Gepubliceerd op 13 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 8 oktober 2026
Apple, Google en Booking.com zijn de afgelopen jaren in Europa steeds weer betrokken geweest bij mededingingszaken, met miljardenboetes en nieuwe regels als gevolg. De belangrijkste les: ook een zeer groot en succesvol bedrijf mag zijn marktmacht niet gebruiken om concurrenten buiten te sluiten, maar niet elke beperking is automatisch verboden.Die zaken raken ook Nederlandse ondernemers en consumenten. Ze bepalen welke voorwaarden een hotel met een boekingsplatform kan afspreken, welke betaalmethoden een app-ontwikkelaar mag aanbieden en hoeveel keuze u als gebruiker krijgt. In dit artikel leggen wij uit wat er is beslist, welke regels gelden en wat u daarvan kunt leren voor uw eigen bedrijf.
Inhoudsopgave
Waarom staan Apple, Google en Booking.com onder toezicht?
Deze bedrijven beheersen een belangrijke toegangspoort tot digitale diensten. Wie zo’n poort beheert, kan de voorwaarden bepalen voor iedereen die erdoorheen wil en daarmee concurrentie beperken.Wat betekent mededinging in een digitale markt?
Mededinging in een digitale markt draait om eerlijke concurrentie tussen bedrijven die online diensten aanbieden. Het probleem is dat een klein aantal grote spelers veel van die markten domineert.Belangrijke kenmerken van digitale markten:- Netwerkeffecten maken grote platforms sterker: hoe meer gebruikers, hoe aantrekkelijker het platform voor aanbieders, en andersom.
- Gebruikers blijven vaak bij één platform, omdat overstappen tijd en gegevens kost.
- Nieuwe bedrijven komen er moeilijk tussen, ook als hun dienst beter is.
Welke bedrijven zijn als poortwachter aangewezen?
De Commissie heeft Alphabet (Google), Amazon, Apple, ByteDance, Meta, Microsoft en Booking aangewezen. Apple, Google en Booking.com hebben daarmee formeel een poortwachtersfunctie voor hun belangrijkste diensten.Google bepaalt voor een groot deel welke informatie u vindt via zoekopdrachten, en beheert met Android en de Play Store een belangrijk deel van de mobiele markt.Apple beheert de App Store en bepaalt daarmee welke apps iPhone-gebruikers kunnen downloaden en onder welke voorwaarden. Ook buiten de EU, bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk, kijken toezichthouders kritisch naar het mobiele ecosysteem van Apple en Google.Booking.com staat tussen hotels en reizigers in. De Commissie wees Booking op 13 mei 2024 aan als poortwachter voor zijn online bemiddelingsdienst.Na de aanwijzing heeft een poortwachter maximaal zes maanden om aan de verplichtingen van de DMA te voldoen. Houdt hij zich daarna niet aan de regels, dan kan de Commissie een boete opleggen van maximaal 10 procent van de wereldwijde jaaromzet, en bij herhaling maximaal 20 procent.Wat leert de Booking.com-zaak over pariteitsclausules?
Wat is het verschil tussen brede en smalle pariteitsclausules?
Een pariteitsclausule is een contractvoorwaarde die een hotel verplicht zijn prijzen op het platform niet hoger te zetten dan elders. Er zijn twee hoofdvormen.Brede pariteitsclausules verbieden het hotel om lagere prijzen te vragen op zijn eigen website én op andere boekingssites. Als reiziger vindt u dan nergens een betere prijs dan op het platform.Smalle pariteitsclausules gelden alleen voor de eigen website van het hotel. Op andere boekingssites mag het hotel dan wel lagere prijzen aanbieden.Booking.com stelde dat deze clausules nodig waren om zijn investeringen in zoek- en vergelijkingsfuncties terug te verdienen. Zonder die afspraken zouden hotels via het platform gevonden worden, maar de boeking daarna goedkoper via hun eigen website laten lopen.Wat heeft het Hof van Justitie beslist?
