Contract beëindigen: opzegging of ontbinding, wat is het verschil?

Gepubliceerd op 16 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 15 oktober 2026

Opzeggen beëindigt een contract voor de toekomst en kan bij veel duurovereenkomsten zonder dat de ander iets fout heeft gedaan. Ontbinden kan alleen als de ander tekortschiet in de nakoming (artikel 6:265 BW), en meestal pas nadat die partij in verzuim is; een kleine tekortkoming rechtvaardigt ontbinding vaak niet.

Het verschil bepaalt welke stappen u moet zetten, wat er gebeurt met wat al is geleverd en of u schadevergoeding kunt vorderen of juist moet betalen. Daarnaast bestaat vernietiging, als er bij het sluiten van het contract iets misging.

Op welke manieren kan een contract eindigen?

Een contract eindigt door afloop van de looptijd, opzegging, ontbinding, vernietiging of doordat partijen samen afspreken te stoppen. Elke route heeft een eigen grondslag in het Burgerlijk Wetboek.

Meer over het overkoepelende onderwerp leest u bij opzegging van duurovereenkomsten.

Wanneer mag u een contract opzeggen?

U mag opzeggen als het contract of de wet dat toestaat. Een duurovereenkomst voor onbepaalde tijd zonder opzegregeling is volgens vaste rechtspraak in beginsel opzegbaar, maar soms alleen met een redelijke termijn, een aanbod van schadevergoeding of een voldoende zwaarwegende reden, afhankelijk van de aard van het contract en de omstandigheden.

• Overeenkomst van opdracht: de opdrachtgever mag altijd opzeggen (artikel 7:408 lid 1 BW); zie opzegging van een overeenkomst van opdracht.
• Arbeidsovereenkomst: opzegging door de werkgever vraagt in de regel toestemming van UWV of ontbinding door de kantonrechter; zie ontslag bij een vast contract.
• Huur van woonruimte: de verhuurder kan alleen opzeggen op een wettelijke grond uit artikel 7:274 BW.
• Contract voor bepaalde tijd: eindigt op de einddatum; tussentijds opzeggen kan alleen als dat is afgesproken of uit de wet volgt.

Consumenten hebben extra bescherming. Is een abonnement stilzwijgend verlengd, dan mag de consument het in de regel op elk moment opzeggen met een termijn van ten hoogste een maand (artikel 6:236 onder j BW). Bij een overeenkomst op afstand geldt bovendien een herroepingsrecht van 14 dagen (artikel 6:230o BW); dat is iets anders dan opzeggen.

Hoe zegt u correct op?

Volg de vorm en de termijn uit het contract. Is niets afgesproken, dan is opzegging vormvrij en werkt zij vanaf het moment dat de verklaring de ander bereikt (artikel 3:37 BW).

• Zeg schriftelijk op, zodat u de opzegging en de ontvangst kunt bewijzen, bijvoorbeeld per aangetekende brief of e-mail met ontvangstbevestiging.
• Noem de einddatum en reken die na aan de hand van de opzegtermijn.
• Controleer of het contract een vaste opzegdatum of een minimale looptijd bevat.
• Noem een reden als het contract of de wet die vereist.

Na opzegging blijven bestaande verplichtingen, zoals openstaande facturen, gewoon staan. Bij een opdracht kan de opdrachtnemer recht hebben op loon voor het al verrichte werk en op een billijk deel van het loon (artikel 7:411 BW). Meer leest u bij opzeggen van een overeenkomst.

Wanneer mag u een contract ontbinden?

U mag ontbinden bij elke tekortkoming van de ander in de nakoming, tenzij die tekortkoming door haar bijzondere aard of geringe betekenis de ontbinding niet rechtvaardigt (artikel 6:265 lid 1 BW). Is nakoming nog mogelijk, dan moet de ander eerst in verzuim zijn (lid 2).

Verzuim ontstaat meestal pas na een schriftelijke ingebrekestelling met een redelijke termijn voor nakoming (artikel 6:82 BW). Een ingebrekestelling is niet nodig als een fatale termijn is verstreken, als de ander meedeelt dat hij niet zal nakomen, of als u uit zijn mededeling moet afleiden dat hij zal tekortschieten (artikel 6:83 BW). Is nakoming blijvend onmogelijk, dan kunt u direct ontbinden.

1. Stel de ander schriftelijk in gebreke en noem precies wat hij moet doen en binnen welke termijn.
2. Wacht de termijn af en leg vast dat niet is nagekomen.
3. Ontbind met een schriftelijke verklaring (artikel 6:267 lid 1 BW) of vraag de rechter om ontbinding (lid 2).
4. Vorder zo nodig de schade die u lijdt doordat de overeenkomst niet wordt uitgevoerd (artikel 6:277 BW).

U kunt ook gedeeltelijk ontbinden, bijvoorbeeld als een deel van de levering gebrekkig is (artikel 6:270 BW). Meer leest u bij ontbinding van een overeenkomst en wanprestatie van een zakenpartner.

