Co-ouderschapsafspraken niet nagekomen: welke stappen kunt u zetten?

Gepubliceerd op 13 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 13 oktober 2026

Houdt de andere ouder zich niet aan de co-ouderschapsafspraken, dan kunt u eerst overleggen of mediation proberen, en daarna de rechtbank vragen om naleving, een gewijzigde zorgregeling of een dwangsom. Afdwingen via de rechter of een deurwaarder kan alleen als de afspraken in een rechterlijke beschikking staan; een ouderschapsplan dat alleen door beide ouders is getekend, moet u eerst laten vastleggen.

Welke stap past, hangt af van wat er misgaat: te laat brengen vraagt om iets anders dan een ouder die het kind structureel niet meer laat gaan of die zijn deel van de kosten niet betaalt. Hieronder leest u per situatie wat de wet in artikel 1:253a BW en het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) mogelijk maakt.

Waar staan co-ouderschapsafspraken juridisch?

De afspraken staan meestal in het ouderschapsplan. Getrouwde of geregistreerde ouders moeten dat plan bij het scheidingsverzoek indienen (artikel 815 lid 2 Rv); ongehuwde ouders met gezamenlijk gezag die uit elkaar gaan, moeten er volgens artikel 1:247a BW ook een opstellen.

Het plan bevat volgens artikel 815 lid 3 Rv in elk geval de verdeling van de zorg- en opvoedingstaken, de manier waarop u elkaar informeert en raadpleegt over belangrijke zaken, en de kosten van verzorging en opvoeding. Meer over de verplichte inhoud leest u in ons artikel over het ouderschapsplan.

Bij een echtscheiding neemt de rechtbank het ouderschapsplan meestal op in de echtscheidingsbeschikking. Dan heeft u een uitvoerbare titel. Bij ongehuwde ouders ontbreekt die vaak: dan is het plan een overeenkomst tussen u beiden, en moet u bij een conflict eerst de rechtbank vragen een regeling vast te stellen (artikel 1:253a lid 2 BW).

Wat is het verschil tussen co-ouderschap en een hoofdverblijf met omgang?

Co-ouderschap is geen wettelijk begrip: het betekent dat beide ouders de zorg ongeveer gelijk verdelen, bijvoorbeeld week-op-week-af of volgens een 2-2-3-schema. Bij gezamenlijk gezag spreekt de wet van een verdeling van zorg- en opvoedingstaken; heeft één ouder het gezag, dan heet het een omgangsregeling (artikel 1:377a BW). Hoe dat in de praktijk werkt, leest u bij co-ouderschap.

Wat doet u als eerste wanneer afspraken niet worden nagekomen?

Leg vast wat er misgaat en spreek de andere ouder er schriftelijk op aan. Een rechter kijkt later vooral naar feiten: data, tijden, berichten en wat u zelf heeft gedaan om het op te lossen.

• Noteer per keer de datum, de afspraak uit het ouderschapsplan en wat er gebeurde.
• Bewaar e-mails, appberichten en betalingsoverzichten; verwijder niets.
• Stuur een zakelijk bericht waarin u de afspraak noemt en een redelijke termijn geeft, bijvoorbeeld twee weken, om tot een oplossing te komen.
• Betrek de kinderen niet bij het conflict en laat hen geen berichten doorgeven.

Vaak zit er een praktische oorzaak achter, zoals een nieuw werkrooster of een verhuizing. Leg een aangepaste afspraak dan direct schriftelijk vast, zodat u later kunt aantonen wat u samen heeft besloten.

Wanneer helpt mediation of omgangsbegeleiding?

Mediation helpt als beide ouders nog willen praten maar er samen niet uitkomen. Een familiemediator begeleidt het gesprek en legt nieuwe afspraken vast, die u daarna kunt laten opnemen in een gewijzigd ouderschapsplan.