Het Hof oordeelde dat zowel brede als smalle pariteitsclausules geen zogenoemde nevenrestrictie zijn. Zij vallen dus niet op voorhand buiten het kartelverbod van artikel 101 VWEU, alleen omdat ze bij de dienst van het platform zouden horen.De zaak begon bij de Rechtbank Amsterdam, in een geschil tussen Booking.com en een groep Duitse hotels. De rechtbank stelde het Hof van Justitie daarover prejudiciële vragen. De vraag was of de prijsrestricties van Booking.com onder het kartelverbod vallen.Het Hof heeft de clausules daarmee niet in alle gevallen verboden verklaard. Het gaf wel aan hoe de markt moet worden afgebakend: de rechter moet concreet onderzoeken of online bemiddelingsdiensten en andere verkoopkanalen voor hotels uitwisselbaar zijn. De uitkomst in de concrete zaak is aan de nationale rechter.Wat betekent dit voor hotels en boekingssites?
Booking.com heeft de pariteitsclausules uit zijn contracten met hotels in de Europese Economische Ruimte geschrapt. Hotels mogen hun kamers nu elders goedkoper aanbieden dan op Booking.com.Hotels, B&B’s en andere accommodaties hoeven daardoor niet langer dezelfde prijzen en voorwaarden te hanteren op Booking.com als op hun eigen kanalen. Dat geeft ze meer prijsvrijheid.Voor u als reiziger kan dat meer concurrentie tussen boekingssites betekenen. Hotels kunnen per kanaal een eigen prijsstrategie kiezen, en het loont om de prijs op de hotelwebsite te vergelijken met die op boekingssites.Voor platforms betekent het dat zij op andere manieren waarde moeten bieden, bijvoorbeeld met betere zichtbaarheid of service, in plaats van met prijsafspraken.Hoe houden de EU en Nederland toezicht?
De Europese Commissie handhaaft de Europese mededingingsregels en de DMA. In Nederland houdt de Autoriteit Consument & Markt (ACM) toezicht op de Mededingingswet.De Europese Commissie kan boetes opleggen aan bedrijven die zich niet aan de regels houden. Die besluiten zijn bij de Europese rechter aan te vechten.Wat doet de Europese Commissie?
De Commissie volgt de grote techbedrijven op de voet. In april 2025 stelde zij vast dat Apple de antisturingsverplichting uit de DMA had geschonden. Apple mocht app-ontwikkelaars niet beletten om gebruikers te wijzen op goedkopere aanbiedingen buiten de App Store. Apple kreeg daarvoor een boete van €500 miljoen.Google overtrad eerder de Europese regels door zijn eigen vergelijkingsdienst voorrang te geven in de zoekresultaten. Naast boetes kan de Commissie onder de DMA dwangsommen opleggen van maximaal 5 procent van de gemiddelde dagomzet, zolang een bedrijf een besluit niet naleeft.Ook buiten de DMA grijpt de Commissie in. In 2024 maakte zij toezeggingen van Apple bindend om andere aanbieders toegang te geven tot de technologie voor contactloos betalen op de iPhone.Wat doet de Autoriteit Consument & Markt (ACM)?
De ACM houdt toezicht op de Nederlandse mededingingsregels en werkt samen met de Europese Commissie. Zij kan zelfstandig onderzoek doen naar bedrijven met een sterke marktpositie.Nederlandse ondernemingen moeten zich zowel aan de Mededingingswet als aan de Europese regels houden. De Europese verboden werken rechtstreeks door in de Nederlandse rechtsorde, dus met beide stelsels moet u rekening houden.Een bekend Nederlands voorbeeld is de zaak over datingapps. De ACM oordeelde dat Apple aanbieders van datingapps onredelijke voorwaarden oplegde bij betalingen. Omdat Apple de opgelegde maatregelen niet op tijd uitvoerde, verbeurde het bedrijf in 2022 in totaal €50 miljoen aan dwangsommen.Wat verplicht de Digital Markets Act?
De DMA legt poortwachters een lijst van vaste gedragsregels op. Anders dan bij het gewone mededingingsrecht hoeft de Commissie niet eerst aan te tonen dat een bepaalde gedraging in een concrete markt schadelijk is.Apple heeft onder meer de App Store voor Europese gebruikers aangepast. Ontwikkelaars kunnen daar nu ook alternatieve betaalmethoden en andere app-winkels gebruiken.Belangrijke DMA-regels in de kern:- Geen voorkeursbehandeling van eigen producten en diensten
- De toegang tot het platform niet onnodig bemoeilijken
- Gebruikers een vrije keuze geven
- Duidelijke en eerlijke voorwaarden voor zakelijke gebruikers en ontwikkelaars
Hoe gebruiken Apple en Google hun positie op de mobiele markt?
