Gepubliceerd op 27 december 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026
Een management buy-out (MBO) is de overname van de aandelen in een onderneming door het zittende managementteam. Juridisch is het een gewone aandelentransactie, met één bijzonderheid: de kopers zijn tegelijk bestuurder van de vennootschap die wordt verkocht. Die dubbelrol maakt tegenstrijdig belang, informatievoorsprong en financiering tot de kernvragen, en ook bij een interne overname kunnen het adviesrecht van de ondernemingsraad en een melding bij de ACM gelden.
Inhoudsopgave
Wat is een management buy-out?
Bij een MBO koopt het bestaande management de aandelen van de huidige aandeelhouder of aandeelhouders. Vaak gaat het om een directeur-grootaandeelhouder die liever overdraagt aan mensen die het bedrijf kennen dan aan een onbekende derde. Voor het management is het de stap van werknemer of statutair bestuurder naar eigenaar.
In de praktijk richten de managers meestal eerst een eigen holding of een gezamenlijke overnamevennootschap op. Die vennootschap koopt de aandelen en sluit de financiering af. De vennootschap die wordt overgenomen, blijft dezelfde rechtspersoon; alleen de eigendom van de aandelen wisselt. Alle rechten en verplichtingen blijven bij de vennootschap, ook verplichtingen waarvan niemand op dat moment het bestaan kent. De verdeling van dat onbekende risico is daarom het zwaartepunt van de onderhandeling.
De kopers kennen de onderneming van binnenuit. Een verkoper zal betogen dat het management alles al wist en dus weinig garanties nodig heeft. Het management zal aanvoeren dat kennis van de dagelijkse gang van zaken iets anders is dan kennis van de administratie, de fiscale positie en de verplichtingen die op directieniveau zijn aangegaan.
Waarin verschilt een MBO van een MBI en andere overnamevormen?
| Vorm | Koper | Kennis van het bedrijf | Gevolg voor onderzoek en garanties |
|---|---|---|---|
| Management buy-out (MBO) | Zittend management | Groot | Verkoper wil minder garanties geven over wat het management zelf beheert |
| Management buy-in (MBI) | Extern management | Beperkt | Dieper onderzoek en zwaardere garanties |
| Verkoop aan een strategische partij of investeerder | Derde partij | Beperkt | Volledig onderzoek, vaak integratie na de overname |
| Gefaseerde overdracht | Management, in tranches | Groot | Afspraken nodig over prijs van volgende tranches en zeggenschap in de tussenperiode |
Een MBO is doorgaans rustiger voor de organisatie. Klanten, leveranciers en personeel houden dezelfde gezichten. Daar staat tegenover dat het management zelden genoeg eigen middelen heeft, zodat de financiering complexer wordt en de verkoper vaker een deel van de koopsom moet laten staan. Bij een gefaseerde overdracht ontstaat zonder strakke afspraken een aandeelhoudersverhouding waarin niemand kan doorpakken.
Hoe verloopt een management buy-out stap voor stap?
- Geheimhoudingsovereenkomst: leg vast welke informatie het management als bestuurder en welke het als koper ontvangt, en wat er gebeurt als de transactie niet doorgaat.
- Intentieovereenkomst: prijs of prijsformule, structuur, financieringsvoorbehoud, exclusiviteit en tijdpad, met de vermelding welke onderdelen bindend zijn.
- Waardering en financiering: een onafhankelijke waardering en een ondernemingsplan, gevolgd door gesprekken met bank, verkoper of investeerder.
- Boekenonderzoek (due diligence) en adviesaanvraag aan de ondernemingsraad.
- Koopovereenkomst, financieringsdocumentatie en aandeelhoudersovereenkomst.
- Levering bij de notaris en registratie.
Bij een MBO is een geheimhoudingsovereenkomst minder vanzelfsprekend dan het lijkt, omdat het management de informatie deels al uit hoofde van zijn functie heeft. Wat erin hoort, leest u in ons artikel over geheimhoudingsovereenkomsten bij overnames. Onderschat ook de intentieovereenkomst niet: onderhandelingen mogen in beginsel worden afgebroken, maar in een vergevorderd stadium kan afbreken tot schadevergoeding leiden. Zie onze uitleg over de weg van intentieverklaring naar closing.