Mediation is vrijwillig. De rechter kan ouders wel naar een mediator verwijzen (artikel 818 lid 2 Rv) en probeert ouders volgens artikel 1:253a lid 5 BW eerst tot een schikking te brengen. Meer daarover leest u bij echtscheiding door middel van mediation. Met een laag inkomen kunt u via het Juridisch Loket en de Raad voor Rechtsbijstand mogelijk gesubsidieerde mediation krijgen.

Loopt vooral de overdracht van de kinderen steeds uit de hand, dan kan omgangsbegeleiding uitkomst bieden. Een professional begeleidt dan het halen en brengen of de contactmomenten. Dit wordt in de regio meestal via de gemeente of een jeugdhulporganisatie geregeld, soms op aanwijzing van de rechter.

Wat kan de rechter doen als de andere ouder de afspraken blijft schenden?

Bij gezamenlijk gezag legt u het geschil met een verzoekschrift voor aan de rechtbank op grond van artikel 1:253a BW. De rechter beslist wat in het belang van het kind is en behandelt het verzoek volgens lid 6 binnen zes weken; u heeft daarvoor een advocaat nodig.

De rechtbank kan onder meer:

• een regeling vaststellen voor de verdeling van zorg- en opvoedingstaken, het hoofdverblijf van het kind en de informatie en raadpleging (artikel 1:253a lid 2 BW);
• een bestaande regeling wijzigen als die niet meer werkt of als omstandigheden zijn veranderd (artikel 1:253a lid 4 met artikel 1:377e BW);
• een dwangsom opleggen voor elke keer dat de ouder de regeling niet nakomt (artikel 611a Rv);
• bepalen dat de beslissing met hulp van de politie ten uitvoer kan worden gelegd (artikel 812 lid 2 Rv);
• de Raad voor de Kinderbescherming vragen onderzoek te doen naar de situatie van het kind.

De hoogte van een dwangsom bepaalt de rechter per zaak; vaste bedragen bestaan niet, en meestal geldt een maximum. Inzet van de politie gebeurt in familiezaken terughoudend, omdat dit voor het kind ingrijpend is. Bij eenhoofdig gezag gaat het om de omgangsregeling, waarvoor artikel 1:377a en 1:377e BW gelden; meer over gezagsvormen leest u bij ouderlijk gezag.

Kan het gezag of de zorgverdeling veranderen door het gedrag van een ouder?

Ja, maar alleen als dat in het belang van het kind is. Structureel frustreren van het contact kan voor de rechter reden zijn om het hoofdverblijf of de zorgverdeling te wijzigen; gezag beëindigen via artikel 1:253n BW gebeurt alleen als er een onaanvaardbaar risico is dat het kind klem of verloren raakt tussen de ouders.

Dat is een hoge drempel. Achtergrond over het ingrijpen in het gezag vindt u in ons artikel over ingrijpen in het ouderlijk gezag.

Wat kunt u doen in een spoedsituatie?

Is er acuut gevaar voor het kind of houdt een ouder het kind vast, dan kunt u een spoedvoorziening vragen, bijvoorbeeld in kort geding. Bij direct gevaar voor de veiligheid van het kind belt u de politie of Veilig Thuis (0800-2000).

Wat doet u als de andere ouder zijn deel van de kosten niet betaalt?

Staat de kinderalimentatie in een beschikking of notariële akte, dan kunt u die laten innen. Het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) int kinderalimentatie kosteloos voor de ontvangende ouder (artikel 1:408 lid 2 BW); ook een deurwaarder kan beslag leggen.

Bij co-ouderschap betalen ouders vaak geen alimentatie, maar storten ze in een gezamenlijke kinderrekening. Stopt een ouder met storten en staat dat niet in een beschikking, dan moet u eerst de rechter vragen de bijdrage vast te stellen. Verblijft het kind feitelijk veel meer bij u dan afgesproken, dan kan dat reden zijn om kinderalimentatie bij co-ouderschap opnieuw te laten berekenen. Over de vraag vanaf wanneer een wijziging ingaat, leest u meer bij alimentatie met terugwerkende kracht.

