Strafrechtelijke dagvaarding: wat erin staat en welke termijnen nu lopen

Gepubliceerd op 11 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026

Met een strafrechtelijke dagvaarding roept de officier van justitie u op om voor de strafrechter te verschijnen. De dagvaarding zegt nog niets over uw schuld, maar blijft u zonder geldige reden weg, dan kan de rechter bij verstek uitspraak doen. Noteer dus direct de zittingsdatum en controleer binnen acht dagen of u bezwaar wilt maken tegen de dagvaarding (artikel 262 Wetboek van Strafvordering).

Een strafrechtelijke dagvaarding komt vaak onverwacht. Dit artikel legt uit wat er in de dagvaarding staat, welke termijnen direct gaan lopen, wat er gebeurt als u niet kunt komen en hoe de zaak na het vonnis verdergaat. Het Wetboek van Strafvordering (Sv) regelt al deze stappen; de artikelnummers staan erbij, zodat u ze zelf kunt nalezen op wetten.overheid.nl.

Wat is een strafrechtelijke dagvaarding?

Een strafrechtelijke dagvaarding is de schriftelijke oproep van het Openbaar Ministerie (OM) om op een bepaalde datum voor de strafrechter te verschijnen. Met de dagvaarding begint de rechtszaak bij de rechter. Tot dat moment lag de zaak bij politie en OM; vanaf nu beslist de rechter.

Een dagvaarding is iets anders dan een strafbeschikking. Bij een strafbeschikking legt het OM zelf een straf op en moet u binnen veertien dagen verzet doen als u het er niet mee eens bent. Bij een dagvaarding legt de rechter eventueel de straf op, na een zitting waarop u zich kunt verdedigen.

Voor welke rechter wordt u gedagvaard?

De officier van justitie kiest de rechter. Dat hangt af van de ernst en de ingewikkeldheid van de zaak.

Een civiele dagvaarding is iets anders. Daarin daagt een persoon of bedrijf u voor de civiele rechter, bijvoorbeeld over een onbetaalde rekening. Daar gelden andere regels en termijnen.

Wat moet er volgens de wet in de tenlastelegging staan?

De tenlastelegging is het hart van de dagvaarding. Artikel 261 Sv eist dat daarin staat welk feit u wordt verweten, met ongeveer de tijd en de plaats waarop het zou zijn gepleegd. Ook de omstandigheden waaronder het feit zou zijn begaan, moeten worden vermeld.

De rechter mag alleen oordelen over wat in de tenlastelegging staat. Staat er iets niet in, dan kan de rechter u daarvoor niet veroordelen. Is de tenlastelegging zo vaag dat u niet weet waartegen u zich moet verdedigen, dan kan de rechter de dagvaarding nietig verklaren.

Dat gebeurde bijvoorbeeld in een dierenverwaarlozingszaak bij het Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch op 2 juli 2014 (ECLI:NL:GHSHE:2014:2022). De tenlastelegging noemde twaalf paarden en drie veulens, terwijl er minstens vijftien paarden en vier veulens waren. Omdat niet duidelijk was welk verwijt voor welk dier gold, verklaarde het hof de dagvaarding nietig.

Welke termijnen gaan lopen zodra u de dagvaarding ontvangt?

Na ontvangst van een dagvaarding gelden een paar vaste termijnen. Ze staan allemaal in het Wetboek van Strafvordering. Wie ze mist, verliest soms een mogelijkheid die later niet meer terugkomt.

Termijnen gecontroleerd in de tekst van het Wetboek van Strafvordering zoals geldend op 29 oktober 2026. Het nieuwe Wetboek van Strafvordering is aangenomen, maar treedt pas later bij koninklijk besluit in werking; tot die tijd gelden de huidige artikelnummers.

Wat controleert u in de eerste dagen?

Kijk eerst naar de feiten op papier. De datum van de zitting, het adres van het gerechtsgebouw en het parketnummer staan op de eerste pagina.

• Klopt de datum, en valt de zitting minstens tien dagen na de betekening (artikel 265 Sv)?
• Kloppen uw naam, geboortedatum en adres? Fouten noteert u direct.
• Welk feit staat er in de tenlastelegging, op welke datum en op welke plaats?
• Gaat het om een pro-formazitting of om de inhoudelijke behandeling?
• Staat er een vordering van een benadeelde partij (slachtoffer) bij de stukken?

Wanneer heeft een bezwaarschrift zin?

Met een bezwaarschrift vraagt u de rechtbank in raadkamer om de zaak niet op zitting te brengen. Dat kan binnen acht dagen na betekening van de dagvaarding (artikel 262 Sv). Een bezwaarschrift heeft vooral zin als het bewijs duidelijk tekortschiet of de zaak eigenlijk niet bij de strafrechter thuishoort.

In veel zaken is het kansrijker om de verweren op de zitting zelf te voeren. Of een bezwaarschrift zinvol is, hangt af van het dossier. Laat dat binnen de termijn beoordelen.

Welke rechten heeft u als verdachte?

