Gepubliceerd op 21 december 2025 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026
Bij een scheiding regelt u de zorg voor de kinderen, de alimentatie, de verdeling van bezittingen en schulden, de woning en het pensioen. Bent u getrouwd, dan zijn een advocaat en een uitspraak van de rechtbank altijd nodig; als samenwoners regelt u het in beginsel zelf.
Met de mediator legt u de zorgverdeling, de alimentatie, de woning en het pensioen vast in een convenant; daarna dient een advocaat het verzoek bij de rechtbank in. Geregistreerde mediators vindt u bij de Mediatorsfederatie Nederland.
Een scheiding of het uit elkaar gaan raakt veel meer dan gevoelens: het heeft direct juridische gevolgen voor kinderen, geld en woonruimte.
U moet duidelijke afspraken maken over ouderschap, partner- of kinderalimentatie, de verdeling van bezittingen en wie in het huis blijft wonen — en sommige stappen moet u bij de rechtbank of gemeente melden.
Hieronder staat welke juridische routes er zijn, wanneer u een advocaat of mediator nodig hebt, en welke documenten u meteen moet regelen.
Daarnaast vindt u praktische aanwijzingen over belastingen, toeslagen, verzekeringen, pensioen en testamenten zodat u geen belangrijke zaken over het hoofd ziet.
Inhoudsopgave
Welke juridische route past bij uw situatie?
Welke route u volgt, hangt af van uw relatievorm: huwelijk, geregistreerd partnerschap of samenwonen.
Dit bepaalt welke stappen u neemt, wie u moet inschakelen en welke documenten nodig zijn.
Let vooral op of u getrouwd bent, een geregistreerd partnerschap hebt of alleen samenwoont.
Hoe verloopt een scheiding na een huwelijk?
Als u getrouwd bent, hebt u altijd een advocaat nodig om te scheiden.
Eén gezamenlijke advocaat volstaat als u het eens bent over de verdeling van spullen, schulden, alimentatie en de zorg voor de kinderen.
Blijft u het oneens, dan heeft elke partner een eigen advocaat nodig en start meestal een civiel proces bij de rechtbank.
De advocaat dient het verzoek tot ontbinding van het huwelijk in bij de rechtbank.
Na de uitspraak moet de scheiding binnen zes maanden bij de gemeente worden doorgegeven, zodat uw huwelijksstatus officieel verandert.
Denk ook aan het maken van een echtscheidingsconvenant met afspraken over pensioen, hypotheek en ouderlijk gezag.
Hoe beëindigt u een geregistreerd partnerschap?
Bij een beëindiging van een geregistreerd partnerschap kan een advocaat of notaris nodig zijn.
Is er geen minderjarig kind betrokken en bent u het helemaal eens, dan hoeft het niet altijd via de rechtbank.
Wel moet u duidelijke afspraken maken over bezittingen, schulden en eventuele partner- of kinderalimentatie.
Als er kinderen jonger dan 18 zijn, loopt de afwikkeling vaak via de rechtbank en is juridische bijstand verplicht.
Leg alle afspraken vast in een convenant of overeenkomst.
Controleer of er partnerschapsvoorwaarden zijn die invloed hebben op de verdeling van vermogen.
Wat regelt u als samenwoners die uit elkaar gaan?
Gaat u uit elkaar terwijl u samenwoonde zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap? Dan hebt u in principe geen advocaat nodig.
Kijk eerst in het samenlevingscontract (als dat er is) welke afspraken u maakten over bezit, woning en kosten.
Zonder contract gelden de gewone eigendomsregels: wat op één naam staat blijft vaak van die persoon.
Heeft u samen een huis, leningen of kinderen onder de 18? Dan moet u praktische en juridische afspraken maken over eigendom, schuldverdeling en het ouderschapsplan.
Voor een ouderschapsplan is het verstandig om het schriftelijk vast te leggen zodat beide partijen en de Belastingdienst duidelijkheid hebben.
