Gepubliceerd op 16 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 28 september 2026
Als franchisenemer heeft u recht op tijdige en eerlijke informatie, ondersteuning door de franchisegever, instemming bij bepaalde ingrijpende wijzigingen en duidelijke afspraken over goodwill; daartegenover moet u de formule volgen, de vergoedingen betalen en de knowhow geheimhouden. Die rechten volgen sinds 1 januari 2021 uit de Wet franchise in het Burgerlijk Wetboek, maar gelden alleen als u in Nederland bent gevestigd, en veel hangt daarnaast af van wat in uw franchisecontract staat. In dit artikel leest u wat een franchisecontract is, wat de wet regelt, welke rechten en plichten u heeft en waar u op let bij beëindiging, verlenging en overdracht.Franchisenemers staan vaak voor lastige juridische keuzes als zij een franchisecontract tekenen. Veel ondernemers weten niet precies welke rechten zij hebben en welke verplichtingen daarbij horen.De Wet franchise biedt franchisenemers sinds 1 januari 2021 meer bescherming en duidelijkheid binnen de franchiserelatie. Deze wet regelt onder meer de informatieverstrekking, het instemmingsrecht en de ondersteuning door de franchisegever.Het is belangrijk dat u deze rechten en plichten goed kent als u wilt dat de samenwerking met de franchisegever slaagt. Van de contractuele bepalingen tot de beëindiging: als franchisenemer wilt u weten waar u aan toe bent.Inhoudsopgave
Wat is een franchisecontract?
Wat kenmerkt een franchiseovereenkomst?
Een franchiseovereenkomst is een schriftelijk contract tussen twee zelfstandige ondernemers. De franchisegever geeft tegen betaling het recht om een bedrijfsformule te gebruiken.De franchisenemer mag dan:- het merk en de naam gebruiken;
- de bedrijfsformule toepassen;
- producten of diensten aanbieden volgens de regels van de formule.
Waarom zijn duidelijke afspraken belangrijk?
Duidelijke afspraken in het contract voorkomen conflicten. Het contract bepaalt voor een groot deel het succes van beide partijen.De overeenkomst heeft invloed op:- de groei en ontwikkeling van uw onderneming;
- uw ondernemersvrijheid als franchisenemer;
- de flexibiliteit in de bedrijfsvoering;
- de continuïteit van uw onderneming op de lange termijn.
Wat is de franchiseformule?
De franchiseformule is het hart van elke franchiseovereenkomst. Het is het geheel van merk, werkwijze en knowhow dat de franchisenemer mag gebruiken.De formule bestaat meestal uit:- de merknaam en huisstijl;
- bedrijfsprocessen en werkwijzen;
- marketing en reclame;
- het assortiment producten of diensten.
Wat regelt de Wet franchise?
Wat zijn de hoofdpunten van de wet?
De wet regelt de verhouding tussen franchisegever en franchisenemer op een aantal hoofdpunten. Die komen hieronder kort aan bod en worden verderop uitgewerkt.De pijlers van de wet:- een wederzijdse informatieplicht vóór het sluiten van de overeenkomst, met een bedenkperiode van vier weken;
- goed franchisegeverschap en goed franchisenemerschap;
- een instemmingsrecht voor franchisenemers bij bepaalde wijzigingen;
- afspraken over goodwill en een beperking van non-concurrentiebedingen.
- een handelsmerk, model of handelsnaam;
- knowhow en praktische informatie;
- huisstijl en operationele procedures.
Welke bepalingen zijn het belangrijkst?
De informatieplicht is een van de belangrijkste onderdelen van de wet. Franchisegevers moeten franchisenemers een eerlijk beeld geven van de kansen en risico’s.Zo kunnen franchisenemers een bewuste keuze maken. De wet beperkt daarmee de volledige contractsvrijheid die vroeger gold.Het instemmingsrecht geeft franchisenemers inspraak bij bepaalde wijzigingen van de formule. Zo krijgen zij een stem als een verandering hen extra geld kost.Over goodwill moet de franchiseovereenkomst afspraken bevatten, en de wet stelt grenzen aan een concurrentiebeding na afloop van het contract. Franchisegevers kunnen ex-franchisenemers dus niet zomaar beperken.De bescherming geldt vooral voor:- franchisenemers die in Nederland gevestigd zijn;
- afspraken die in het nadeel van de franchisenemer van de wet afwijken; die zijn vernietigbaar;
- bepalingen die in strijd zijn met de dwingende regels van de wet.
Waarom is juridisch advies belangrijk?
Een advocaat controleert of het contract aan de wet voldoet en of de afspraken voor u gunstig genoeg zijn. Dat is vooral belangrijk vóórdat u tekent.De Wet franchise en de bijbehorende contracten zijn ingewikkeld. Het loont om iemand in te schakelen die het franchiserecht kent.Juridische ondersteuning helpt bij:- de beoordeling van de informatie van de franchisegever;
- de analyse van uw rechten en verplichtingen onder het contract;
- het onderhandelen over de voorwaarden;
- het oplossen van conflicten tijdens de looptijd.
Welke rechten en plichten heeft een franchisenemer?
U heeft recht op informatie en transparantie, maar u moet ook zelf onderzoek doen. Die balans vormt de basis voor een goede samenwerking.Welke informatie krijgt u vóór het tekenen?
De franchisegever moet u voordat u tekent schriftelijk de belangrijke informatie over de franchise geven. In de praktijk gebeurt dat vaak in een precontractueel informatiedossier (PID).Die informatie gaat onder meer over:- de financiële gegevens die voor u van belang zijn, zoals de vergoedingen en verplichte investeringen;
- de franchisegever en het netwerk van andere franchisenemers;
- de formule en de ondersteuning die u krijgt;
- de concept-franchiseovereenkomst zelf.