De dagvaarding maakt u verdachte, niet schuldig. U blijft onschuldig tot de rechter anders beslist. Als verdachte heeft u onder meer deze rechten:

• Zwijgrecht: u hoeft geen vragen te beantwoorden (artikel 29 Sv).
• Recht op een advocaat die u bijstaat (artikel 28 Sv).
• Recht op kennisneming van de processtukken (artikel 30 Sv).
• Recht om getuigen of deskundigen te laten oproepen of horen.
• Recht om bij uw eigen zitting aanwezig te zijn (aanwezigheidsrecht).

Praat niet over de zaak met de politie of met getuigen zonder dat u weet wat er in het dossier staat. Een verklaring die u nu aflegt, kan later als bewijs worden gebruikt.

Wat doet een strafrechtadvocaat na de dagvaarding?

Een advocaat is in de meeste strafzaken niet verplicht, maar wel verstandig. Een strafrechtadvocaat vraagt het dossier op bij het OM, beoordeelt het bewijs en kijkt of de dagvaarding en de tenlastelegging juridisch kloppen.

• Het dossier opvragen en doornemen, inclusief verhoren, camerabeelden en rapporten.
• Beoordelen of een bezwaarschrift binnen acht dagen zinvol is (artikel 262 Sv).
• Getuigen of deskundigen laten oproepen via de officier van justitie (artikel 263 Sv).
• U voorbereiden op de vragen van de rechter en uitleggen wat de factoren bij de strafmaat zijn.
• Op de zitting het woord voeren en zo nodig namens u optreden als u zelf niet kunt komen.

Een advocaat heeft tijd nodig om het dossier op te vragen en te bestuderen. Ligt de zitting binnen twee weken, dan is snel handelen belangrijk. Soms is een verzoek om uitstel van de zitting nodig om de verdediging goed voor te bereiden.

Komt u in aanmerking voor gesubsidieerde rechtsbijstand?

Dat hangt af van uw inkomen en vermogen en van de zaak. De Raad voor Rechtsbijstand beslist over een toevoeging; de advocaat vraagt die voor u aan. Meestal betaalt u dan een eigen bijdrage die afhangt van uw inkomen. Zit u in voorlopige hechtenis, dan wijst de rechter ambtshalve een advocaat toe. Law & More werkt niet op basis van gesubsidieerde rechtsbijstand.

Wat gebeurt er als u niet op de zitting kunt verschijnen?

U bent niet verplicht om te verschijnen, behalve als de rechter uw verschijning beveelt. Komt u niet en is de dagvaarding goed betekend, dan kan de rechter de zaak zonder u behandelen. Dat heet verstek. De rechter kan ook een bevel tot medebrenging geven, zodat de politie u naar een volgende zitting brengt.

Hoe vraagt u uitstel aan als u verhinderd bent?

Bent u ziek of om een andere zwaarwegende reden verhinderd, dan kunt u de rechter vragen de zaak aan te houden. Onderbouw dat verzoek met stukken, bijvoorbeeld een verklaring van een arts. De rechter mag die onderbouwing eisen.

De Hoge Raad gaf het beoordelingskader op 12 november 2019 (ECLI:NL:HR:2019:1737). Vindt de rechter de reden voor de afwezigheid niet aannemelijk, dan mag hij het verzoek afwijzen. Is de reden wel aannemelijk, dan moet hij uw belang om aanwezig te zijn afwegen tegen het belang van een doeltreffende en spoedige berechting. Die afweging moet uit de motivering blijken. In die zaak had het hof dat niet gedaan; de Hoge Raad vernietigde de uitspraak.

Kan een advocaat namens u verschijnen?

Ja. Een advocaat die u uitdrukkelijk heeft gemachtigd, mag namens u de verdediging voeren als u zelf niet komt (artikel 279 Sv). De zaak geldt dan als op tegenspraak behandeld. Beveelt de rechter uw persoonlijke verschijning, dan moet u wel zelf komen.

Hoe verloopt de zitting bij de strafrechter?

Een zitting bij de politierechter duurt vaak niet langer dan een half uur tot een uur. Een zaak bij de meervoudige kamer kan uren of zelfs dagen duren. De volgorde ligt in de wet vast.

1. De rechter controleert uw identiteit en wijst u op uw zwijgrecht.
2. De officier van justitie leest de tenlastelegging kort voor.
3. De rechter bespreekt het dossier en stelt u vragen. U mag antwoorden of zwijgen.
4. Eventuele getuigen of deskundigen worden gehoord, en een slachtoffer kan spreekrecht gebruiken.
5. De officier van justitie houdt het requisitoir en zegt welke straf hij eist.
6. Uw advocaat houdt het pleidooi.
7. U krijgt het laatste woord.

De politierechter en de kantonrechter doen meestal direct mondeling uitspraak. De meervoudige kamer doet in de regel schriftelijk uitspraak, uiterlijk veertien dagen na de zitting (artikel 345 Sv).

Hoe bereidt u uw eigen verhaal voor?

Lees het dossier met uw advocaat door en maak een tijdlijn van de gebeurtenissen. Verzamel eigen bewijs dat uw lezing steunt, zoals berichten, foto’s of bonnen. Bespreek ook vooraf of u wel of niet een verklaring aflegt. Dat is een keuze die per zaak verschilt.

