Co-ouderschapsafspraken niet nagekomen: welke stappen u kunt zetten

Gepubliceerd op 13 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Houdt de andere ouder zich niet aan de co-ouderschapsafspraken, dan kunt u eerst overleggen of mediation proberen, en daarna de rechtbank vragen om een gewijzigde zorgregeling of een dwangsom. Afdwingen via de rechter of een deurwaarder kan alleen als de afspraken in een rechterlijke beschikking staan; een ouderschapsplan dat alleen door beide ouders is getekend, moet u eerst laten vastleggen.

Welke stap past, hangt af van wat er misgaat. Te laat brengen vraagt om iets anders dan een ouder die het kind structureel niet meer laat gaan of die zijn deel van de kosten niet betaalt. Rechters zijn bovendien terughoudend met dwangmiddelen, zoals twee uitspraken hieronder laten zien.

Waar staan co-ouderschapsafspraken juridisch?

De afspraken staan meestal in het ouderschapsplan. Getrouwde of geregistreerde ouders moeten dat plan bij het scheidingsverzoek indienen (art. 815 Rv). Ongehuwde ouders met gezamenlijk gezag die uit elkaar gaan, moeten er volgens art. 1:247a BW ook een opstellen.

Het plan bevat in elk geval de verdeling van de zorg- en opvoedingstaken, de manier waarop u elkaar informeert en raadpleegt over belangrijke zaken, en de kosten van verzorging en opvoeding. Meer over de verplichte inhoud leest u in ons artikel over het ouderschapsplan.

Bij een echtscheiding neemt de rechtbank het ouderschapsplan meestal op in de echtscheidingsbeschikking. Dan heeft u een executoriale titel. Bij ongehuwde ouders ontbreekt die vaak: dan is het plan een overeenkomst tussen u beiden, en moet u bij een conflict eerst de rechtbank vragen een regeling vast te stellen (art. 1:253a BW).

Co-ouderschap of hoofdverblijf met omgang?

Co-ouderschap is geen wettelijk begrip. Het betekent dat beide ouders de zorg ongeveer gelijk verdelen, bijvoorbeeld week-op-week-af of volgens een 2-2-3-schema. Bij gezamenlijk gezag spreekt de wet van een verdeling van zorg- en opvoedingstaken; heeft één ouder het gezag, dan heet het een omgangsregeling (art. 1:377a BW). Hoe dat in de praktijk werkt, leest u bij co-ouderschap.

Wat doet u als eerste wanneer afspraken niet worden nagekomen?

Leg vast wat er misgaat en spreek de andere ouder er schriftelijk op aan. Een rechter kijkt later vooral naar feiten: data, tijden, berichten en wat u zelf heeft gedaan om het op te lossen.

• Noteer per keer de datum, de afspraak uit het ouderschapsplan en wat er gebeurde.
• Bewaar e-mails, appberichten en betalingsoverzichten; verwijder niets.
• Stuur een zakelijk bericht waarin u de afspraak noemt en een redelijke termijn geeft, bijvoorbeeld twee weken, om tot een oplossing te komen.
• Betrek de kinderen niet bij het conflict en laat hen geen berichten doorgeven.

Vaak zit er een praktische oorzaak achter, zoals een nieuw werkrooster of een verhuizing. Leg een aangepaste afspraak dan direct schriftelijk vast, zodat u later kunt aantonen wat u samen heeft besloten.

Wanneer helpt mediation of omgangsbegeleiding?

Mediation helpt als beide ouders nog willen praten maar er samen niet uitkomen. Een familiemediator begeleidt het gesprek en legt nieuwe afspraken vast, die u daarna kunt laten opnemen in een gewijzigd ouderschapsplan.

Mediation is vrijwillig. De rechter kan ouders wel naar een mediator verwijzen (art. 818 Rv) en probeert ouders eerst tot overeenstemming te brengen. Meer daarover leest u bij echtscheiding door middel van mediation. Met een laag inkomen kunt u via het Juridisch Loket en de Raad voor Rechtsbijstand mogelijk gesubsidieerde mediation krijgen.

Loopt vooral de overdracht van de kinderen steeds uit de hand, dan kan omgangsbegeleiding uitkomst bieden. Een professional begeleidt dan het halen en brengen of de contactmomenten. Dit wordt meestal via de gemeente of een jeugdhulporganisatie geregeld, soms op aanwijzing van de rechter.

Wat kan de rechter doen als de andere ouder de afspraken blijft schenden?

Bij gezamenlijk gezag legt u het geschil met een verzoekschrift voor aan de rechtbank op grond van art. 1:253a BW. De rechter beslist wat in het belang van het kind is; u heeft daarvoor een advocaat nodig.

De rechtbank kan onder meer:

• een regeling vaststellen voor de verdeling van zorg- en opvoedingstaken, het hoofdverblijf van het kind en de informatie en raadpleging (art. 1:253a BW);
• een bestaande regeling wijzigen als die niet meer werkt of als omstandigheden zijn veranderd (art. 1:377e BW);
• een dwangsom opleggen voor elke keer dat de ouder de regeling niet nakomt (art. 611a Rv);
• bepalen dat de beslissing met hulp van de politie ten uitvoer kan worden gelegd (art. 812 Rv);
• de Raad voor de Kinderbescherming vragen onderzoek te doen naar de situatie van het kind.