Wat is scheiding van tafel en bed?
Een scheiding van tafel en bed betekent dat u formeel getrouwd blijft volgens de wet, maar apart leeft.
Wel erft u niet meer van elkaar als u geen testament heeft (art. 4:10 lid 2 BW), en een gemeenschap van goederen wordt ontbonden (art. 1:168 BW).
Voor veel praktische zaken gelden wel vergelijkbare regels als bij een echtscheiding: u moet spullen en zorg over kinderen regelen.
U vraagt scheiding van tafel en bed aan via de rechtbank, vaak met hulp van een advocaat.
Wilt u later volledig scheiden, dan kunt u de scheiding van tafel en bed omzetten; soms geldt een wachttijd van drie jaar als één partner dat wil.
Houd rekening met gevolgen voor pensioen, belastingen en toeslagen tijdens en na deze status.
Kiest u voor een advocaat of een mediator?
Kies een advocaat als u rechtsbescherming nodig hebt of een mediator als u samen afspraken wilt maken buiten de rechter om.
Wat doet een advocaat bij een scheiding?
Een advocaat stelt juridische documenten op en voert procedures bij de rechtbank voor u.
Dit is essentieel als er onenigheid is over alimentatie, eigendom of gezag.
Uw advocaat kan berekeningen maken voor partner- en kinderalimentatie en uitleg geven over pensioenverrekening.
Ook controleert hij of overeenkomsten juridisch bindend en uitvoerbaar zijn.
Als u wilt, vraagt de advocaat voorlopige voorzieningen aan, bijvoorbeeld voor omgangsregeling of woonrecht.
Houd rekening met kosten: tarieven verschillen per kantoor en traject.
Vraag vooraf om een kostenoverzicht en duidelijke afspraken over werkuren.
Wat doet een mediator?
Een mediator begeleidt gesprekken tussen u en uw ex-partner om afspraken te maken over kinderen, geld en spullen.
De mediator is neutraal en helpt u constructief te communiceren.
Mediation richt zich op overeenstemming en praktische oplossingen voor zaken zoals ouderschapsplan, verdeling van het huis en lopende rekeningen.
De mediator stelt geen bindende uitspraken, maar vastgelegde afspraken kunt u laten vastleggen door een advocaat of in een echtscheidingsconvenant.
Mediation werkt vaak sneller en goedkoper dan een rechtszaak.
Het vraagt wel van beide partijen dat zij bereid zijn samen te werken.
Bespreek vooraf de kosten, duur en of elke partij zijn eigen juridisch adviseur mag raadplegen.
Wanneer kiest u voor mediation en wanneer voor de rechter?
Kies mediation als u kunt samenwerken en snel duidelijke afspraken wilt zonder veel kosten.
Mediation geeft u controle over oplossingen en beperkt conflicten, vooral bij kinderen.
Kies juridische procedures als er sprake is van misbruik, grote onenigheid of als één partij weigert mee te werken.
Een rechtszaak biedt bindende beslissingen en dwangmiddelen, maar duurt langer en kan duurder zijn.
Praktisch: u kunt mediation combineren met juridische hulp.
Laat een advocaat de uiteindelijke afspraken juridisch toetsen of indienen bij de rechtbank.
Welke afspraken maakt u over de kinderen?
Leg concrete afspraken vast over zorg, verblijftijden en geld.
Zorg dat u duidelijke tijden, contactmomenten en financiële afspraken op papier zet zodat u later misverstanden voorkomt.
Wat staat er in een ouderschapsplan?
Een ouderschapsplan is verplicht als u samen gezag heeft over minderjarige kinderen.
Beschrijf hierin waar de kinderen wonen, wie er beslissingen neemt over school en gezondheid, en hoe u belangrijke dagen zoals vakanties en feestdagen verdeelt.
Noteer ook bezoek- en contactregels voor niet-verzorgende ouder, en praktische afspraken over halen en brengen.
