Gepubliceerd op 8 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Bij een faillissement verliest de onderneming direct het beheer over haar vermogen aan een curator, die het vermogen te gelde maakt en de opbrengst volgens een wettelijke rangorde onder de schuldeisers verdeelt (artikel 23 Faillissementswet). Lopende contracten eindigen niet vanzelf en werknemers worden niet automatisch ontslagen. Bij een bv of nv kunnen bestuurders persoonlijk aansprakelijk zijn als kennelijk onbehoorlijk bestuur een belangrijke oorzaak van het faillissement was (artikel 2:248 BW).
Hieronder leest u hoe een faillissement verloopt, wat het betekent voor contracten, schuldeisers en werknemers, wat de Hoge Raad over de pre-pack besliste en welke alternatieven er zijn. Een algemene uitleg vindt u ook op onze pagina over faillissement.
Inhoudsopgave
Wanneer wordt een onderneming failliet verklaard?
De rechtbank verklaart een schuldenaar failliet als summier blijkt dat hij in de toestand verkeert dat hij heeft opgehouden te betalen (artikelen 1 en 6 lid 3 Faillissementswet). Bij een aanvraag door een schuldeiser moet er naast diens vordering ten minste één andere opeisbare vordering zijn, de zogenoemde steunvordering.
De onderneming kan ook zelf het faillissement aanvragen. Het bestuur van een bv of nv heeft daarvoor in beginsel een opdracht van de algemene vergadering nodig (artikel 2:246 BW). Meer over de procedure leest u bij hoe een faillissementsaanvraag werkt.
Bij de faillietverklaring benoemt de rechtbank een curator en een rechter-commissaris. Het faillissement wordt gepubliceerd in het Centraal Insolventieregister en ingeschreven in het handelsregister.
Wat doen de curator en de rechter-commissaris?
De curator beheert en vereffent de boedel: hij inventariseert bezittingen en schulden, int vorderingen, verkoopt activa en onderzoekt de oorzaken van het faillissement. Hij handelt in het belang van de gezamenlijke schuldeisers, niet van de onderneming of haar bestuurders.
De rechter-commissaris houdt toezicht. Voor belangrijke handelingen, zoals het opzeggen van arbeidsovereenkomsten, onderhandse verkoop en het voeren van procedures, heeft de curator diens machtiging nodig. De rechter-commissaris kan ook een afkoelingsperiode van maximaal twee maanden afkondigen, eenmaal te verlengen met twee maanden. Derden mogen dan zonder zijn machtiging geen goederen uit de boedel opeisen (artikel 63a Faillissementswet).
Welke plichten heeft het bestuur tijdens het faillissement?
De rechtspersoon blijft bestaan, maar het bestuur mag niet meer over het vermogen beschikken. Het geeft de curator alle gevraagde inlichtingen en draagt de volledige administratie over (artikel 105 Faillissementswet).
Lopende executiemaatregelen en beslagen vervallen bij de faillietverklaring (artikel 33 Faillissementswet). Schuldeisers kunnen hun vorderingen dan alleen nog bij de curator indienen.
| Moment | Wat er gebeurt | Wetsartikel |
|---|---|---|
| Faillietverklaring | Curator en rechter-commissaris benoemd; beheer naar de curator | Art. 1, 14 en 23 Fw |
| Direct daarna | Beslagen vervallen; afkoelingsperiode mogelijk (max. 2 + 2 maanden) | Art. 33 en 63a Fw |
| Lopende contracten | Wederpartij kan curator termijn stellen voor nakoming | Art. 37 Fw |
| Huur | Opzegging door curator of verhuurder met ten hoogste drie maanden | Art. 39 Fw |
| Werknemers | Opzegging door curator met ten hoogste zes weken | Art. 40 Fw |
| Afwikkeling | Uitdelingslijst; verzet binnen tien dagen | Art. 184 Fw |
| Geen baten | Opheffing van het faillissement | Art. 16 Fw |
Wat gebeurt er met lopende contracten?
Een wederkerige overeenkomst die nog niet volledig is uitgevoerd, loopt door. De wederpartij kan de curator een redelijke termijn stellen om te verklaren of hij de overeenkomst gestand doet. Zegt de curator nakoming toe, dan moet hij zekerheid stellen; doet hij dat niet, dan kan hij geen nakoming meer vorderen (artikel 37 Faillissementswet).
Voor huur geldt een eigen regel: zowel de curator als de verhuurder kan de huur opzeggen met een termijn van ten hoogste drie maanden (artikel 39 Faillissementswet). Huur vanaf de faillissementsdatum is een boedelschuld. Meer over de positie van uw wederpartij leest u bij de gevolgen van faillissement van uw contractspartner.
Klanten die al betaalden maar nog niets kregen, zijn voor dat bedrag concurrente schuldeisers. Leveranciers met een eigendomsvoorbehoud kunnen hun geleverde zaken terugvorderen, mits die nog te identificeren zijn.
