Kunstmatige stemmen en deepfakes: wanneer is spoofing strafbaar?

Gepubliceerd op 8 december 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026

Een deepfake of een nagebootste stem maken is in Nederland niet op zichzelf strafbaar. Het wordt strafbaar door wat ermee gebeurt: bijvoorbeeld oplichting met een gekloonde stem (artikel 326 Wetboek van Strafrecht), smaad of laster met nepuitspraken (artikel 261 en 262 Sr) of beelden van seksuele aard zonder toestemming. Bij seksuele beelden ligt de grens wel al bij het maken zelf.

Deepfakes zijn beelden, video’s of geluidsopnamen waarin kunstmatige intelligentie iemands gezicht of stem nabootst. Voice cloning is de variant die alleen de stem namaakt; daarvoor zijn vaak maar enkele seconden aan opnamen nodig. Op deze pagina leest u welke strafbepalingen gelden, welke civiele middelen slachtoffers hebben, wat de Europese AI-verordening eist en wat u doet als slachtoffer of als verdachte. Over het gebruik van uw stem of gezicht door AI en over deepfakes en smaad hebben wij aparte artikelen.

Wanneer is een deepfake of gekloonde stem strafbaar?

Nederland heeft geen aparte deepfakewet. Het OM gebruikt de bestaande strafbepalingen. De vraag is dus steeds: welk delict wordt met de nep gepleegd?

Voor beelden van seksuele aard is de lat lager dan bij andere deepfakes: niet alleen verspreiden, ook het maken zonder toestemming is strafbaar. De Hoge Raad wees er in een arrest van 19 december 2023 op dat sinds 1 januari 2020 strafbaar is wie opzettelijk en wederrechtelijk van een persoon een afbeelding van seksuele aard vervaardigt, ook zonder heimelijk hulpmiddel (ECLI:NL:HR:2023:1730). Die zaak ging over een echte opname met een telefoon, niet over een deepfake. Of en hoe de rechter een volledig door AI gemaakt beeld onder deze bepaling brengt, hangt af van de omstandigheden van de zaak. Meer over smaad, opruiing en haatzaaien met AI.

Hoe werkt fraude met een gekloonde stem?

Oplichters halen stemopnamen uit video’s op sociale media of voicemailberichten. Ze bellen daarna een familielid met een verhaal over een noodgeval, of een medewerker van een bedrijf met een opdracht van “de directeur” om snel geld over te maken. Juridisch is dat gewone oplichting: iemand bewegen tot afgifte van geld door een listige kunstgreep of een samenweefsel van verdichtsels. De maximumstraf daarvoor is vier jaar gevangenisstraf. Een bedrijf dat zo is benadeeld, kan ook civiel schade verhalen op de daders, en soms vragen of de bank had moeten ingrijpen.

Is een parodie of satire toegestaan?

Een herkenbare parodie kan onder de vrijheid van meningsuiting vallen. Hoe duidelijker het voor het publiek is dat het nep is, hoe groter die ruimte. Maar ook satire mag niet onnodig grievend zijn. Commercieel gebruik, zoals een nepvideo waarin een bekende Nederlander een product aanprijst, kan daarnaast misleidende reclame zijn en inbreuk maken op het portretrecht.

Welke civiele middelen heeft een slachtoffer?

Naast aangifte kan een slachtoffer zelf optreden. Dat is vaak sneller, omdat u niet afhankelijk bent van de prioriteiten van het OM.

• Portretrecht (artikel 21 Auteurswet): bent u herkenbaar in beeld en heeft u een redelijk belang, dan kunt u zich verzetten tegen openbaarmaking. Het portretrecht ziet op uw beeltenis, niet op uw stem alleen. Lees meer bij privacywetgeving in Nederland.
• AVG: een gezicht of stem van een herkenbare persoon is een persoonsgegeven. Wie dat zonder grondslag verwerkt, handelt in strijd met de AVG. U kunt verwijdering vragen en een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens.
• Onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW): in kort geding kunt u verwijdering, een verbod en een dwangsom vorderen, en later schadevergoeding.

