Gepubliceerd op 8 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Bij een echtscheiding verdeelt u wat tot de huwelijksgemeenschap behoort bij helfte, bezittingen én schulden (art. 1:100 BW); wat in de gemeenschap valt, wordt bepaald op de dag waarop het echtscheidingsverzoek is ingediend. Uitzondering: met huwelijkse voorwaarden geldt wat daarin staat, en tegenover schuldeisers kunt u ook na de scheiding aansprakelijk blijven voor schulden, ongeacht de afspraken die u onderling maakt.
Hoeveel er in de gemeenschap zit, hangt vooral af van uw trouwdatum. Hieronder leest u wat erin valt, welke peildata gelden, hoe de woning en de hypotheek worden afgewikkeld en waarom aansprakelijkheid en draagplicht twee verschillende dingen zijn. Een overzicht van de vermogensgevolgen vindt u in wat gebeurt er met uw vermogen bij een scheiding.
Inhoudsopgave
Wat valt in de gemeenschap?
Dat hangt af van de datum van uw huwelijk. Voor huwelijken vanaf 1 januari 2018 geldt de beperkte gemeenschap, voor oudere huwelijken zonder huwelijkse voorwaarden de algehele gemeenschap. De regels staan in titel 7 van Boek 1 BW.
Getrouwd vanaf 1 januari 2018
Alleen wat u tijdens het huwelijk opbouwt, valt in de gemeenschap. Bezittingen en schulden van vóór het huwelijk blijven privé, net als giften en erfenissen, ook als die tijdens het huwelijk binnenkomen (art. 1:94 BW).
Let op: wat u vóór het huwelijk samen bezat, zoals een samen gekochte woning, valt wel in de gemeenschap. Schulden die horen bij een privébezit, blijven privé.
Getrouwd vóór 2018
Dan valt bijna alles in de gemeenschap van goederen: ook wat u vóór het huwelijk bezat of schuldig was, en erfenissen en giften. Een erfenis blijft alleen buiten de gemeenschap als de erflater een uitsluitingsclausule in het testament had opgenomen.
Sommige goederen zijn zo persoonlijk dat ze buiten de verdeling blijven, zoals smartengeld voor eigen letsel. Dat heet verknochtheid (art. 1:94 BW).
Met huwelijkse voorwaarden
Dan bepalen de voorwaarden de verdeling. Vaak staat er een verrekenbeding in: de overgespaarde inkomsten uit een periode moeten worden verrekend, ook als ze op naam van één echtgenoot staan.
Is er jaarlijks niet verrekend, dan moet dat bij de scheiding alsnog, en wordt vermoed dat het aanwezige vermogen uit overgespaard inkomen bestaat (art. 1:141 lid 3 BW). Meer hierover in wat staat er in uw huwelijkse voorwaarden.
Welke peildatum telt waarvoor?
Bij de verdeling werkt u met twee verschillende data. Verwar ze niet: de eerste bepaalt wat u verdeelt, de tweede hoeveel het waard is.
| Vraag | Peildatum | Bron |
|---|---|---|
| Wat valt in de gemeenschap? | De dag waarop het echtscheidingsverzoek is ingediend | Art. 1:99 BW |
| Welke waarde heeft een goed, zoals de woning? | De datum van de feitelijke verdeling, tenzij u iets anders afspreekt of de redelijkheid en billijkheid anders vergt | Vaste rechtspraak |
Hoe die tweede regel uitpakt, liet het gerechtshof Den Haag op 22 maart 2023 zien. De hoofdregel is de waarde in het vrije economische verkeer op de datum van de feitelijke verdeling. Het hof week daar in die zaak van af en nam de datum waarop partijen uit elkaar gingen als peildatum voor de overname van de woning door de man. Daarbij woog het hof zijn belang bij het blijven wonen, zijn beperkte financieringsmogelijkheden en de gestegen hypotheekrente mee (ECLI:NL:GHDHA:2023:532).
Wat u na de indieningsdatum verdient of aan nieuwe schulden aangaat, valt dus niet meer in de gemeenschap. Leg de saldi van alle rekeningen en beleggingen op die datum vast.
Hoe stelt u een volledige inventaris op?
Zet alle bezittingen en schulden op een lijst, met de waarde en op wiens naam ze staan. Een onvolledige lijst kan u later duur komen te staan.
- Woning, hypotheek en eventuele restschuld.
- Bank- en spaarrekeningen, beleggingen, crypto.
- Auto’s, inboedel en waardevolle spullen.
- Levens- en kapitaalverzekeringen (met afkoopwaarde) en lijfrenten.
- Een onderneming of aandelen in een bv.
- Leningen, kredieten, creditcards en belastingschulden.
Wie opzettelijk een gemeenschapsgoed verzwijgt of verborgen houdt, verliest zijn aandeel daarin aan de ander (art. 1:135 lid 3 BW en art. 3:194 BW). Pensioen wordt apart verevend volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding 1995; zie verdeling van pensioen bij echtscheiding.
Wat gebeurt er met de koopwoning?
U verkoopt de woning en verdeelt de overwaarde of restschuld, of één van u neemt de woning over en betaalt de ander uit. Komt u er niet uit, dan kan de rechter de woning aan één van u toedelen of verkoop bevelen (art. 3:185 BW).