In welke volgorde worden schuldeisers betaald?
Schuldeisers met een pand- of hypotheekrecht (separatisten) kunnen hun recht uitoefenen alsof er geen faillissement is (artikel 57 Faillissementswet). De curator kan hun wel een redelijke termijn stellen (artikel 58), en een afkoelingsperiode geldt ook voor hen. De rest van de opbrengst wordt in deze volgorde verdeeld:
- boedelschulden, zoals het salaris van de curator en huur en loon vanaf de faillissementsdatum;
- bevoorrechte vorderingen, zoals die van de Belastingdienst en werknemers (artikel 3:288 BW);
- concurrente vorderingen van gewone schuldeisers, naar evenredigheid;
- achtergestelde vorderingen.
De curator legt een uitdelingslijst neer bij de rechtbank; schuldeisers kunnen daartegen binnen tien dagen in verzet komen (artikel 184 Faillissementswet). Zijn er onvoldoende baten, dan wordt het faillissement opgeheven (artikel 16) en blijven de onbetaalde schulden bestaan. Bij een bv die daarna ophoudt te bestaan, heeft dat in de praktijk weinig betekenis. Zie ook tips voor crediteuren bij een failliete klant en verpanding van vorderingen.
Kan de curator betalingen van vóór het faillissement terugdraaien?
Ja. Met de faillissementspauliana kan de curator onverplichte rechtshandelingen vernietigen waarvan de onderneming en de wederpartij wisten of behoorden te weten dat schuldeisers werden benadeeld (artikel 42 Faillissementswet). Voor handelingen in het jaar vóór het faillissement gelden in bepaalde gevallen wettelijke vermoedens van die wetenschap (artikel 43).
Een betaling van een opeisbare schuld kan alleen worden aangetast als de ontvanger wist dat het faillissement al was aangevraagd, of bij overleg tussen schuldenaar en schuldeiser om die schuldeiser te bevoordelen (artikel 47).
Wat betekent het faillissement voor werknemers?
De arbeidsovereenkomsten lopen door totdat de curator ze, met machtiging van de rechter-commissaris, opzegt met een termijn van ten hoogste zes weken (artikel 40 Faillissementswet). Toestemming van het UWV is niet nodig en een transitievergoeding is niet verschuldigd (artikel 7:673c BW).
Het UWV neemt via de uitkering wegens betalingsonmacht onder meer achterstallig loon en loon over de opzegtermijn over. Meer over de positie van werknemers leest u bij rechten bij ontslag.
Gaan werknemers mee bij een doorstart?
Niet automatisch. De regels over overgang van onderneming gelden niet als de werkgever failliet is en de onderneming tot de boedel behoort (artikel 7:666 BW). De doorstarter kiest dan zelf wie hij een nieuw contract aanbiedt.
Bij een stil voorbereide doorstart (pre-pack) ligt dat anders. Het Europese Hof van Justitie besliste in 2022 in de zaak Heiploeg dat de faillissementsuitzondering alleen geldt als de pre-pack bij wet of regelgeving is ingekaderd. De Hoge Raad (6 oktober 2023, ECLI:NL:HR:2023:1372) concludeerde vervolgens dat de Nederlandse pre-pack niet aan die eis voldeed: de beoogd curator en de beoogd rechter-commissaris hebben geen wettelijke basis en geen wettelijke bevoegdheden. De zaak werd verwezen naar het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch.
Voor de praktijk betekent dit dat werknemers bij een doorstart na een pre-pack een beroep kunnen doen op de regels van overgang van onderneming. Zolang de pre-pack niet bij wet is geregeld, is dat een wezenlijk risico voor een doorstarter. Een wetsvoorstel dat werknemers bij een doorstart uit faillissement meer bescherming moet geven, is nog niet in werking. Zie ook ontslag bij fusie of overgang van onderneming.
Hoe verloopt een doorstart?
Bij een doorstart koopt een nieuwe partij activa of bedrijfsonderdelen van de curator, die streeft naar de hoogste opbrengst voor de boedel. De verkoop gebeurt onderhands met machtiging van de rechter-commissaris of via een openbare veiling.
De doorstarter neemt de schulden van de oude onderneming niet over. Contracten, vergunningen en huurovereenkomsten gaan niet vanzelf mee: daarvoor zijn nieuwe afspraken of de medewerking van de wederpartij nodig. Lees meer bij kansen en valkuilen voor schuldeisers bij een doorstart en pandrecht bij een doorstart.
Welke alternatieven zijn er voor faillissement?