Vermeld financiële zaken die direct met de zorg te maken hebben, zoals wie kosten voor schoolactiviteiten of medische zorg betaalt.
Voeg duidelijke procedures toe voor het wijzigen van afspraken en hoe u bij ruzies contact zoekt (bijv. mediator).
Bewaar het ouderschapsplan en geef een kopie aan de advocaat of mediator die de scheiding regelt.
U kunt het plan gebruiken bij de rechtbank of als bewijs bij instanties.
Hoe legt u co-ouderschap vast?
Co-ouderschap betekent dat u beide ongeveer evenveel zorgtijd en opvoedverantwoordelijkheid deelt.
Leg vast welke dagen en weken de kinderen bij u zijn.
Maak een concreet weekschema met wisseldagen, vakanties en uitzonderingen voor ziekte of werk.
Spreek af hoe u belangrijke opvoedregels handhaaft: bedtijden, schermtijd, religie en huisregels.
Zet communicatieregels op papier, zoals vaste overlegmomenten en voorkeur voor app of e-mail.
Bespreek praktische zaken zoals verzekeringen, schoolcontacten en noodnummers.
Voeg ook een plan toe voor conflictoplossing: wie schakelt u in bij escalatie (mediator, familie) en welke stappen volgt u voor een wijziging van het schema.
Hoe regelt u kinderalimentatie?
Kinderalimentatie zorgt dat de kosten voor voeding, kleding, school en vrije tijd worden gedeeld.
Bereken het bedrag aan de hand van ieders inkomen, het aantal kinderen en de zorgverdeling.
Gebruik de officiële rekenregels of vraag een berekening bij het Juridisch Loket of een advocaat.
Leg vast wie de alimentatie betaalt, wanneer en hoe vaak.
Noteer wat er gebeurt bij inkomenverlies of extra kosten, bijvoorbeeld medische rekeningen of bijzondere schoolkosten.
Maak duidelijke afspraken over indexering en looptijd tot de kinderbijdrage eindigt (bijvoorbeeld bij 18 jaar of studie).
Bewaar alle betalingsbewijzen en stel een wijzigingsprocedure op.
Als u er samen niet uitkomt, kunt u alimentatie via de rechter vastleggen zodat de plicht afdwingbaar wordt.
Welke financiële afspraken maakt u?
U moet beslissen wie betaalt, wie welke schulden houdt en hoe uw belastingzaken worden geregeld. Denk concreet aan alimentatie, verdeling van gezamenlijke schulden en het aanpassen van uw fiscale status bij de Belastingdienst.
Hoe werkt partneralimentatie?
Partneralimentatie duurt in de regel maximaal vijf jaar (art. 1:157 BW). Zij is belast voor de ontvanger en aftrekbaar voor de betalende partner als de voorwaarden gelden. De hoogte baseert u op behoeften en draagkracht; gebruik rekentools of een mediator om tot een realistisch bedrag te komen.
Leg afspraken altijd schriftelijk vast in het echtscheidingsconvenant. Maak duidelijke start- en einddata en vermeld indexering of wijzigingsclausules.
Zonder afspraak kan een rechter de alimentatie vaststellen. Bewaar bewijs van betalingen; deze documenten helpen bij latere discussies of bij een wijzigingsprocedure.
Hoe verdeelt u schulden en vermogen?
Bepaal eerst of uw huwelijkse voorwaarden, een geregistreerd partnerschap of de wettelijke gemeenschap van goederen hebben. Dit bepaalt welke schulden gemeenschappelijk zijn.
Maak een overzicht met gezamenlijke rekeningen, hypotheek, persoonlijke leningen en creditschulden. Noteer wie welke schuld overneemt en maak betalingsafspraken voor lopende verplichtingen zoals hypotheken.
Leg de verdeling vast in het convenant en geef wijzigingen door aan banken en schuldeisers. Zorg dat contractuele verantwoordelijkheid klopt met uw afspraak.
Wat verandert er aan uw fiscaal partnerschap?
