Social media en de wet: wat u online mag en wat niet

Gepubliceerd op 11 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026

Wat u op social media plaatst, valt gewoon onder de wet. Smaad, laster, groepsbelediging en het zonder toestemming delen van foto’s of persoonsgegevens kunnen leiden tot een verbod, schadevergoeding of strafvervolging. De rechter weegt daarbij altijd uw vrijheid van meningsuiting mee, en die weegt zwaar bij een bijdrage aan een publiek debat.

Dit artikel zet de juridische risico’s op een rij: voor wie schrijft, voor wie geraakt wordt, voor werkgevers en werknemers, en voor de platforms zelf.

Welke online uitingen zijn strafbaar?

Een post op Instagram of X is juridisch een uiting als elke andere. Het Wetboek van Strafrecht maakt geen uitzondering voor internet.

Bij smaad, laster en belediging vervolgt het Openbaar Ministerie alleen als het slachtoffer een klacht indient. Meer over het onderscheid leest u in ons artikel over belediging, smaad en laster. Over online pesten en shamen en over nepnieuws hebben wij aparte artikelen. Nepnieuws is als zodanig niet strafbaar; het wordt dat pas als het valt onder een van de artikelen hierboven, bijvoorbeeld laster.

Wat kunt u doen als u online wordt beschadigd?

Naast aangifte heeft u een civiele route. Een uiting die onrechtmatig is, levert een onrechtmatige daad op (art. 6:162 BW). Of een uiting onrechtmatig is, hangt af van een afweging tussen de vrijheid van meningsuiting (art. 10 EVRM) en het recht op bescherming van eer en goede naam (art. 8 EVRM). De rechter kijkt onder meer naar:

• of de beschuldiging steun vindt in de feiten die op dat moment bekend waren;
• de toon en of de uiting onnodig grievend is;
• of het onderwerp een publiek belang raakt;
• het bereik van het bericht en de gevolgen voor de betrokkene.

De stappen bij onrechtmatige berichten

1. Bewijs vastleggen. Maak screenshots met datum, tijd, URL en accountnaam. Bij een groot belang kan een deurwaarder een proces-verbaal opmaken.
2. Melden bij het platform. Elk platform moet een meldsysteem hebben voor illegale inhoud (art. 16 DSA) en moet een melding zorgvuldig en tijdig behandelen.
3. Sommatie. Een brief aan de plaatser met het verzoek het bericht te verwijderen en, waar nodig, een rectificatie te plaatsen.
4. Kort geding. De voorzieningenrechter kan verwijdering, een verbod en een rectificatie bevelen, meestal met een dwangsom (art. 6:167 BW voor rectificatie).
5. Schadevergoeding. Materiële schade en, bij aantasting van eer of goede naam, ook immateriële schade (art. 6:106 BW). Lees meer bij aansprakelijkheidsrecht.

Hoeveel schadevergoeding een rechter toekent, verschilt sterk per zaak. Een vast bedrag is niet te geven. Een rectificatie moet vaak een bepaalde tijd zichtbaar blijven op dezelfde plek als het oorspronkelijke bericht, zodat dezelfde lezers haar zien. Meer over reputatieschade op sociale media leest u in een apart artikel.

Privacy: foto’s, gegevens en de AVG

Iemand fotograferen op straat mag in de regel. Een herkenbaar portret publiceren kan onrechtmatig zijn als de geportretteerde daar een redelijk belang tegen heeft (art. 21 Auteurswet), bijvoorbeeld omdat de context hem in diskrediet brengt. Het verspreiden van iemands adres, telefoonnummer of andere persoonsgegevens met het doel hem angst aan te jagen of ernstige overlast te bezorgen, is sinds 1 januari 2024 strafbaar als doxing (art. 285d Sr).

Platforms zelf moeten zich aan de AVG houden. Ze hebben een grondslag nodig voor elke verwerking (art. 6 AVG). Voor gepersonaliseerde advertenties is dat in de praktijk vaak uw toestemming, die u altijd mag intrekken. Voor kinderen onder de 16 jaar is toestemming van een ouder nodig (art. 5 Uitvoeringswet AVG). Lees meer over de privacywetgeving in Nederland en over wat een privacybeleid moet bevatten.

Wat moeten platforms doen onder de Digital Services Act?

De Digital Services Act (DSA) geldt sinds 17 februari 2024 volledig voor alle online platforms in de EU. Een platform hoeft niet alle inhoud vooraf te controleren (art. 8 DSA). Het verliest wel zijn bescherming tegen aansprakelijkheid als het weet van illegale inhoud en die dan niet snel verwijdert of ontoegankelijk maakt (art. 6 DSA).

• Meldsysteem: iedereen moet illegale inhoud eenvoudig kunnen melden (art. 16 DSA).
• Motivering: wie een bericht of account kwijtraakt, krijgt een uitleg waarom (art. 17 DSA) en kan intern bezwaar maken (art. 20 DSA).
• Betrouwbare flaggers: hun meldingen gaan met voorrang (art. 22 DSA).
• Zeer grote platforms moeten jaarlijks hun systeemrisico’s beoordelen en een externe audit laten doen.