Wie tijdig handelt, heeft meer opties. Een onderhands akkoord met schuldeisers kan altijd, maar bindt alleen de schuldeisers die instemmen.
| Route | Wat het is | Wie is gebonden |
|---|---|---|
| Onderhands akkoord | Afspraak met schuldeisers buiten de rechter om | Alleen wie instemt |
| WHOA (art. 369 e.v. Fw, sinds 1 januari 2021) | Akkoord dat de rechtbank kan homologeren, voor een onderneming die redelijkerwijs voorziet dat zij niet kan blijven betalen | Na homologatie ook tegenstemmende schuldeisers |
| Surseance van betaling (art. 214 e.v. Fw) | Uitstel van betaling om tijd te winnen voor een akkoord | Concurrente schuldeisers; separatisten en preferente schuldeisers blijven erbuiten |
| Betalingsregeling | Afspraak met Belastingdienst of bank, eventueel met herfinanciering | De betrokken schuldeiser |
Meer over herstructureren leest u bij herstructurering en faillissement.
Wanneer zijn bestuurders persoonlijk aansprakelijk?
Bij een eenmanszaak of vof is de ondernemer met zijn privévermogen aansprakelijk. Bij een bv of nv is de bestuurder in beginsel niet aansprakelijk voor schulden van de vennootschap, met een aantal belangrijke uitzonderingen.
De curator kan bestuurders aanspreken voor het hele boedeltekort als zij hun taak kennelijk onbehoorlijk hebben vervuld en dat een belangrijke oorzaak van het faillissement is (artikel 2:248 BW). Dat geldt voor de drie jaar vóór het faillissement. Is de boekhoudplicht (artikel 2:10 BW) of de plicht om de jaarrekening tijdig te deponeren (artikel 2:394 BW) niet nagekomen, dan staat onbehoorlijk bestuur vast en wordt vermoed dat het een belangrijke oorzaak was.
Een bestuurder die namens de vennootschap verplichtingen aangaat terwijl hij weet of behoort te weten dat zij die niet kan nakomen en geen verhaal biedt, kan tegenover die schuldeiser persoonlijk aansprakelijk zijn op grond van onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW). Voor loonheffing, omzetbelasting en pensioenpremies geldt bovendien een meldplicht bij betalingsonmacht binnen twee weken na de betaaltermijn (artikel 36 Invorderingswet 1990). Zie ook faillissement en bestuurdersrisico’s.
Persoonlijke borgstellingen en garanties die u voor de onderneming heeft afgegeven, blijven na het faillissement gewoon van kracht.
Wat doen bestuurder en schuldeiser elk?
| Als bestuurder | Als schuldeiser |
|---|---|
| Houd een volledige administratie bij en deponeer de jaarrekening op tijd | Dien uw vordering met onderbouwing in bij de curator |
| Meld betalingsonmacht voor loonheffing en omzetbelasting binnen twee weken | Beroep u tijdig op een eigendomsvoorbehoud of pandrecht |
| Ga geen nieuwe verplichtingen aan waarvan u weet dat ze niet worden betaald | Stel de curator een termijn als u wilt weten of een contract wordt nagekomen (art. 37 Fw) |
| Vermijd betalingen aan verbonden partijen of uzelf kort voor een faillissement | Controleer de uitdelingslijst en kom binnen tien dagen in verzet als die niet klopt |
Wat Law & More doet bij een faillissement
- De opties beoordelen bij betalingsproblemen, van onderhands akkoord tot WHOA of eigen aangifte.
- Bestuurders adviseren over hun plichten en het beperken van aansprakelijkheidsrisico’s.
- Onderhandelen met de curator over een doorstart of de afwikkeling van contracten.
- Verweer voeren tegen een vordering uit bestuurdersaansprakelijkheid of pauliana, met onze insolventierechtadvocaten.
- Schuldeisers bijstaan bij het indienen en verdedigen van hun vordering, met onze ondernemingsrechtadvocaten.
Faillissement in vijf punten
- Bij faillissement gaat het beheer naar de curator, onder toezicht van de rechter-commissaris.
- Contracten lopen door; de wederpartij kan de curator een termijn stellen om te kiezen.
- Separatisten staan grotendeels buiten het faillissement; anderen worden betaald volgens rangorde.
- Na een gewoon faillissement gaan werknemers niet automatisch mee; na een pre-pack mogelijk wel (HR 6 oktober 2023, Heiploeg).
- Bestuurders kunnen aansprakelijk zijn bij kennelijk onbehoorlijk bestuur in de drie jaar vóór het faillissement.
Veelgestelde vragen
Mag ik na een faillissement een nieuwe onderneming starten?
Ja. Wel kan de rechter bij ernstig misbruik een civielrechtelijk bestuursverbod van ten hoogste vijf jaar opleggen (artikel 106a Faillissementswet).
Hoe lang duurt een faillissement?
Dat verschilt sterk. Een faillissement zonder baten wordt soms binnen enkele maanden opgeheven; een faillissement met procedures over aansprakelijkheid of verkoop kan jaren duren.
Wat is het verschil tussen WHOA en surseance?
Bij de WHOA houdt de onderneming zelf de regie en kan een gehomologeerd akkoord ook tegenstemmers binden. Surseance geeft uitstel tegenover concurrente schuldeisers, maar eindigt in de praktijk vaak in faillissement.
Lees ook: wat te doen bij wanbetaling door een klant of leverancier.