De levering van aandelen in een bv kan alleen bij notariële akte, verleden voor een in Nederland standplaats hebbende notaris (artikel 2:196 BW). De notaris past de statutaire blokkeringsregeling toe, de vennootschap werkt het aandeelhoudersregister bij (artikel 2:194 BW) en de koopsom loopt via de kwaliteitsrekening van de notaris. De aandelenoverdracht zelf komt niet in het handelsregister, maar wijzigingen in bestuurders, een enig aandeelhouder en de uiteindelijk belanghebbende (UBO) geeft u wel door aan de Kamer van Koophandel.
Waarom is due diligence ook bij een MBO nodig?
Managers kennen de dagelijkse gang van zaken, maar niet altijd de contracten, de statuten of de fiscale en juridische geschiedenis. Onderzoek juist de onderdelen waar het management geen zicht op had: de fiscale positie, financieringsdocumentatie, verzekeringen, pensioenverplichtingen, lopende geschillen, vergunningen en intellectueel eigendom. Welke onderwerpen niet mogen ontbreken, staat in ons artikel over due diligence bij een bedrijfsovername.
| Contract | Waar u op let |
|---|---|
| Klant- en financieringsovereenkomsten | Change-of-controlbepalingen: recht om op te zeggen of te heronderhandelen als de zeggenschap wijzigt |
| Leverancierscontracten | Looptijd, opzegtermijnen, prijsafspraken, exclusiviteit |
| Arbeidsovereenkomsten | Concurrentiebedingen, bonusafspraken en vertrekregelingen |
| Huurovereenkomsten | Overdraagbaarheid, huurprijs, opzegtermijnen |
| Groepsverklaringen en garanties | Een 403-verklaring maakt een moedermaatschappij hoofdelijk aansprakelijk voor schulden van een dochter (artikel 2:403 BW) |
De uitkomst bepaalt welke garanties en vrijwaringen u vraagt en welke prijs u biedt. Een risico dekt u af via de prijs, een garantie, een vrijwaring of een aanpassing vóór de levering.
Welke documenten legt u vast?
De koopovereenkomst is het fundament. Daarin staan de koopprijs en het mechanisme waarmee die wordt vastgesteld, de leveringsdatum, de opschortende voorwaarden, de garanties en vrijwaringen, de beperking van de aansprakelijkheid en de manier waarop een claim moet worden ingediend. Gebruikelijke opschortende voorwaarden zijn de bevestiging van de financiering, het advies van de ondernemingsraad en, als de drempels worden gehaald, goedkeuring van de ACM. Hangt een deel van de prijs af van toekomstige resultaten, schrijf die regeling dan tot in detail uit; hoe dat misgaat, leest u in ons artikel over earn-outafspraken.
Besteed aandacht aan het prijsmechanisme. Partijen kiezen meestal tussen een vaste prijs op basis van een balans per een datum in het verleden, met een verbod op waardeonttrekking tot de levering, of een prijs die na de levering wordt herrekend op basis van een tussentijdse balans. De eerste variant geeft zekerheid vooraf, de tweede leidt vaker tot discussie achteraf. Leg in beide gevallen vast wie de berekening maakt, binnen welke termijn bezwaar mogelijk is en wie beslist als partijen het niet eens worden.
Daarnaast is er de financieringsdocumentatie. Banken werken met convenanten: financiële ratio’s waaraan de onderneming moet blijven voldoen, met informatieplichten per maand of kwartaal. Ze vragen zekerheden, zoals een pandrecht op de aandelen; bij bv-aandelen wordt dat gevestigd bij notariële akte (artikel 2:198 BW). Een pandrecht op de aandelen betekent dat de bank bij wanprestatie de zeggenschap kan overnemen. Financiert de verkoper een deel van de koopsom met een vendor loan, dan eist de bank vrijwel altijd dat die lening is achtergesteld.
Ten slotte legt u de verhouding tussen de kopers vast in een aandeelhoudersovereenkomst, en de positie van iedere manager in een managementovereenkomst of arbeidsovereenkomst. Statuten en aandeelhoudersovereenkomst moeten op elkaar aansluiten. Waar dat op vastloopt, leest u in ons artikel over een toekomstbestendige aandeelhoudersovereenkomst.
Hoe gaat u om met het tegenstrijdig belang van het management?
