Gepubliceerd op 27 december 2025 · Laatst bijgewerkt op 27 oktober 2026
Cyberpesten is in Nederland geen apart strafbaar feit, maar wie online pest, maakt zich vaak schuldig aan belediging, smaad, laster, bedreiging, belaging (stalking) of doxing, met straffen tot drie jaar gevangenisstraf. Daarnaast kan het slachtoffer via de civiele rechter verwijdering, rectificatie en schadevergoeding eisen op grond van onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW); let op dat belediging, smaad, laster en belaging alleen na een klacht van het slachtoffer worden vervolgd.
Is de dader jonger dan 14 jaar, dan zijn de ouders in de regel aansprakelijk voor de schade (artikel 6:169 BW). Strafrechtelijk kan een kind pas vanaf 12 jaar worden vervolgd, en dan volgens het jeugdstrafrecht.
Inhoudsopgave
Welke vormen van cyberpesten zijn strafbaar?
Strafbaar is online gedrag dat valt onder een bestaand delict uit het Wetboek van Strafrecht (Sr). De belangrijkste zijn:
- Belediging (artikel 266 Sr): een uitlating die iemand opzettelijk in zijn eer aantast, zoals scheldwoorden in een post of groepsapp; maximaal drie maanden gevangenisstraf of een geldboete van de tweede categorie.
- Smaad en smaadschrift (artikel 261 Sr): iemand ten laste leggen van een bepaald feit om zijn eer of goede naam aan te tasten, met het doel daaraan bekendheid te geven; bij verspreiding via geschriften of afbeeldingen, ook online, maximaal één jaar gevangenisstraf of een geldboete van de derde categorie.
- Laster (artikel 262 Sr): smaad terwijl de dader weet dat de beschuldiging niet waar is; maximaal twee jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie.
- Bedreiging (artikel 285 Sr): bijvoorbeeld een bericht waarin met geweld of de dood wordt gedreigd; maximaal twee jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie.
- Belaging (artikel 285b Sr): stelselmatig inbreuk maken op iemands persoonlijke levenssfeer, ook via berichten of nepaccounts; maximaal drie jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie.
- Doxing (artikel 285d Sr): persoonsgegevens van iemand verzamelen of verspreiden om die persoon vrees aan te jagen of te hinderen; sinds 1 januari 2024 strafbaar, met maximaal twee jaar gevangenisstraf.
- Openbaar maken van seksueel beeldmateriaal zonder toestemming (artikel 139h Sr), ook wel wraakporno genoemd.
Meer over online strafbaarheid leest u in ons artikel over cybercrime in Nederland.
Wat is het verschil tussen smaad en laster?
Bij smaad beschuldigt iemand u van een concreet feit om uw goede naam aan te tasten; of het feit waar is, maakt in beginsel niet uit. Bij laster weet de dader dat de beschuldiging onwaar is, en daarom is de straf hoger.
Smaad is niet strafbaar als de dader handelde in het algemeen belang of uit noodzakelijke verdediging (artikel 261 lid 3 Sr). Een uitgebreidere uitleg vindt u bij belediging, smaad en laster.
Moet u zelf een klacht indienen?
Ja, voor belediging, smaad en laster (artikel 269 Sr) en voor belaging (artikel 285b lid 2 Sr). Het OM kan deze feiten alleen vervolgen als het slachtoffer een klacht indient, en dat moet binnen drie maanden nadat u van het feit kennis heeft gekregen (artikel 66 Sr).
Een klacht is meer dan een melding: u vraagt bij de aangifte uitdrukkelijk om vervolging. Zie ook ons artikel over aangifte doen bij de politie.
Wat geldt er als de dader minderjarig is?
Een kind jonger dan 12 jaar kan niet strafrechtelijk worden vervolgd. Jongeren van 12 tot 18 jaar vallen onder het jeugdstrafrecht (artikel 77a Sr), met straffen zoals een taakstraf of jeugddetentie en maatregelen die op gedragsverandering zijn gericht.