De hoogte van een dwangsom bepaalt de rechter per zaak; vaste bedragen bestaan niet, en meestal geldt een maximum. Inzet van de politie gebeurt in familiezaken terughoudend, omdat dit voor het kind ingrijpend is. Bij eenhoofdig gezag gaat het om de omgangsregeling, waarvoor art. 1:377a en 1:377e BW gelden; meer over gezagsvormen leest u bij ouderlijk gezag.

Wat zeggen rechters over dwang en wijziging?

Een dwangsom krijgt u niet vanzelf. De rechtbank Den Haag (21 april 2026) wees een dwangsom af, hoewel de vader stelde dat de moeder het kind structureel te laat bracht. De bestaande regeling werd volgens de rechtbank over het algemeen nagekomen en een andere regeling zou de spanningen niet wegnemen. De rechtbank verwees beide ouders wel naar een traject voor parallel ouderschap.

Ook contact afdwingen tegen de wil van een ouder kind is niet altijd in het belang van dat kind. Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden (9 maart 2023) wijzigde een zorgregeling zo dat er geen contact meer was tussen vader en kind. Er was sinds 2017 geen contact geweest ondanks regelingen en hulpverlening, en opgelegd contact achtte het hof te belastend voor het kind.

Kan het gezag of de zorgverdeling veranderen door het gedrag van een ouder?

Ja, maar alleen als dat in het belang van het kind is. Structureel frustreren van het contact kan voor de rechter reden zijn om het hoofdverblijf of de zorgverdeling te wijzigen. Eenhoofdig gezag (art. 1:251a of 1:253n BW) volgt alleen als er een onaanvaardbaar risico is dat het kind klem of verloren raakt tussen de ouders, of als dat anderszins in het belang van het kind nodig is.

Dat is een hoge drempel. Achtergrond vindt u in ons artikel over ingrijpen in het ouderlijk gezag.

Wat kunt u doen in een spoedsituatie?

Is er acuut gevaar voor het kind of houdt een ouder het kind vast, dan kunt u een spoedvoorziening vragen, bijvoorbeeld in kort geding. Bij direct gevaar voor de veiligheid van het kind schakelt u de politie of Veilig Thuis in. Ook dan blijft u zelf gebonden aan de regeling: het kind thuishouden als tegenzet verzwakt uw positie.

Wat doet u als de andere ouder zijn deel van de kosten niet betaalt?

Staat de kinderalimentatie in een beschikking of notariële akte, dan kunt u die laten innen. Het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) int kinderalimentatie kosteloos voor de ontvangende ouder (art. 1:408 BW); ook een deurwaarder kan beslag leggen.

Bij co-ouderschap betalen ouders soms geen alimentatie, maar storten ze in een gezamenlijke kinderrekening. Stopt een ouder met storten en staat dat niet in een beschikking, dan moet u eerst de rechter vragen de bijdrage vast te stellen. Verblijft het kind feitelijk veel meer bij u dan afgesproken, dan kan dat reden zijn om kinderalimentatie bij co-ouderschap opnieuw te laten berekenen. Over de ingangsdatum van een wijziging leest u meer bij alimentatie met terugwerkende kracht.

Verandert de feitelijke zorgverdeling blijvend, dan kan dat ook gevolgen hebben voor kinderbijslag, kindgebonden budget en fiscale regelingen. Geef een verhuizing van het kind door aan de gemeente en vraag de SVB en de Belastingdienst naar de gevolgen; voor fiscale vragen verwijzen wij naar een fiscalist.

Wat kost een procedure over de zorgregeling?

U betaalt griffierecht en advocaatkosten; in familiezaken draagt meestal ieder de eigen kosten.

Bron: griffierecht op rechtspraak.nl. Met een laag inkomen komt u mogelijk in aanmerking voor gesubsidieerde rechtsbijstand via de Raad voor Rechtsbijstand. Kinderen van 12 jaar en ouder worden door de rechter uitgenodigd om hun mening te geven (art. 809 Rv); dat is kosteloos.

Afdwingen of zelf niet kunnen nakomen: de aandachtspunten

De aandachtspunten verschillen voor de ouder die wil afdwingen en de ouder die de afspraken niet kan nakomen.

• Wilt u afdwingen: controleer of de afspraken in een beschikking staan; zo niet, vraag eerst een regeling aan. Laat met een logboek en berichten zien dat u overleg of mediation heeft geprobeerd.
• Wilt u afdwingen: houd u zelf ook aan de regeling.
• Kunt u niet nakomen: meld een probleem vooraf en schriftelijk, met een concreet voorstel. Werken de afspraken blijvend niet, vraag dan zelf wijziging aan in plaats van ze te negeren.
• Kunt u niet nakomen: betaal uw deel van de kosten door zolang er geen nieuwe afspraak of beschikking is. Een opgelegde dwangsom kan per overtreding oplopen en via beslag worden geïnd.

Wat kunnen wij doen bij niet nagekomen co-ouderschapsafspraken?

• Beoordelen of uw ouderschapsplan in een beschikking staat en wat u er direct mee kunt afdwingen.
• Een zakelijke sommatie of een voorstel voor aangepaste afspraken opstellen.
• Een verzoekschrift indienen voor vaststelling of wijziging van de zorgregeling, zo nodig met dwangsom, als advocaat familierecht.
• Bij een lopende of recente scheiding de afspraken meenemen in de procedure via onze scheidingsadvocaat.

Lees ook: scheiden met kinderen: gids voor ouders, scheiden met kinderen, gezamenlijk ouderschap en omgangsregeling, alimentatie en scheiding aanvragen.