Dit punt onderscheidt een MBO juridisch van elke andere overname. De kopers onderhandelen in feite met hun eigen aandeelhouder, terwijl zij als bestuurder het belang van de vennootschap moeten dienen. Een bestuurder van een bv met een direct of indirect persoonlijk belang dat tegenstrijdig is met dat van de vennootschap, neemt niet deel aan de beraadslaging en besluitvorming daarover (artikel 2:239 lid 6 BW, Boek 2 BW). Kan daardoor geen bestuursbesluit worden genomen, dan beslist de raad van commissarissen of, als die er niet is, de algemene vergadering, tenzij de statuten anders bepalen.
Wanneer is er een tegenstrijdig belang? De Hoge Raad oordeelde op 29 juni 2007 dat het aankomt op de concrete feiten. Het is voldoende dat de bestuurder met zulke onverenigbare belangen te maken heeft dat redelijkerwijs twijfelachtig is of hij uitsluitend het belang van de vennootschap heeft behartigd (ECLI:NL:HR:2007:BA0033, gewezen onder het toenmalige artikel 2:256 BW). Bij een MBO is aan die maatstaf vrijwel altijd voldaan. Leg dus vast wie welk besluit heeft genomen en waarom.
Daarmee hangt de informatievoorsprong samen. Weet het management van een grote order, een dreigende claim of het vertrek van een sleutelklant, dan raakt verzwijgen aan de mededelingsplicht en kan de verkoper zich later beroepen op dwaling (artikel 6:228 BW). Het risico is wederzijds. De beste remedie is een opsomming in de overeenkomst van wat partijen over en weer hebben gemeld, met de afspraak dat daarop geen beroep op dwaling meer mogelijk is.
Bestuurders blijven tijdens het hele traject gebonden aan hun taak. Onbehoorlijke taakvervulling levert aansprakelijkheid op (artikel 2:9 BW), en gaat de vennootschap na de overname failliet, dan kan de curator zich beroepen op artikel 2:248 BW. Een MBO die de vennootschap te zwaar belast, kan zich dus jaren later tegen de kopers keren. Zie ook ons artikel over bestuurdersaansprakelijkheid in de bv.
Hoe wordt een MBO gefinancierd, en wat mag de vennootschap bijdragen?
Het management heeft zelden genoeg eigen geld voor de hele koopsom. Meestal is de financiering een combinatie van bronnen. Banken en investeerders willen in elk geval zien dat het management zelf financieel risico loopt.
| Bron | Voordeel | Juridisch aandachtspunt |
|---|---|---|
| Eigen inbreng management | Geen rente, volledige zeggenschap | Bij leningen met privézekerheid loopt u persoonlijk risico |
| Banklening | Eigendom blijft bij het management | Convenanten, informatieplichten en zekerheden zoals pandrecht op aandelen |
| Vendor loan | Flexibele voorwaarden, verkoper blijft betrokken | Rente, aflossing, zekerheden en achterstelling bij de bank schriftelijk vastleggen |
| Investeerder (private equity) | Extra vermogen en kennis | Zeggenschap, goedkeuringsrechten en een exitstrategie in de aandeelhoudersovereenkomst |
Een hardnekkig misverstand is dat de vennootschap niet mag meewerken aan de financiering van haar eigen overname. Het verbod op financiële steunverlening is voor de bv vervallen met de invoering van de flexibele bv per 1 oktober 2012. Een bv mag dus in beginsel zekerheden stellen of middelen beschikbaar stellen voor de verkrijging van haar aandelen. Voor de nv geldt nog wel een regeling (artikel 2:98c BW).
Dat betekent niet dat alles kan. Een uitkering aan aandeelhouders, zoals een dividend waarmee een deel van de koopsom wordt betaald, heeft goedkeuring van het bestuur nodig. Het bestuur weigert die als het weet of redelijkerwijs behoort te voorzien dat de vennootschap daarna haar opeisbare schulden niet kan blijven betalen (artikel 2:216 lid 2 BW). Gaat het toch mis, dan zijn de bestuurders hoofdelijk aansprakelijk voor het tekort (artikel 2:216 lid 3 BW). Bij een MBO zijn die bestuurders precies de kopers.
Plan de kasstroom na de overname realistisch. Rente en aflossing moeten uit de lopende kasstroom komen, en een overschreden convenant kan de bank het recht geven de lening op te eisen. Laat de fiscale gevolgen van de structuur, zoals een holding boven de werkmaatschappij, altijd beoordelen door een fiscalist; dat is een fiscale en geen juridische afweging.