Voor de civiele aansprakelijkheid geldt artikel 6:169 BW:
- Kind jonger dan 14 jaar: de ouders zijn aansprakelijk voor schade door onrechtmatig gedrag van het kind, ook zonder eigen verwijt.
- Kind van 14 of 15 jaar: de ouders zijn aansprakelijk, tenzij zij aantonen dat hun niet kan worden verweten dat zij het gedrag niet hebben verhinderd.
- Jongere vanaf 16 jaar: de jongere is zelf aansprakelijk (artikel 6:162 BW).
Speelt het pesten zich af tussen leerlingen, dan heeft ook de school een rol. Scholen moeten op grond van de onderwijswetten een veiligheidsbeleid, een aanspreekpunt pesten en monitoring hebben; zie de zorgplicht van de school bij pesten.
Welke civiele stappen kunt u zetten tegen online reputatieschade?
Online uitlatingen die u onnodig grievend of zonder voldoende feitelijke grondslag beschadigen, zijn onrechtmatig (artikel 6:162 BW). De rechter weegt daarbij uw recht op bescherming van eer en goede naam af tegen de vrijheid van meningsuiting van de schrijver (artikel 10 EVRM).
Bij de civiele rechter kunt u onder meer vorderen:
- verwijdering van de berichten en een verbod op herhaling, zo nodig met een dwangsom;
- rectificatie op dezelfde plek en met hetzelfde bereik als het oorspronkelijke bericht (artikel 6:167 BW);
- vergoeding van materiële schade, zoals gederfde omzet of kosten van herstel;
- vergoeding van immateriële schade bij aantasting in eer of goede naam (artikel 6:106 lid 1 sub b BW).
Gaat het om een spoedeisende kwestie, dan is een kort geding de gebruikelijke route. Hoe u een zaak over smaad op sociale media aanpakt, leest u bij online reputatieschade en smaad op sociale media.
Wat kunt u bij platforms en zoekmachines doen?
Platforms moeten volgens de Digital Services Act (Verordening (EU) 2022/2065) een meldsysteem hebben voor illegale inhoud en een melding zorgvuldig en tijdig behandelen. Meld beledigende of lasterlijke berichten daarom altijd eerst via die procedure en bewaar de bevestiging.
Bij zoekmachines kunt u op grond van het recht op vergetelheid (artikel 17 AVG) vragen om zoekresultaten met uw naam te verwijderen. Is de dader anoniem, dan kan de civiele rechter een platform onder voorwaarden bevelen de identificerende gegevens af te geven. De Hoge Raad noemt daarvoor in Lycos/Pessers (HR 25 november 2005, ECLI:NL:HR:2005:AU4019) vier omstandigheden: het is voldoende aannemelijk dat de inhoud onrechtmatig en schadelijk is, u heeft een reëel belang bij de gegevens, er is geen minder ingrijpende manier om ze te achterhalen, en de belangenafweging valt in uw voordeel uit. De berichten hoeven dus niet onmiskenbaar onrechtmatig te zijn.
Hoe legt u bewijs vast?
Leg het bewijs vast voordat u de dader aanspreekt of een bericht laat verwijderen. Zonder bewijs is zowel een aangifte als een civiele procedure lastig.
- Maak screenshots waarop datum, tijd, gebruikersnaam en de volledige tekst zichtbaar zijn.
- Noteer de URL van elk bericht, profiel of filmpje.
- Bewaar originele berichten en exporteer chatgesprekken waar het platform dat toelaat.
- Houd een logboek bij van alle voorvallen met datum, kanaal en mogelijke getuigen.
Meer over de bewijswaarde leest u bij social media als bewijs in een rechtszaak.
Waar let u als slachtoffer op?