Wat gebeurt er na ontbinding?

Ontbinding heeft geen terugwerkende kracht (artikel 6:269 BW). Partijen hoeven niet meer na te komen wat nog openstaat, en voor wat al is gepresteerd ontstaat een verplichting tot ongedaanmaking (artikel 6:271 BW).

Geleverde zaken gaan terug en betaalde bedragen worden terugbetaald. Kan een prestatie naar haar aard niet worden teruggegeven, zoals een verrichte dienst, dan komt daarvoor een vergoeding van de waarde in de plaats (artikel 6:272 BW).

Wanneer is vernietiging de juiste route?

Vernietiging past als het probleem bij het sluiten van het contract ligt: u bent bedreigd of bedrogen, de ander maakte misbruik van omstandigheden (artikel 3:44 BW), of u dwaalde over een wezenlijk punt (artikel 6:228 BW). Vernietiging werkt terug tot het moment van sluiten (artikel 3:53 BW).

De bevoegdheid tot vernietiging verjaart in de regel drie jaar nadat de dwaling of het bedrog is ontdekt of de invloed van bedreiging of misbruik is opgehouden (artikel 3:52 BW).

Welke fouten komen vaak voor?

• Ontbinden zonder dat de ander in verzuim is, terwijl nakoming nog mogelijk was.
• Ontbinden om een kleine tekortkoming, die de ontbinding niet rechtvaardigt.
• Een opzegtermijn of vaste opzegdatum missen, waardoor het contract stilzwijgend wordt verlengd.
• Zelf ook tekortschieten, waardoor de ander zich op opschorting of eigen ontbinding kan beroepen.

Een onterechte ontbinding is niet geldig: het contract loopt dan door. Weigert u daarna zelf na te komen, dan pleegt u mogelijk contractbreuk en kan de ander schadevergoeding vorderen.

Waar let u op als u het contract wilt beëindigen?

• Lees het contract en de algemene voorwaarden op opzegregeling, looptijd en vormvereisten.
• Bepaal of er een tekortkoming is; zo niet, dan is opzegging de route.
• Stel bij een tekortkoming eerst in gebreke met een concrete termijn.
• Bewaar bewijs van verzending en ontvangst van elke verklaring.

Waar let u op als de ander het contract beëindigt?

• Controleer of er een geldige grond is en of de ander u eerst in gebreke heeft gesteld.
• Reken na of de opzegtermijn redelijk is gezien de duur van de relatie en uw investeringen.
• Protesteer schriftelijk als u de beëindiging betwist, zodat niet de indruk ontstaat dat u akkoord bent.
• Breng uw schade in kaart, zoals gemiste omzet tijdens een te korte opzegtermijn.

Wat kunnen wij voor u doen bij het beëindigen van een contract?

• Beoordelen of opzegging, ontbinding of vernietiging in uw situatie de juiste route is.
• De ingebrekestelling, opzeggings- of ontbindingsbrief opstellen.
• Onderhandelen over een beëindigingsregeling met een passende termijn of vergoeding.
• Procederen over ontbinding, nakoming of schadevergoeding; zie ook naar de rechter voor schadevergoeding.
• Nieuwe contracten opstellen met een heldere beëindigingsregeling; meer over onze aanpak leest u bij juridisch advies over contracten.

Samengevat

• Opzegging werkt voor de toekomst en vraagt geen tekortkoming, wel een opzegrecht en een juiste termijn.
• Ontbinding vraagt een tekortkoming en meestal verzuim na ingebrekestelling (artikel 6:265 en 6:82 BW).
• Ontbinding werkt niet terug, maar leidt tot ongedaanmaking van wat al is gepresteerd.
• Vernietiging past bij gebreken bij het sluiten van het contract en werkt wel terug.

Veelgestelde vragen

Is een mondelinge opzegging geldig?

Ja, als het contract geen schriftelijke vorm voorschrijft. Het probleem is het bewijs: zonder schriftelijke bevestiging kan de ander later betwisten dat u heeft opgezegd.

Kan ik ontbinden en ook schadevergoeding vorderen?

Ja. Is de tekortkoming toerekenbaar, dan kunt u naast ontbinding de schade vorderen die u lijdt doordat de overeenkomst niet wordt uitgevoerd (artikel 6:277 BW).

Hoe vecht ik een ontbinding aan?

Laat schriftelijk weten dat u de ontbinding niet aanvaardt en dat u nakoming verlangt. Komt u er niet uit, dan kan de rechter oordelen of de ontbinding geldig was en zo nodig nakoming of schadevergoeding toewijzen.

Kan ik een contract voor bepaalde tijd tussentijds beëindigen?

Alleen als het contract of de wet dat toestaat, of via ontbinding bij een tekortkoming. Een goede contractredactie voorkomt die discussie.