Persoonsgebonden goodwill, die volledig aan de ondernemer zelf hangt, wordt meestal niet meegerekend. Meer hierover leest u in ons artikel over het bepalen van de waarde van een bedrijf.
Welke peildatum geldt?
Voor de vraag wat in de gemeenschap valt, geldt het moment van indiening van het echtscheidingsverzoek (artikel 1:99 BW). Voor de waarde geldt in de regel het moment van de verdeling, tenzij u samen een andere datum afspreekt.
Ook bij huwelijkse voorwaarden met een verrekenbeding is de indiening van het verzoek in de regel het peilmoment (artikel 1:142 BW), tenzij de akte iets anders bepaalt. Leg die data vroeg vast, want waarderingen op verschillende peildata zijn niet vergelijkbaar.
Welke stukken heeft de waardeerder nodig?
Een volledige en actuele administratie versnelt de waardering. Zorg in elk geval voor:
- de jaarrekeningen van ten minste de laatste drie jaar;
- tussentijdse cijfers en een prognose;
- een overzicht van leningen tussen u, uw partner en de onderneming;
- belangrijke contracten, de statuten en een eventuele aandeelhoudersovereenkomst.
Beide echtgenoten moeten elkaar alle informatie geven die nodig is voor de verdeling. Wie vermogen verzwijgt of wegmaakt, verliest zijn aandeel in dat goed aan de ander (artikel 1:135 lid 3 BW).
Welke keuzes heeft u om het bedrijf te behouden?
U kunt uw ex-partner uitkopen, het bedrijf verkopen of samen doorgaan. Welke route past, hangt af van uw financiële ruimte, de verhouding met uw ex-partner en de rechtsvorm.
De ex-partner uitkopen
De meest gekozen route is dat de ondernemer het bedrijf houdt en de ander uitbetaalt. U kunt afspreken dat de uitkoopsom in termijnen wordt voldaan, eventueel met rente en zekerheden, zodat het bedrijf niet in geldnood raakt. Financiering via de bank of een herfinanciering van de woning zijn andere mogelijkheden.
Het bedrijf verkopen
Bij verkoop aan een derde wordt de opbrengst verdeeld volgens uw huwelijksgoederenregime. Een verkoop onder tijdsdruk levert vaak minder op, dus plan de timing zorgvuldig. Een verkoop van aandelen in een bv verloopt via een notariële akte (artikel 2:196a BW) en de blokkeringsregeling in de statuten.
Samen doorgaan
Doorgaan met de ex-partner als medevennoot of medeaandeelhouder kan, maar vraagt om strakke afspraken. Leg taken, zeggenschap, winstverdeling en een exitregeling vast in een vennootschaps- of aandeelhoudersovereenkomst. Bij een vof blijven beide vennoten hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden van de vennootschap.
Hoe telt het ondernemersinkomen mee voor alimentatie?
Het inkomen uit de onderneming bepaalt mee uw draagkracht. Bij wisselende winsten wordt in de praktijk vaak gekeken naar het gemiddelde over de laatste drie jaar, volgens de aanbevelingen van de Expertgroep Alimentatienormen.
Bij een dga kan de rechter ook winst meetellen die in de bv is blijven staan, als u die redelijkerwijs had kunnen uitkeren. Partneralimentatie duurt sinds 2020 in de regel maximaal vijf jaar (artikel 1:157 BW). Zie ook ons artikel over de duur en hoogte van partneralimentatie.
Wat gebeurt er met zakelijke schulden en zekerheden?
Schulden van een bv blijven schulden van de bv. Voor schulden van een eenmanszaak bent u als eigenaar privé aansprakelijk; valt de onderneming in de gemeenschap, dan kan de schuldeiser zich ook op gemeenschapsgoederen verhalen (artikel 1:96 BW).
Na ontbinding van de gemeenschap blijft u aansprakelijk voor de schulden waarvoor u al aansprakelijk was. Voor gemeenschapsschulden van de ander bent u daarnaast aansprakelijk met de goederen die u bij de verdeling krijgt (artikel 1:102 BW). Afspraken tussen ex-partners binden de bank niet: wilt u van een borgtocht af, dan moet de bank daarmee instemmen.
Welke fiscale gevolgen moet u laten uitzoeken?
Het toedelen, uitkopen of verkopen van een onderneming kan gevolgen hebben voor de inkomstenbelasting, de aanmerkelijkbelangregeling en de overdrachtsbelasting. Wij geven geen fiscaal advies; laat de gevolgen van elk scenario vooraf doorrekenen door een fiscalist en neem die uitkomst mee in de onderhandelingen.