Apple en Google beheersen via hun besturingssystemen en app-winkels een groot deel van de mobiele markt. Toezichthouders onderzoeken of zij die macht gebruiken om ontwikkelaars strenge voorwaarden op te leggen en concurrenten buiten te houden.Welke rol speelt het beleid van de app-winkels?
Apple en Google bepalen via de App Store en de Google Play Store in belangrijke mate welke apps u op uw telefoon kunt zetten. Daarmee hebben zij veel invloed op wat miljoenen mensen downloaden.CommissiesBeide bedrijven rekenen doorgaans een commissie van 15 tot 30 procent op aankopen binnen apps. Ontwikkelaars staan zo een groot deel van hun inkomsten af om hun gebruikers te bereiken.Op iPhones was het lange tijd niet mogelijk om apps buiten de App Store te installeren. Onder de DMA heeft Apple in de EU andere app-winkels moeten toelaten. Android stond andere app-winkels al toe, maar critici vinden dat Google het gebruikers lastig maakt om ze te vinden en te installeren.Goedkeuring van appsApple beoordeelt streng welke apps in de App Store mogen. Ontwikkelaars klagen dat de goedkeuring lang kan duren en dat afwijzingen niet altijd duidelijk worden uitgelegd.Google hanteert iets soepelere regels, maar kan apps ook weigeren of verwijderen. Uiteindelijk bepalen beide bedrijven zo mede welke functies en diensten consumenten krijgen.Hoe worden concurrenten beperkt?
Toezichthouders in de EU en daarbuiten maken zich zorgen over de manier waarop Apple en Google concurrenten beperken. Zulke praktijken kunnen innovatie remmen en de keuze voor gebruikers verkleinen.Toegang tot functies van de telefoonLange tijd konden andere betaalapps op de iPhone geen gebruik maken van de chip voor contactloos betalen. Na het onderzoek van de Europese Commissie heeft Apple toegezegd die toegang wel te geven.Een vergelijkbare zorg is dat een platformbeheerder zijn eigen apps dieper in het systeem integreert dan apps van anderen. Juist daarom verbiedt de DMA poortwachters hun eigen diensten voorrang te geven.Keuze voor de gebruikerDe vraag is steeds of u als gebruiker echt vrij kunt kiezen, bijvoorbeeld voor een andere browser, zoekmachine of betaaldienst. In het Verenigd Koninkrijk onderzoekt de Competition and Markets Authority eveneens of Apple en Google hun positie op de mobiele markt misbruiken. Dat is Brits recht; voor Nederland gelden de Europese en Nederlandse regels uit dit artikel.Wat merken Nederlandse consumenten en bedrijven hiervan?
Vooral Nederlandse hotels en app-ontwikkelaars merken de nieuwe regels direct. Hotels hebben meer vrijheid in hun prijzen, ontwikkelaars krijgen meer ruimte om eigen betaalmethoden te gebruiken.Consumenten krijgen meer keuze bij het boeken en kopen, maar ook meer reden om zelf prijzen te vergelijken.Wat verandert er voor hotels en kamerprijzen?
Een hotel is sinds het verdwijnen van de pariteitsclausules vrij om per kanaal een andere prijs te vragen. Dat geeft vooral kleinere hotels meer ruimte om eigen klanten aan zich te binden.Of kamers daardoor goedkoper worden, hangt af van de keuzes die het hotel maakt. Wij kennen geen betrouwbare cijfers over het gemiddelde prijsverschil in Nederland, dus daarover doen wij geen uitspraak.Mogelijke gevolgen voor consumenten:- Sommige hotels bieden via hun eigen website een lagere prijs of extra voordelen aan
- Andere hotels houden hun prijzen gelijk op alle kanalen
- Vergelijken tussen kanalen wordt belangrijker
Wat verandert er voor boekingssites en de keuze van de consument?
Meer prijsvrijheid voor hotels geeft ook andere boekingsplatforms een eerlijkere kans om kamers aan te bieden. Dat kan de keuze voor reizigers vergroten.Waar u als reiziger op kunt letten:- Vergelijk de prijs op de hotelwebsite met die op boekingssites
- Let op de voorwaarden, zoals annulering en ontbijt
- Kijk naar de totale prijs inclusief kosten
Hoe ontwikkelt het toezicht op digitale platforms zich?