Actueel: sinds 4 februari 2025 houden de Autoriteit Consument & Markt en de Autoriteit Persoonsgegevens in Nederland toezicht op de DSA, met de ACM als digitaledienstencoördinator (Rijksoverheid, 3 februari 2025). Gebruikers kunnen overtredingen bij de ACM melden. Een boete kan oplopen tot 6% van de wereldwijde jaaromzet (art. 52 DSA). Voor AI-systemen geldt daarnaast de AI Act.

Posts van werknemers: waar ligt de grens?

Ook een werknemer heeft vrijheid van meningsuiting, maar hij moet zich gedragen als goed werknemer (art. 7:611 BW). Bij uitingen die met het werk te maken hebben, toetsen rechters aan de criteria uit de uitspraak Herbai tegen Hongarije van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens: de aard van de uiting, het motief, de schade voor de werkgever en de zwaarte van de sanctie.

Hoe dat uitpakt, liet de kantonrechter in Rotterdam zien op 19 januari 2024 (ECLI:NL:RBROT:2024:571). Een werkneemster had op LinkedIn gereageerd op een bericht over het conflict tussen Israël en Hamas. De rechter vond die reactie ongelukkig, maar niet ernstig verwijtbaar: er was geen concrete schade voor de werkgever aangetoond. De werkgever had direct aangestuurd op beëindiging en de loonbetaling gestaakt. Dat was wél ernstig verwijtbaar. De arbeidsovereenkomst werd ontbonden, met een billijke vergoeding van € 9.500 voor de werkneemster.

Wat de werkgever kan regelen

Een totaalverbod op social media gaat te ver. Een concreet social media beleid, als onderdeel van de verplichtingen en regels voor werkgevers, schept wel duidelijkheid:

• geen vertrouwelijke bedrijfsinformatie en geen foto’s van collega’s of klanten zonder toestemming;
• duidelijk maken wanneer iemand op persoonlijke titel spreekt, zeker op LinkedIn waar het profiel aan de werkgever is gekoppeld;
• welke gevolgen een overtreding kan hebben.

Meekijken op social media van werknemers is beperkt toegestaan. Structureel monitoren van werknemers vraagt een gerechtvaardigd doel en vaak eerst een DPIA (art. 35 AVG). Leg een post die u wilt gebruiken vast met datum en bron; meer daarover in ons artikel over social media als bewijs.

Ontslag om een post

Een ontslag op staande voet om een post houdt alleen stand bij een ernstige uiting, zoals een bedreiging of grove belediging van werkgever of collega’s. De rechter kijkt ook naar het bereik, de herkenbaarheid van de werkgever, eerdere waarschuwingen en de gevolgen voor de werknemer. De werkgever moet de dringende reden direct meedelen (art. 7:677 en 7:678 BW). Wil de werknemer het ontslag aanvechten, dan moet hij binnen twee maanden een verzoek indienen bij de kantonrechter (art. 7:686a lid 4 BW).

Ook buiten het werk kan online gedrag gevolgen hebben, bijvoorbeeld bij een scheiding. Lees daarover wat u mag posten over uw ex.

Bedrijven: reclame, merken en reacties van anderen

• Reclame: een betaalde of gesponsorde post moet als reclame herkenbaar zijn. Dat geldt ook voor influencers die u inschakelt.
• Merken en auteursrecht: deel geen foto’s of video’s van anderen zonder licentie, en registreer uw eigen merknamen. Een inbreuk kunt u melden bij het platform.
• Reacties op uw pagina: verwijder lasterlijke of discriminerende reacties zodra u ze ziet.

Advocaten op social media

Voor advocaten gelden extra regels. Het beroepsgeheim en de vertrouwelijkheid (art. 10a Advocatenwet) verbieden het noemen van cliënten of herkenbare details van een zaak zonder toestemming. Algemene juridische kennis delen mag wel. Een advocaat die deze grenzen overschrijdt, riskeert een tuchtzaak. Voor vragen over online rechten kunt u terecht bij een ICT-recht advocaat.

Hoe wij helpen bij problemen door social media

Wij werken vanuit het arbeidsrecht, het ICT-recht en het privacyrecht.

• een sommatie aan de plaatser van een onrechtmatig bericht;
• een kort geding over verwijdering, een verbod of rectificatie;
• een melding bij het platform via de procedure van art. 16 DSA;
• een social media beleid voor werkgevers, en beoordeling van een ontslag om een post.

In het kort

• Smaad, laster en belediging zijn klachtdelicten; groepsbelediging, aanzetten tot haat en doxing niet.
• Civiel weegt de rechter vrijheid van meningsuiting af tegen eer en goede naam, en kan verwijdering en rectificatie bevelen.
• Sinds 4 februari 2025 houden ACM en AP in Nederland toezicht op de DSA.
• Een ongelukkige post rechtvaardigt niet zomaar ontslag; een werkgever die te snel handelt, kan zelf een billijke vergoeding moeten betalen.