Verandert de feitelijke zorgverdeling blijvend, dan kan dat ook gevolgen hebben voor kinderbijslag, kindgebonden budget en fiscale regelingen. Geef een verhuizing van het kind door aan de gemeente, en vraag de SVB en de Belastingdienst naar de gevolgen voor uw situatie; voor fiscale vragen verwijzen wij naar een fiscalist.

Waar let u op als ouder die de afspraken wil afdwingen?

• Controleer of de afspraken in een beschikking staan; zo niet, vraag eerst een regeling aan.
• Houd een logboek bij met data en bewijs, en bewaar berichten.
• Laat zien dat u overleg of mediation heeft geprobeerd.
• Houd u zelf ook aan de regeling; inhouden van het kind als tegenzet verzwakt uw positie.

Waar let u op als ouder die de afspraken niet kan nakomen?

• Meld een probleem vooraf en schriftelijk, met een concreet voorstel.
• Werken de afspraken blijvend niet, vraag dan zelf wijziging aan in plaats van ze te negeren.
• Betaal uw deel van de kosten door zolang er geen nieuwe afspraak of beschikking is.
• Besef dat een opgelegde dwangsom per overtreding kan oplopen en via beslag kan worden geïnd.

Wat kunnen wij voor u doen bij het niet nakomen van co-ouderschapsafspraken?

• Beoordelen of uw ouderschapsplan in een beschikking staat en wat u er direct mee kunt afdwingen.
• Een zakelijke sommatie of een voorstel voor aangepaste afspraken opstellen.
• Onderhandelen met de andere ouder of diens advocaat en een gewijzigd ouderschapsplan vastleggen.
• Een verzoekschrift indienen voor vaststelling, wijziging of naleving van de zorgregeling, zo nodig met dwangsom; dit doen wij als advocaat familierecht.
• Bij een lopende of recente scheiding de afspraken meenemen in de procedure via onze scheidingsadvocaat.

Samengevat

• Begin met vastleggen, een schriftelijk verzoek en zo mogelijk mediation.
• Afdwingen kan alleen met een beschikking; een getekend plan alleen is niet genoeg.
• De rechter kan op grond van artikel 1:253a BW de regeling vaststellen of wijzigen, een dwangsom opleggen of de inzet van de politie toestaan.
• Onbetaalde kinderalimentatie uit een beschikking laat u innen door het LBIO of een deurwaarder.

Veelgestelde vragen

Mag ik het kind thuishouden als mijn ex de afspraken niet nakomt?

Nee, in de regel niet. Ook als de andere ouder zich niet aan de regeling houdt, blijft u zelf gebonden; alleen bij acuut gevaar voor het kind kunt u anders handelen, en dan schakelt u direct de politie, Veilig Thuis of de rechter in.

Hoe lang duurt een procedure over de zorgregeling?

De rechtbank moet een verzoek op grond van artikel 1:253a BW binnen zes weken behandelen. Een beslissing kan daarna volgen, maar vraagt de rechter onderzoek van de Raad voor de Kinderbescherming, dan duurt het meestal enkele maanden.

Wordt mijn kind gehoord?

Kinderen van 12 jaar en ouder worden door de rechter uitgenodigd om hun mening te geven (artikel 809 Rv). Jongere kinderen kan de rechter ook horen; de mening weegt mee, maar het kind beslist niet.

Wat kost een procedure?

U betaalt griffierecht en advocaatkosten; in familiezaken draagt meestal ieder de eigen kosten. Met een laag inkomen komt u mogelijk in aanmerking voor gesubsidieerde rechtsbijstand via de Raad voor Rechtsbijstand.

Lees ook: scheiden met kinderen: gids voor ouders, scheiden met kinderen, gezamenlijk ouderschap en omgangsregeling, alimentatie en scheiding aanvragen.