Bij overname laat u de woning taxeren en moet de overnemer de hypotheek alleen kunnen dragen. De bank moet de vertrekkende partner ontslaan uit de hoofdelijke aansprakelijkheid; zonder dat ontslag blijft die partner tegenover de bank aansprakelijk. Lees verder in verkopen, overnemen of uitkopen, partner uitkopen en hypotheek na scheiding.
Heeft u privégeld in de woning gestoken?
Dan heeft u een vergoedingsrecht op de gemeenschap (art. 1:87 BW). Is het geld gebruikt voor de aankoop of verbetering van de woning, dan groeit of krimpt dat recht in beginsel mee met de waarde ervan (art. 1:87 lid 2 BW), tenzij u iets anders heeft afgesproken. Deze regel geldt sinds 1 januari 2012. Ging het om een investering van vóór die datum, dan kan voor de berekening ander recht gelden; laat dat apart beoordelen.
Wie is aansprakelijk voor de schulden?
Een schuldeiser kan zich in de eerste plaats houden aan de echtgenoot die de schuld is aangegaan. Voor een gemeenschapsschuld kan hij zich verhalen op de gemeenschap en op het privévermogen van die echtgenoot, niet op het privévermogen van de ander (art. 1:96 BW).
Beide echtgenoten zijn wel hoofdelijk aansprakelijk als zij de schuld samen zijn aangegaan, zoals meestal bij de hypotheek, of als het gaat om schulden voor de gewone gang van de huishouding (art. 1:85 BW). Na de scheiding blijft u aansprakelijk voor de schulden waarvoor u dat al was. Daarnaast kan een schuldeiser u aanspreken voor andere gemeenschapsschulden, maar alleen met wat u bij de verdeling heeft gekregen (art. 1:102 BW).
Aansprakelijkheid en draagplicht naast elkaar
Aansprakelijkheid gaat over wat een schuldeiser van u kan eisen; draagplicht over wat u onderling betaalt.
| Soort schuld | Kan de schuldeiser u aanspreken? | Wat draagt u onderling? |
|---|---|---|
| Schuld die u samen aanging, zoals de hypotheek | Ja, voor het geheel, tot de schuldeiser u ontslaat | In beginsel de helft |
| Schuld voor de gewone gang van de huishouding | Ja, voor het geheel (art. 1:85 BW) | In beginsel de helft |
| Gemeenschapsschuld die alleen de ander aanging | Na de verdeling alleen met wat u uit de gemeenschap kreeg (art. 1:102 BW) | In beginsel de helft |
| Privéschuld van de ander | Nee | Niets |
Ieder draagt de helft van de gemeenschapsschulden (art. 1:100 lid 2 BW). Betaalt u meer, dan kunt u het teveel van de ander terugvorderen. In het convenant kunt u een andere draagplicht afspreken, maar die afspraak bindt de schuldeiser niet. Meer in schulden en scheiding: wie draait waarvoor op.
Wat legt u vast in het echtscheidingsconvenant?
In het convenant legt u de verdeling, de alimentatie en de woning vast. Op uw verzoek neemt de rechter het convenant op in de echtscheidingsbeschikking, zodat het afdwingbaar wordt.
Kinderalimentatie loopt tot het kind 21 jaar is (art. 1:395a BW). Partneralimentatie duurt in de regel maximaal vijf jaar, met uitzonderingen bij lange huwelijken en jonge kinderen (art. 1:157 BW); zie partneralimentatie: hoe lang en hoeveel en kinderalimentatie bij co-ouderschap. Wanneer u het convenant later kunt aanpassen, leest u in echtscheidingsconvenant wijzigen.
Vijf stappen voordat u de verdeling tekent
- Stel uw huwelijksstelsel vast: trouwdatum en eventuele huwelijkse voorwaarden.
- Leg alle saldi vast op de dag van indiening van het verzoek.
- Verzamel bewijs van erfenissen, schenkingen en privégeld in de woning.
- Vraag de bank om ontslag uit de hoofdelijke aansprakelijkheid als u de woning verlaat.
- Meld de scheiding binnen twee jaar bij de pensioenuitvoerder.
Onze rol bij de verdeling van bezittingen en schulden
- Uw huwelijksstelsel en de omvang van de gemeenschap beoordelen.
- Vergoedingsrechten en verrekenclaims berekenen.
- Het echtscheidingsconvenant opstellen of toetsen, als scheidingsadvocaat.
- Onderhandelen over de woning en de draagplicht van schulden.
- Een verdeling door de rechter vragen als u er samen niet uitkomt, vanuit onze praktijk familierecht.
Veelgestelde vragen
Valt een belastingteruggave over het laatste huwelijksjaar in de gemeenschap?
Dat hangt af van de periode waarop de teruggave ziet. Voor zover zij betrekking heeft op de tijd vóór de indiening van het echtscheidingsverzoek, valt zij in beginsel in de gemeenschap. Neem dit uitdrukkelijk op in het convenant.
Wat als we het niet eens worden?
Dan kan ieder van u de rechter vragen de verdeling vast te stellen, in de echtscheidingsprocedure of daarna (art. 3:185 BW).