Controleer bij cyberpesten deze punten:
- Dien bij belediging, smaad, laster of belaging binnen drie maanden een klacht in, anders vervalt de vervolgingsmogelijkheid.
- Leg het bewijs vast voordat berichten verdwijnen.
- Meld de inhoud bij het platform via de DSA-meldprocedure en bewaar de bevestiging.
- Ga na of de dader minderjarig is; bij een kind onder 14 jaar zijn de ouders het aanspreekpunt voor schadevergoeding.
- Bepaal of u verwijdering en rectificatie wilt via kort geding, schadevergoeding via een bodemprocedure, of beide.
Waar let u op als u wordt beschuldigd van cyberpesten?
Ook als dader of ouder van een dader zijn er concrete controlepunten:
- Ga na of de uitlating een mening is of een beschuldiging van een feit; voor een feitelijke beschuldiging moet u voldoende feitelijke grondslag hebben.
- Verwijder of corrigeer onjuiste berichten tijdig; dat kan schade en een dwangsom beperken.
- Leg geen verklaring af bij de politie zonder te weten waarvan u wordt verdacht; u heeft het recht op een advocaat.
- Weet dat een veroordeling of strafbeschikking in de justitiële documentatie komt en een VOG kan blokkeren; zie gevolgen van een strafblad voor werk en reizen.
Wat kunnen wij voor u doen bij cyberpesten en online reputatieschade?
Wij kunnen onder meer:
- beoordelen of berichten strafbaar of onrechtmatig zijn en welke route het meest effectief is;
- een sommatie tot verwijdering en rectificatie opstellen;
- meldingen bij platforms en verwijderverzoeken bij zoekmachines onderbouwen;
- een kort geding of bodemprocedure voeren voor verwijdering, rectificatie of schadevergoeding;
- u bijstaan bij aangifte en klacht, en de klachttermijn van drie maanden bewaken.
Meer over onze werkwijze leest u bij onze advocaat ICT-recht.
Samengevat
- Cyberpesten is strafbaar als het valt onder belediging, smaad, laster, bedreiging, belaging, doxing of verspreiding van seksueel beeldmateriaal.
- Belediging, smaad, laster en belaging worden alleen vervolgd na een klacht binnen drie maanden.
- Civiel kunt u verwijdering, rectificatie en schadevergoeding eisen op grond van artikel 6:162 BW.
- Ouders zijn aansprakelijk voor kinderen onder 14 jaar en in beginsel ook voor 14- en 15-jarigen (artikel 6:169 BW).
- Leg bewijs vast met datum, tijd, gebruikersnaam en URL voordat berichten verdwijnen.
Veelgestelde vragen
Is cyberpesten op zichzelf strafbaar?
Nee, er is geen apart delict “cyberpesten”. Het gedrag is strafbaar als het onder een bestaand delict valt, zoals belediging (artikel 266 Sr), belaging (artikel 285b Sr) of doxing (artikel 285d Sr).
Is het delen van een lasterlijk bericht ook strafbaar?
Dat kan. Wie een beschuldiging doorstuurt of opnieuw plaatst om iemands goede naam aan te tasten, kan zelf smaad of laster plegen en civielrechtelijk onrechtmatig handelen.
Kan ik schadevergoeding krijgen voor psychisch leed?
Ja, bij aantasting in uw eer of goede naam kunt u immateriële schadevergoeding vorderen (artikel 6:106 lid 1 sub b BW). De rechter bepaalt de hoogte naar de omstandigheden; de bedragen zijn in de praktijk meestal beperkt.
Wat als ik niet weet wie de dader is?
Doe aangifte en klacht tegen onbekend; de politie kan onderzoek doen naar de accounthouder. Civiel kunt u het platform vragen om de gegevens af te geven en, als het weigert, de rechter vragen dat te bevelen.
Lees ook: cyberpesten en strafbaarheid: wat zijn uw rechten? en online bedreiging en haatzaaien via social media.