Een eigen auteursrecht op uw gezicht of stem bestaat in Nederland niet. Denemarken kondigde in 2025 een wetsvoorstel aan dat burgers zo’n recht geeft. Op 19 september 2025 beantwoordde de minister van Justitie en Veiligheid Kamervragen over het Deense voorstel. Een Nederlands wetsvoorstel voor een vergelijkbaar recht lag op het moment van schrijven (oktober 2026) niet bij de Tweede Kamer. Wie de rechten heeft op door AI gemaakte content, leest u bij AI als mede-auteur.

Wat eist de Europese AI-verordening?

De AI-verordening verbiedt deepfakes niet, maar stelt transparantie-eisen. Wie een deepfake maakt en verspreidt, moet bekendmaken dat de inhoud kunstmatig is gemaakt of gemanipuleerd (artikel 50). Aanbieders van systemen die synthetische audio, beeld of tekst maken, moeten die uitvoer als kunstmatig herkenbaar maken. Voor duidelijk artistieke, satirische of fictieve werken gelden lichtere eisen. Volgens het tijdschema van de verordening gelden de transparantieregels van artikel 50 vanaf 2 augustus 2026. Bepaalde manipulatieve AI-toepassingen zijn al sinds 2 februari 2025 verboden.

Een schending van artikel 50 maakt een deepfake nog niet strafbaar in de zin van het Wetboek van Strafrecht. Het is een verplichting waarop toezichthouders handhaven. Voor een slachtoffer kan het wel meewegen in een civiele procedure.

Hoe wordt een deepfake als bewijs beoordeeld?

Deepfakes zijn niet alleen een middel om delicten te plegen, ze kunnen ook bewijs vervalsen. Een verdachte kan stellen dat een belastende video nep is, en een aangever kan een gemanipuleerde opname inbrengen. De rechter kan dan een deskundige inschakelen, zoals het Nederlands Forensisch Instituut. Die onderzoekt onder meer metadata, camerakenmerken en geluidspatronen. Meer daarover leest u bij deepfake als bewijs en de rol van sociale media in strafrechtelijke onderzoeken. Ook gezichtsherkenning kent eigen juridische grenzen.

Wat doet u als slachtoffer van een deepfake?

1. Leg de deepfake vast met schermafbeeldingen, links en datum voordat die verdwijnt.
2. Meld het bij het platform en vraag om verwijdering; bewaar uw melding.
3. Doe aangifte bij de politie bij oplichting, afpersing of seksuele beelden.
4. Beroep u op het portretrecht of de AVG om publicatie te laten stoppen, zo nodig in kort geding.
5. Krijgt u een dringend verzoek om geld van een bekende stem, bel die persoon dan terug via een nummer dat u zelf al had.

Waar let u op als u zelf verdacht wordt?

• Gebruik uw zwijgrecht tot u met een advocaat heeft gesproken.
• Bewaar bewijs van toestemming van de afgebeelde persoon of van het satirische karakter van het materiaal.
• Let op het verschil tussen maken en verspreiden: buiten seksuele beelden is vaak pas het gebruik of de verspreiding strafbaar.
• Reageer op een civiele sommatie binnen de gestelde termijn. Lees ook wanneer online gedrag strafbaar is en wat onder cybercrime valt.

Wat doen wij bij deepfakes en spoofing?

• Wij staan u bij als verdachte van oplichting, smaad of het maken of verspreiden van seksuele deepfakes, vanaf het eerste verhoor.
• Wij helpen slachtoffers bij de aangifte en bij het voegen van een schadevordering in het strafproces.
• Wij sommeren de maker of het platform om de deepfake te verwijderen, zo nodig in kort geding.
• Wij laten de echtheid van ingebracht beeld- of geluidsmateriaal betwisten en vragen zo nodig om forensisch onderzoek.

Deepfakes en strafrecht in vijf punten

• Een deepfake maken is niet op zichzelf strafbaar; het gebruik ervan kan dat wel zijn.
• Oplichting met een gekloonde stem valt onder artikel 326 Sr; nepuitspraken kunnen smaad of laster zijn.
• Bij seksuele beelden is ook het maken zonder toestemming strafbaar (sinds 1 juli 2024 artikel 254ba Sr).
• Portretrecht, AVG en onrechtmatige daad geven slachtoffers civiele middelen; een auteursrecht op uw gezicht of stem bestaat in Nederland niet.
• De AI-verordening verplicht vanaf 2 augustus 2026 tot het kenbaar maken van deepfakes (artikel 50).

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina strafrecht advocaat.