Wat verandert er arbeidsrechtelijk, en wat juist niet?
Bij een aandelentransactie verandert de werkgever niet: de vennootschap blijft dezelfde rechtspersoon en de arbeidsovereenkomsten lopen ongewijzigd door. De regels over overgang van onderneming (artikel 7:662 en verder van Boek 7 BW) gelden dan niet. Ze gelden wel bij een activa-passivatransactie, waarbij de onderneming zelf van eigenaar wisselt.
Voor het management zelf ligt het anders. Blijft de arbeidsovereenkomst bestaan, of komt er een managementovereenkomst via een persoonlijke holding? Dat raakt aan ontslagbescherming, pensioenopbouw en verzekering tegen arbeidsongeschiktheid. Een statutair bestuurder heeft bovendien een andere ontslagbescherming dan een gewone werknemer.
Let ook op bestaande bedingen. Een concurrentiebeding blijft gelden tenzij het uitdrukkelijk wordt vervangen. Artikel 7:653 BW eist dat het schriftelijk is overeengekomen en, bij een contract voor bepaalde tijd, schriftelijk gemotiveerd met zwaarwegende bedrijfsbelangen. Wordt de rechtsverhouding gewijzigd, leg dan opnieuw vast welke bedingen gelden, en regel wat er gebeurt met bonusafspraken uit de oude verhouding.
Welke medezeggenschaps- en meldingsplichten gelden bij een MBO?
Heeft de onderneming een ondernemingsraad, dan geldt het adviesrecht over een voorgenomen besluit tot overdracht van de zeggenschap (artikel 25 lid 1 onder a Wet op de ondernemingsraden). Het advies moet worden gevraagd op een moment waarop het nog wezenlijke invloed kan hebben op het besluit. Wijkt de ondernemer van het advies af, dan moet hij dat motiveren en de uitvoering een maand opschorten, zodat de raad beroep kan instellen bij de Ondernemingskamer.
Bij een MBO is dat traject extra gevoelig, omdat de kopers de onderneming dagelijks leiden. Zorg dat de adviesaanvraag compleet is, dat de gevolgen voor het personeel zijn beschreven en dat de raad echt ruimte krijgt om te reageren. Werken er 50 of meer mensen, dan kunnen daarnaast de SER-Fusiegedragsregels 2015 gelden, met een melding aan de SER en de betrokken vakbonden.
Een concentratie moet bij de Autoriteit Consument en Markt worden gemeld als de omzetdrempels van artikel 29 Mededingingswet worden gehaald. Bij een MBO via een nieuwe overnamevennootschap is dat zelden zo, maar met een private-equitypartij als medekoper kan het anders liggen.
| Meldingsdrempel ACM (artikel 29 Mededingingswet, stand 20 augustus 2026) | Bedrag |
|---|---|
| Gezamenlijke jaaromzet van de betrokken ondernemingen | Meer dan € 150 miljoen |
| Omzet in Nederland van ten minste twee betrokken ondernemingen, elk | € 30 miljoen of meer |
Bron: ACM, Werkwijze bij concentratiezaken (20 augustus 2026). Daarnaast doet de notaris zijn eigen cliëntenonderzoek op grond van de antiwitwasregels.
Hoe verdeelt u de risico’s tussen koper en verkoper?
Garanties zijn verklaringen van de verkoper over de toestand van de onderneming: de jaarrekening geeft een getrouw beeld, er lopen geen andere procedures dan de genoemde, alle belastingaangiften zijn gedaan. Blijkt een garantie onjuist, dan heeft de koper een contractuele vordering zonder te hoeven bewijzen dat de verkoper iets te verwijten valt.
Vrijwaringen zien op concrete risico’s die tijdens het onderzoek zijn gevonden, zoals een lopend geschil of een onzekere fiscale positie. De verkoper neemt de gevolgen daarvan voor zijn rekening, ongeacht of hij ervan wist. Bij een MBO wordt hier stevig over onderhandeld, omdat de verkoper zal stellen dat het management het risico kende. Leg vast wie wat wist en wanneer.
De derde lijn is de begrenzing: een drempel waaronder niet wordt geclaimd, een maximum aan de totale aansprakelijkheid en termijnen waarbinnen een claim moet zijn gemeld, vaak langer voor fiscale zaken. Daarnaast geldt de klachtplicht: u moet binnen bekwame tijd na ontdekking protesteren (artikel 6:89 BW). Zekerheid voor betaling vindt u in verrekening met een openstaande vendor loan of in een deel van de koopsom dat tijdelijk bij de notaris blijft staan. Een breder overzicht biedt ons artikel over risico’s bij fusies en overnames.