Bereid ook uw persoonlijke omstandigheden voor. De rechter vraagt vaak naar werk, gezin, inkomen en eventuele hulpverlening. Die informatie weegt mee bij de straf. Neem relevante stukken mee, zoals een arbeidscontract of een brief van de reclassering.

Twijfelt u aan de onpartijdigheid van de rechter, dan kunt u op de zitting om wraking vragen. Dat is een zwaar middel dat alleen bij concrete aanwijzingen voor partijdigheid slaagt.

Hoe kan de strafzaak eindigen?

Een rechter kan de zaak ook aanhouden, bijvoorbeeld omdat een getuige nog moet worden gehoord. Dan volgt later een nieuwe zitting.

Wat gebeurt er na het vonnis?

Wanneer gaat u in hoger beroep?

Tegen een vonnis van de rechtbank kunt u hoger beroep instellen bij het gerechtshof. De termijn is veertien dagen na de uitspraak (artikel 408 Sv). Was u niet op de zitting en kreeg u de dagvaarding niet in persoon, dan begint de termijn later. Ook het OM kan in hoger beroep gaan.

Bent u bij verstek veroordeeld, dan is hoger beroep in de regel de weg om de zaak opnieuw te laten beoordelen. Het hof behandelt de zaak dan opnieuw, zowel de feiten als de straf. Het hof kan tot een lagere, maar ook tot een hogere straf komen.

Hoe wordt de straf uitgevoerd?

Is er geen hoger beroep ingesteld, dan wordt het vonnis na veertien dagen onherroepelijk. Het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) int geldboetes en coördineert de uitvoering van straffen. Betaalt u een boete niet, dan kan vervangende hechtenis volgen.

• Geldboete: u krijgt een betaalverzoek van het CJIB. Betalen in termijnen kan op verzoek.
• Taakstraf: de reclassering nodigt u uit en plant de uren. Voert u de taakstraf niet uit, dan volgt vervangende hechtenis.
• Gevangenisstraf: u krijgt een oproep om u te melden bij een inrichting van de Dienst Justitiële Inrichtingen.
• Voorwaardelijke straf: die wordt alleen uitgevoerd als u zich in de proeftijd niet aan de voorwaarden houdt.

Een veroordeling wordt vastgelegd in de justitiële documentatie. Dat kan gevolgen hebben voor een verklaring omtrent het gedrag (VOG), voor werk en voor reizen naar het buitenland.

Wat Law & More doet na een strafrechtelijke dagvaarding

• Wij vragen het strafdossier op bij het OM en beoordelen het bewijs.
• Wij controleren de dagvaarding en de tenlastelegging en dienen zo nodig binnen acht dagen een bezwaarschrift in (artikel 262 Sv).
• Wij vragen zo nodig om getuigen te horen of om aanhouding van de zitting.
• Wij bereiden u voor op de zitting en voeren daar het woord, of treden als gemachtigd advocaat namens u op (artikel 279 Sv).
• Wij beoordelen het vonnis en stellen binnen veertien dagen hoger beroep in als dat zinvol is.

In het kort

• Een bezwaarschrift tegen de dagvaarding moet binnen acht dagen na betekening (artikel 262 Sv).
• De rechter mag alleen oordelen over wat in de tenlastelegging staat; een te vage tenlastelegging kan leiden tot nietigheid.
• Bent u verhinderd, onderbouw dan een aanhoudingsverzoek met stukken; de rechter moet een aannemelijke reden afwegen (HR 12 november 2019).
• Een uitdrukkelijk gemachtigde advocaat kan namens u verschijnen (artikel 279 Sv).
• Hoger beroep moet in de regel binnen veertien dagen na de uitspraak (artikel 408 Sv).

Veelgestelde vragen

Kan de officier van justitie de dagvaarding nog intrekken?

Ja. Zolang het onderzoek op de zitting niet is begonnen, kan de officier van justitie de dagvaarding intrekken (artikel 266 Sv). Dat gebeurt bijvoorbeeld als het OM de zaak toch anders wil afdoen. Het OM kan de zaak later wel opnieuw aanbrengen.

Kan het slachtoffer op de zitting schadevergoeding vragen?

Ja. Een slachtoffer kan zich als benadeelde partij voegen in het strafproces en daar schadevergoeding vorderen (artikel 51f Sv). De rechter beslist daarover in hetzelfde vonnis. Bij een eenvoudige vordering kan de rechter daarnaast een schadevergoedingsmaatregel opleggen.

Wat als de dagvaarding naar een oud adres is gestuurd?

Het OM betekent de dagvaarding aan het adres waarop u in de Basisregistratie Personen (BRP) staat ingeschreven. Is dat adres niet juist omdat u bent verhuisd zonder uw adres te wijzigen, dan kan de betekening toch geldig zijn. Laat dit door een advocaat beoordelen zodra u het vonnis of de dagvaarding alsnog ziet, want de termijn voor hoger beroep kan dan al lopen.