Na de scheiding verandert uw status als fiscale partner. Tot het moment dat de scheiding bij de gemeente is doorgegeven, blijft u vaak fiscaal partner voor dat jaar.
Controleer welke belastingaangifte-situatie voordeliger is; soms blijft u nog gezamenlijk aangifte doen. Bepaal wie aftrekposten, toeslagen en heffingskortingen claimt.
Denk aan hypotheekrenteaftrek, vermogen en zorgkosten. Maak duidelijke afspraken over wie welke posten opvoert en sla bewijzen op voor de Belastingdienst.
Informeer de Belastingdienst tijdig over uw nieuwe situatie en bewaar kopieën van het convenant voor eventuele controles of vragen.
Wanneer past u uw voorlopige aanslag aan?
Pas uw voorlopige aanslag aan zodra uw inkomen of huishouden verandert. Een te hoge voorlopige aanslag betekent teruggaaf; te laag leidt tot bijbetaling met rente.
Vraag online of telefonisch een wijziging aan bij de Belastingdienst. Let op wijzigingen in toeslagen: huur-, zorg- of kinderopvangtoeslag kunnen meteen veranderen bij scheiding.
Meld inkomsten- en woonsituatiewijzigingen direct om boetes of terugvorderingen te voorkomen. Controleer de nieuwe aanslag en corrigeer fouten snel.
Houd administratie bij van inkomenswijzigingen en alimentatiebetalingen; dat helpt bij eventuele herziening van de voorlopige aanslag.
Wat regelt u voor wonen, toeslagen en verzekeringen?
U moet snel regelen wat er met het huis, de toeslagen en uw verzekeringen gebeurt. Controleer wie officieel in het huur- of koopcontract blijft, wijzig toeslagen bij de Belastingdienst en past u zorg- en levensverzekeringen aan.
Wie blijft in de huur- of koopwoning?
Als u een huurhuis hebt, moet u nagaan wie op het huurcontract blijft staan. Blijft u in het huis? Vraag de verhuurder om het contract op uw naam te zetten.
Gaat uw ex in het huis blijven? Zorg dat die persoon het contract overneemt of dat u een schriftelijke regeling maakt over de huurbetalingen.
Bij een koophuis bespreekt u verkoop, verkoop met schuldverdeling of overdracht van het eigendom. Raadpleeg de notaris als de hypotheek of eigendom verandert.
Maak afspraken over wie de hypotheek betaalt en wie welk deel van de waarde ontvangt. Noteer alles schriftelijk zodat er later geen onduidelijkheid ontstaat.
Wat gebeurt er met uw toeslagen?
Meld uw scheiding direct bij de Belastingdienst; toeslagen zoals huurtoeslag, zorgtoeslag, kinderopvangtoeslag en het kindgebonden budget kunnen door de scheiding veranderen. Geef de exacte datum van uw scheiding door zodat de Belastingdienst de juiste maandtoeslag kan berekenen.
Controleer uw inkomen en dat van uw ex-partner: toeslagen gaan meestal uit van het huishoudinkomen. Als uw kind bij één ouder staat ingeschreven, verandert dat ook het recht op kinderopvangtoeslag en kindgebonden budget.
Gebruik de rekentools op rijksoverheid.nl of bel de BelastingTelefoon voor persoonlijke hulp.
Hoe past u uw zorgverzekering aan?
Zorg dat u binnen vier maanden na de wijziging uw zorgverzekering controleert en waar nodig aanpast. Had u samen één polis, sluit u zelf een aparte polis af.
Vergelijk premies en vergoedingen; een andere vergoeding of eigen risico kan uw maandelijkse kosten flink veranderen. Als uw kind bij de andere ouder blijft wonen, pas dan de zorgpolis van het kind aan.
Informeer de zorgverzekeraar over adres- en gezinswijzigingen zodat declaraties correct verlopen. Bewaar bevestigingen van de gewijzigde polis en het begin- of eindjaar van de dekking.