Kan mediation helpen?
Ja, vooral als u na de scheiding nog zakelijk met elkaar te maken heeft. Bij mediation bij scheiding maakt u onder begeleiding afspraken over de verdeling, de waardering en een betalingsregeling, die u daarna in een echtscheidingsconvenant vastlegt.
Mediation is vertrouwelijk, zodat bedrijfsgegevens buiten een openbare zitting blijven. Lukt het niet, dan kunt u alsnog de rechter vragen te beslissen.
Hoe beschermt u uw bedrijf vooraf?
De beste bescherming regelt u vóór of tijdens het huwelijk, niet pas bij de scheiding. Huwelijkse voorwaarden kunt u ook tijdens het huwelijk laten opstellen of wijzigen; daarvoor is geen toestemming van de rechter meer nodig (artikel 1:119 BW).
Waar let u als ondernemer op?
- Controleer in het huwelijksgoederenregister welk regime voor u geldt.
- Leg in huwelijkse voorwaarden vast hoe ingehouden winst in de bv wordt behandeld.
- Voer een periodiek verrekenbeding ook echt jaarlijks uit en leg dat schriftelijk vast.
- Houd privégeld en ondernemingsgeld gescheiden en documenteer leningen en investeringen.
- Overweeg bij de keuze van de rechtsvorm ook de gevolgen voor aansprakelijkheid; zie een ondernemingsvorm kiezen.
Waar let u op als partner van een ondernemer?
- Vraag de jaarrekeningen van de laatste drie jaar en de stukken over ingehouden winst op.
- Ga na of u recht heeft op een vergoeding op grond van artikel 1:95a BW of op verrekening.
- Controleer of u borg staat of medeschuldenaar bent bij zakelijke leningen.
- Laat een eigen waardering maken als u de waardering van de ander niet vertrouwt.
Wat kunnen wij voor u doen bij een scheiding met een onderneming?
- Uw huwelijkse voorwaarden en het toepasselijke regime beoordelen en uw aanspraken berekenen.
- De waardering van de onderneming laten toetsen en de juiste peildata vastleggen.
- Onderhandelen over toedeling, uitkoop en een betalingsregeling, en het convenant opstellen.
- Procederen over de verdeling, verrekening of alimentatie, als onze scheidingsadvocaat.
- De vennootschapsrechtelijke kant regelen, zoals een aandeelhoudersovereenkomst of aandelenoverdracht, via onze advocaten ondernemingsrecht.
Samengevat
- In de algehele gemeenschap (huwelijk vóór 2018) valt het bedrijf in de gemeenschap en wordt de waarde gedeeld.
- In de beperkte gemeenschap blijft een voorhuwelijks bedrijf privé, met een mogelijk vergoedingsrecht volgens artikel 1:95a BW.
- Een niet uitgevoerd periodiek verrekenbeding kan alsnog tot een grote verrekening leiden (artikel 1:141 BW).
- De ex-partner wordt meestal uitgekocht; het bedrijf zelf blijft dan bij de ondernemer.
- Laat fiscale gevolgen vooraf door een fiscalist doorrekenen.
Veelgestelde vragen
Wordt mijn ex-partner mede-eigenaar van mijn bv?
Meestal niet. Valt de bv in de gemeenschap, dan worden de aandelen doorgaans aan de ondernemer toegedeeld, die de ander de helft van de waarde vergoedt.
Valt de waardestijging van mijn voorhuwelijkse bedrijf in de gemeenschap?
Bij een huwelijk vanaf 1 januari 2018 niet zonder meer. De gemeenschap kan wel recht hebben op een redelijke vergoeding voor uw inzet, als u daarvoor geen redelijk inkomen uit het bedrijf hebt ontvangen (artikel 1:95a BW).
Kan ik tijdens het huwelijk nog huwelijkse voorwaarden maken?
Ja. U legt ze samen vast bij de notaris (artikel 1:115 BW). Tegenover derden die er niet van wisten, werken ze pas na inschrijving in het huwelijksgoederenregister (artikel 1:120 BW).
Hoe lang kan mijn ex-partner verrekening vorderen?
De vordering tot verrekening verjaart niet eerder dan drie jaar na het einde van het huwelijk (artikel 1:141 lid 6 BW). Die termijn kan niet worden verkort.