Het toezicht verschuift van ingrijpen achteraf naar vaste regels vooraf. De digitale economie verandert snel door nieuwe regels zoals de Digital Markets Act, en bedrijven moeten zich daarop instellen.Wat verandert er in beleid en regelgeving?
De Digital Markets Act (DMA) geeft de Europese Commissie meer slagkracht tegenover de grootste platforms. De verordening richt zich op poortwachters: bedrijven die een belangrijke toegangspoort tot digitale markten beheersen.Apple, Google en de andere aangewezen platforms moeten zich aan vaste gedragsregels houden. De Commissie hoeft daarbij niet voor elk geval opnieuw aan te tonen dat er sprake is van misbruik.Belangrijke veranderingen:- Vaste verplichtingen vooraf in plaats van alleen onderzoek achteraf
- Meer bevoegdheden voor de Europese Commissie
- Hoge boetes en dwangsommen bij niet-naleving; bedrijven kunnen die besluiten wel bij de rechter aanvechten
Wat kunnen bedrijven en consumenten hiervan leren?
Bedrijven moeten hun strategie en contracten afstemmen op de mededingingsregels. Een onderneming met een sterke positie kan die niet inzetten om concurrenten te dwarsbomen.De DMA dwingt de grote platforms nu al tot aanpassingen. Apple moest zijn producten en voorwaarden voor Europese gebruikers wijzigen.Voor consumenten kan dit meer keuze en scherpere prijzen opleveren. Platforms moeten eerlijker concurreren en kunnen gebruikers minder makkelijk aan zich binden.De nieuwe regels hebben drie beoogde effecten:- Meer ruimte voor innovatie door kleinere bedrijven
- Meer controle voor gebruikers over hun persoonsgegevens
- Meer transparantie over de voorwaarden van platforms
Wat kunnen wij voor u doen bij mededingingsvragen over platforms?
Wij helpen ondernemers die met een groot platform werken of zelf een sterke marktpositie hebben, hun contracten en gedrag binnen de mededingingsregels te houden.- Wij toetsen uw contracten met platforms en afnemers op pariteitsclausules en andere beperkingen onder artikel 6 Mededingingswet en artikel 101 VWEU.
- Wij beoordelen of uw onderneming een economische machtspositie heeft en welke gedragingen dan riskant zijn onder artikel 24 Mededingingswet en artikel 102 VWEU.
- Wij zoeken uit welke verplichtingen een poortwachter onder de Digital Markets Act tegenover uw bedrijf heeft, bijvoorbeeld bij toegang tot een app-winkel.
- Wij stellen een klacht of melding op voor de ACM of de Europese Commissie.
- Wij beoordelen of u schadevergoeding kunt vorderen voor schade door een overtreding van het mededingingsrecht (afdeling 6.3.4A BW).
- Wij staan u bij als de ACM informatie bij u opvraagt of onderzoek doet.
Samengevat
- Pariteitsclausules van boekingsplatforms vallen niet buiten het kartelverbod; dat besliste het Hof van Justitie op 19 september 2024.
- Google kreeg 2,4 miljard euro boete voor het voortrekken van Google Shopping; het Hof liet die boete in 2024 in stand.
- De DMA legt poortwachters zoals Apple, Google en Booking vaste gedragsregels op, met boetes tot 10 procent van de wereldwijde jaaromzet.
- In Nederland handhaaft de ACM de Mededingingswet, met een verbod op kartelafspraken (artikel 6) en op misbruik van een machtspositie (artikel 24).
- Ook voor kleinere ondernemingen geldt: pas op met contracten die concurrenten buitensluiten.
Veelgestelde vragen
Hoe passen Apple, Google en Booking.com de mededingingsregels toe in hun bedrijfsvoering?
Deze bedrijven passen hun voorwaarden vaak pas aan na een besluit van een toezichthouder of een uitspraak van de rechter. Apple verbeurde in 2022 in totaal €50 miljoen aan dwangsommen omdat het maatregelen van de ACM niet op tijd uitvoerde.
Google kreeg een boete van 2,4 miljard euro voor het bevoordelen van Google Shopping in zijn zoekresultaten.
Booking.com gebruikte prijspariteitsclausules in zijn contracten met hotels. Daardoor mochten hotels op hun eigen website niet goedkoper zijn dan op Booking.com. Die clausules zijn in de Europese Economische Ruimte geschrapt.