Welke andere polissen controleert u?
Controleer begunstigden op levensverzekeringen en pensioenpapieren. Als uw ex-partner nog als begunstigde staat, wijzig dat als dat uw wens is.
Neem contact op met de verzekeraar en vraag welke documenten ze nodig hebben om een wijziging door te voeren. Bekijk ook andere polissen: inboedel-, rechtsbijstand- en autoverzekering.
Bij verhuizing of andere woonvormen moet vaak het adres of de dekking veranderen. Noteer nieuwe premies en betalingsverantwoordelijkheid, zodat onduidelijkheid over wie betaalt en wie verzekerd is, niet ontstaat.
Wat regelt u voor pensioen, testament en contracten?
U moet beslissen wat er met uw pensioen, uw testament en gezamenlijke contracten gebeurt. Denk aan wie welk pensioen krijgt, of uw testament nog klopt en welke bankrekeningen of abonnementen aangepast of opgezegd moeten worden.
Hoe wordt het pensioen verdeeld?
Bij scheiding heeft de andere partner in beginsel recht op de helft van het tijdens het huwelijk opgebouwde ouderdomspensioen; dat heet verevening. In het convenant of de huwelijkse voorwaarden kunt u iets anders afspreken, zoals conversie.
Controleer welk pensioen is opgebouwd bij elk pensioenfonds en vraag een pensioenoverzicht op. Laat een advocaat of pensioenadviseur berekenen wat u en uw ex aan rechten verliezen of krijgen.
U kunt kiezen voor verevening (gedeelte wordt overgedragen) of afkoop/compensatie in de verdeling van andere bezittingen. Noteer alle afspraken in het convenant en laat het in de echtscheidingsbeschikking opnemen.
Moet u uw testament aanpassen na een scheiding?
Scheiden verandert automatisch niet altijd uw testament. Als uw ex nog als erfgenaam of executeur staat genoemd, moet u dat actief aanpassen.
Pas uw testament direct aan als u niet wilt dat uw ex erven krijgt of beslissingen maakt over uw nalatenschap. Controleer ook wettelijke regelingen: bij een echtscheiding vervalt vaak het recht van langstlevende partner in bepaalde situaties, maar dit hangt af van uw notariële akte en huwelijkse voorwaarden.
Raadpleeg een notaris om erfgenamen en executeurs officieel te wijzigen.
Wat doet u met bankrekeningen en gezamenlijke contracten?
Bekijk alle gezamenlijke bankrekeningen, creditcards en leningen. Zeg ongewenste gezamenlijke rekeningen op of splits ze; blijf niet aansprakelijk voor schulden die uw ex veroorzaakt.
Informeer uw bank, verzekeraar en leveranciers officieel over de scheiding en wijzig toegangsrechten en volmachten. Controleer abonnementen, gezamenlijke huur- of hypotheekcontracten en zorg dat contracten worden aangepast of beëindigd.
Leg wijzigingen schriftelijk vast en bewaar bevestigingen. Dit voorkomt later discussie over betalingen en aansprakelijkheid.
Wat kunnen wij voor u doen bij een scheiding?
Wij begeleiden scheidingen van gehuwden, geregistreerde partners en samenwoners. Meer over onze aanpak leest u op de pagina scheidingsadvocaat.
- Wij stellen het echtscheidingsconvenant en het ouderschapsplan op en dienen het verzoek tot echtscheiding in bij de rechtbank.
- Wij berekenen de kinder- en partneralimentatie en leggen de looptijd van maximaal vijf jaar partneralimentatie (art. 1:157 BW) vast.
- Wij brengen de gemeenschap van goederen of de verrekening volgens de huwelijkse voorwaarden in kaart en stellen een verdeling voor.
- Wij regelen de verevening van pensioen en controleren of het pensioenfonds tijdig wordt geïnformeerd.
- Wij vragen bij spoed voorlopige voorzieningen aan, bijvoorbeeld over het gebruik van de woning of de verblijfplaats van de kinderen.