Hoe regelt u de verhoudingen tussen de managers na de overname?
Na de levering zijn de kopers medeaandeelhouders van elkaar. De statuten bevatten meestal een blokkeringsregeling die overdracht van aandelen aan derden beperkt (artikel 2:195 BW). De aandeelhoudersovereenkomst vult dat aan met afspraken over besluitvorming, onderwerpen waarvoor unanimiteit of een versterkte meerderheid geldt, en dividendbeleid. Aandeelhouders moeten zich bovendien tegenover elkaar gedragen naar redelijkheid en billijkheid (artikel 2:8 BW).
- Good leaver- en bad leaver-regeling: wat gebeurt er met de aandelen als een manager vertrekt, en tegen welke prijs?
- Lock-up: hoe lang moeten managers hun aandelen houden?
- Meeverkooprecht en meeverkoopplicht (tag-along en drag-along) bij een latere verkoop.
- Goedkeuringsrechten van een investeerder voor belangrijke besluiten.
- Een geschillenregeling met mediation of bindend advies, voordat de wettelijke geschillenregeling of de enquêteprocedure nodig is.
Welke wegen openstaan als het toch misgaat, leest u in ons artikel over aandeelhoudersgeschillen.
Wat regelt u als management voordat u tekent?
- Leg vast welke informatie u als bestuurder en welke u als koper ontvangt.
- Laat juist fiscale positie, financieringsdocumentatie, pensioenverplichtingen en change-of-controlbepalingen onderzoeken.
- Controleer of garanties, vrijwaringen en claimtermijnen passen bij wat u wel en niet wist.
- Neem niet deel aan de besluitvorming over de transactie en leg vast wie wat heeft besloten.
Wat regelt u als verkoper bij een verkoop aan uw management?
- Leg vast wat het management u heeft gemeld, zodat later geen beroep op dwaling mogelijk is.
- Beperk garanties over zaken die het management zelf dagelijks beheert.
- Spreek bij een vendor loan rente, aflossing, zekerheden en achterstelling schriftelijk af.
- Bepaal of en hoe lang u na de overdracht betrokken blijft, en tegen welke vergoeding.
Wat doen wij bij een management buy-out?
- Wij stellen de geheimhoudings- en intentieovereenkomst op en leggen vast wat bindend is.
- Wij richten het juridisch boekenonderzoek op de onderdelen waar het management geen zicht op heeft.
- Wij stellen de koopovereenkomst en de aandeelhoudersovereenkomst op of beoordelen die.
- Wij bewaken de besluitvorming bij tegenstrijdig belang en de uitkeringstoets.
- Wij begeleiden de adviesaanvraag aan de ondernemingsraad en stemmen de levering af met de notaris.
Management buy-out in vijf punten
- Een MBO is een aandelentransactie: de werkgever blijft dezelfde en de regels over overgang van onderneming gelden niet.
- Kopende bestuurders nemen niet deel aan de besluitvorming over de transactie (artikel 2:239 lid 6 BW).
- Een bv mag sinds 1 oktober 2012 meewerken aan de financiering, maar uitkeringen vragen een betalingstoets door het bestuur (artikel 2:216 BW).
- De ondernemingsraad heeft adviesrecht; een ACM-melding is alleen nodig boven de omzetdrempels.
- Begrens garanties met drempel, maximum en claimtermijn, en leg vast wat het management wist.
Veelgestelde vragen
Mag het management onderhandelen terwijl het nog bestuurder is?
Onderhandelen mag, besluiten over de transactie niet (artikel 2:239 lid 6 BW). Zorg dat informatie die het management uit hoofde van zijn functie heeft, tijdig met de verkoper wordt gedeeld, en gebruik vertrouwelijke informatie alleen met diens toestemming.
Hoe lang duurt een management buy-out?
Dat hangt vooral af van de financiering en van de omvang van het boekenonderzoek. Een overzichtelijk traject met een bereidwillige verkoper en een bank die snel beslist, kan in enkele maanden. Plan de adviesaanvraag bij de ondernemingsraad vroeg in, want die stap laat zich niet inkorten.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina ondernemingsrecht advocaat.