Na zulke besluiten passen bedrijven hun beleid aan en zetten zij juridische teams in om de nieuwe regels na te leven.
Welke strategieën gebruiken grote techbedrijven om hun marktpositie te behouden of te versterken?
Google gaf zijn eigen vergelijkingsdienst een betere plaats in de zoekresultaten dan die van concurrenten. Dat was volgens de Commissie en het Hof misbruik van een machtspositie.
Apple bepaalt welke apps in de App Store mogen. Het bedrijf stelt de regels op voor ontwikkelaars en bepaalde lang welke betaalmethoden zij mochten gebruiken.
Booking.com sloot contracten met hotels die voorkwamen dat zij elders lagere prijzen aanboden. Zo bleven reizigers via het platform boeken.
Grote techbedrijven nemen daarnaast soms kleinere, veelbelovende concurrenten over. Toezichthouders kijken daarom kritisch naar zulke overnames.
Wat zijn de gevolgen als ondernemingen als Apple, Google en Booking.com de mededingingsregels overtreden?
Google moest 2,4 miljard euro betalen omdat het Google Shopping voortrok. In 2024 liet het Hof van Justitie van de EU deze boete in stand.
Apple verbeurde €50 miljoen aan dwangsommen bij de ACM. Het moest ook zijn voorwaarden voor datingapps aanpassen, zodat andere betaalaanbieders beter konden concurreren.
Na zo’n besluit moeten bedrijven hun werkwijze aanpassen. Soms betekent dat het stoppen van bepaalde praktijken of het wijzigen van contracten.
De Europese Commissie treedt ook op tegen overtredingen van de Digital Markets Act (DMA). Zo kreeg Apple in 2025 een boete van €500 miljoen voor het beperken van ontwikkelaars die gebruikers wilden wijzen op aanbiedingen buiten de App Store.
Hoe beïnvloeden de mededingingsregels de innovatie bij technologiebedrijven?
De regels dwingen grote platforms om hun diensten meer open te stellen voor concurrenten. Daardoor krijgen nieuwe bedrijven meer kans om mee te doen.
Volgens de Digital Markets Act moeten poortwachters andere diensten onder voorwaarden toegang geven tot hun platform. Kleine bedrijven kunnen daardoor makkelijker oplossingen bouwen die aansluiten op bestaande platforms.
Sommige grote bedrijven stellen dat strenge regels innovatie juist afremmen. Zij vinden dat de regels hun investeringen in nieuwe technologie minder aantrekkelijk maken.
Hoe gaan toezichthouders om met de macht van grote platforms in de digitale economie?
De EU heeft de Digital Markets Act ingevoerd voor de grootste digitale platforms. Bedrijven als Google, Apple, Amazon en sinds mei 2024 ook Booking zijn als poortwachter aangewezen.
Bij grensoverschrijdende zaken werken de ACM en de Europese Commissie samen. Welke toezichthouder een zaak behandelt, hangt af van de omvang en de gevolgen ervan.
Sinds het Illumina/Grail-arrest van september 2024 kunnen nationale toezichthouders een overname die zij zelf niet mogen beoordelen niet meer naar de Europese Commissie doorverwijzen. De ACM pleit daarom voor meer bevoegdheden om kleinere overnames zelf te kunnen onderzoeken.
Wat kunnen kleinere bedrijven leren van de mededingingszaken tegen grote platforms?
Wees voorzichtig met exclusieve contracten die andere spelers buitensluiten. Voor een onderneming met een sterke positie kan zo’n contract misbruik zijn.
In de AdSense-zaak legde de Europese Commissie Google in 2019 een boete van €1,49 miljard op voor beperkende clausules in contracten met websites. Die zaak is daarna bij de Europese rechter aangevochten.
Bepaal uw prijzen op basis van echte concurrentie en niet om rivalen uit de markt te drukken. De Commissie legde Qualcomm een boete van €242 miljoen op, omdat het chipsets onder de kostprijs verkocht om een concurrent weg te concurreren.
Wees open over de manier waarop u de eigen diensten en die van anderen rangschikt. Google kreeg een boete omdat het zijn eigen vergelijkingsdienst bevoordeelde.
Het is verstandig om de mededingingsregels vanaf het begin mee te nemen in uw bedrijfsmodel en uw contracten.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina ondernemingsrecht advocaat.