- Wij zorgen dat de echtscheidingsbeschikking binnen zes maanden wordt ingeschreven bij de gemeente.
Samengevat
- Getrouwd scheiden kan alleen via een advocaat en de rechtbank.
- De echtscheiding moet binnen zes maanden na de uitspraak bij de gemeente worden ingeschreven.
- Met minderjarige kinderen en gezamenlijk gezag is een ouderschapsplan verplicht.
- Partneralimentatie duurt in de regel maximaal vijf jaar (art. 1:157 BW).
- Het tijdens het huwelijk opgebouwde ouderdomspensioen wordt in beginsel bij helfte verevend.
Veelgestelde vragen
Hier leest u concrete antwoorden over stappen, documenten, kinderen, alimentatie en verdeling van spullen en schulden. De antwoorden noemen wie iets regelt, welke papieren u nodig hebt en wanneer u een advocaat, mediator of de rechter inschakelt.
Wat zijn de eerste juridische stappen bij een echtscheiding?
Meld uw echtscheiding aan bij een advocaat of mediator om een plan te maken voor kinderen, bezittingen en geld. Een advocaat stelt de benodigde stukken op en kan de procedure bij de rechtbank starten als dat nodig is.
U of uw advocaat geeft de scheiding door aan de rechtbank om de echtscheiding officieel te maken. Daarna meldt u de scheiding bij de gemeente zodat uw Burgerlijke Stand wordt aangepast.
Hoe kunnen we het gezag over onze kinderen regelen?
Maak samen een ouderschapsplan waarin u afspraken zet over verzorging, omgangstijden, schoolzaken en medische besluiten. Leg daarin ook vast wie primaire verzorging heeft en hoe contact met beide ouders plaatsvindt.
Als u het niet eens wordt, vraagt één van u de rechter om beslissingen over het gezag en de omgang te nemen. De rechter kijkt naar het belang van het kind en naar adviezen van jeugdzorg of andere instanties.
Welke documenten moeten we indienen voor de scheiding?
U hebt een verzoekschrift voor de rechtbank nodig, identiteitsbewijzen, trouwakte of partnerschapsakte, en gegevens over inkomen, bankrekeningen, schulden en eigendommen.
Als u kinderen hebt, voegt u het ouderschapsplan toe. Ook fiscale en pensioenoverzichten en koop- of huurcontracten van een woning zijn vaak vereist.
Uw advocaat vertelt precies welke stukken u moet verzamelen en indienen.
Hoe wordt de alimentatie bepaald in geval van scheiding?
Partneralimentatie hangt af van het inkomen van beide partners, de levensstandaard tijdens het huwelijk en de duur van het huwelijk.
Kinderalimentatie berekent men op basis van het inkomen van de ouders en de kosten en behoeften van het kind.
Gebruik rekenmodellen of laat een deskundige berekenen wat redelijk is. De rechter kan dit vaststellen als u er samen niet uitkomt.
Op welke wijze kunnen bezittingen en schulden eerlijk verdeeld worden?
Bij huwelijk met gemeenschap van goederen worden vaak bezittingen en schulden gedeeld; bij huwelijkse voorwaarden geldt wat daarin staat.
Bij samenwoners zonder huwelijk geldt dat ieder meestal behoudt wat op zijn of haar naam staat, tenzij anders afgesproken. Maak een duidelijke lijst van alle bezittingen en schulden en bespreek verdeling of verkoop.
Schakel een notaris of advocaat in bij onroerend goed, pensioenverevening of bij onenigheid.
Is mediation verplicht voordat we naar de rechter gaan?
Mediation is niet altijd verplicht. Rechtbanken en instanties moedigen bemiddeling sterk aan om sneller en goedkoper afspraken te maken.
Als mediation faalt, kunt u direct naar de rechtbank stappen. Dit geldt ook als er een spoedige beslissing nodig is, bijvoorbeeld bij huisvesting of veiligheid.