Welke onderzoeksplicht heeft u?
Franchisenemers hebben een eigen onderzoeksplicht. U moet de informatie die u krijgt kritisch bekijken voordat u tekent.Dat betekent:- financiële controle: bekijk cijfers en prognoses en laat die zo nodig doorrekenen;
- marktonderzoek: analyseer de lokale markt;
- referenties: praat met bestaande en vertrokken franchisenemers.
Wat zijn uw belangrijkste verplichtingen?
Tijdens de looptijd heeft u allerlei operationele verplichtingen. Die staan meestal in het franchisehandboek.De belangrijkste verplichtingen zijn:- kwaliteit waarborgen: u houdt zich aan de standaarden van de formule;
- rapporteren: u levert financiële en operationele gegevens aan;
- merkgebruik: u gebruikt logo’s en huisstijl zoals voorgeschreven;
- territorium respecteren: u blijft binnen het toegewezen gebied als dat is afgesproken.
Welke verplichtingen heeft de franchisegever?
De franchisegever moet u vóór het tekenen van het contract goed informeren, u tijdens de looptijd ondersteunen en regelmatig met u overleggen. Die plichten volgen deels uit de wet en deels uit het contract.Welke informatie moet de franchisegever vooraf geven?
De franchisegever moet de belangrijke informatie delen voordat het contract wordt getekend. Die verplichting beschermt franchisenemers tegen een verkeerde beslissing.Welke informatie moet worden verstrekt:- de concept-franchiseovereenkomst en een beschrijving van de formule;
- alle kosten en vergoedingen die u moet betalen;
- de financiële gegevens die voor de beslissing van belang zijn;
- andere relevante informatie over de franchisegever en het netwerk.
Welke ondersteuning en training biedt de franchisegever?
De franchisegever hoort u actief te ondersteunen bij het gebruik van de formule. Welke ondersteuning u precies krijgt, moet in de overeenkomst staan.Belangrijke vormen van ondersteuning:- technische ondersteuning bij systemen en processen;
- commerciële begeleiding bij verkoop en marketing;
- operationele training voor de dagelijkse bedrijfsvoering;
- producttraining over nieuwe artikelen of diensten.
Hoe verloopt het overleg met de franchisegever?
De wet verplicht de franchisegever tot periodiek overleg met de franchisenemer, onder meer over de ondersteuning. Dat overleg houdt de communicatie op gang.Onderwerpen voor het overleg:- de prestaties van de franchiseformule;
- plannen voor vernieuwingen of uitbreidingen;
- problemen en verbeterpunten;
- financiële resultaten en prognoses.
Welke contractuele bepalingen zijn belangrijk?
Let vooral op de financiële afspraken, de territoriumrechten en de kwaliteitseisen. Die bepalingen bepalen in grote mate uw bewegingsvrijheid en uw rendement.Welke financiële verplichtingen en investeringen heeft u?
De franchisenemer betaalt meestal verschillende vergoedingen aan de franchisegever. De instapvergoeding is eenmalig en wordt vaak bij het tekenen betaald.Doorlopende kosten zijn onder meer:- de franchisevergoeding, vaak een percentage van de omzet;
- een marketingbijdrage voor landelijke campagnes;
- trainingskosten voor personeel.
Hoe werken territoriumrechten en exclusiviteit?
Het franchisecontract kan bepalen in welk gebied de franchisenemer werkt. Exclusieve rechten betekenen dat de franchisegever daar geen andere franchisenemers toelaat.Er bestaan verschillende soorten territoriumrechten:- volledig exclusief: geen andere vestigingen van de formule in het gebied;
- beperkt exclusief: alleen bepaalde vestigingen of verkoopkanalen uitgesloten;
- niet-exclusief: andere vestigingen zijn mogelijk.
Hoe worden kwaliteit en uniformiteit bewaakt?
Franchisegevers stellen strenge eisen aan de bedrijfsvoering om uniformiteit te waarborgen. Klanten moeten overal dezelfde uitstraling en service krijgen.Kwaliteitscontrole gaat over meerdere zaken:- inrichting en huisstijl van de vestiging;
- productkwaliteit en leveranciers;
- servicestandaarden en werkwijzen;
- hygiëne- en veiligheidsvoorschriften.
Welke bescherming en beperkingen bevat het contract?
Het contract beschermt het merk en de knowhow van de franchisegever en beperkt daarmee uw vrijheid, tijdens en soms na de looptijd. De wet beschermt u op haar beurt tegen te vergaande concurrentiebedingen en verplicht tot afspraken over goodwill.Hoe zit het met intellectuele eigendom en merken?
Franchisenemers krijgen het recht om de merken en andere intellectuele eigendom van de franchisegever te gebruiken. Dat recht geldt alleen zolang het contract loopt.Het merk blijft van de franchisegever. Franchisenemers mogen het alleen gebruiken zoals het contract voorschrijft.De knowhow die franchisenemers ontvangen, bestaat uit geheime, praktische kennis en ervaring. Zij moeten deze informatie geheimhouden, ook na afloop van het contract.Franchisenemers moeten zich houden aan strikte regels over het gebruik van:- huisstijl en logo’s;
- bedrijfsnamen en productnamen;
- operationele methoden;
- marketingmaterialen.
Wat mag een concurrentiebeding na afloop inhouden?
De Wet franchise heeft het postcontractuele non-concurrentiebeding duidelijk begrensd. Franchisegevers mogen ex-franchisenemers niet zomaar overal uitsluiten.Een concurrentiebeding na het einde van het contract geldt alleen:- voor ten hoogste één jaar na het einde van het contract;
- voor een beperkt gebied, namelijk het gebied waarin u de formule exploiteerde;
- voor producten of diensten die concurreren met die van de formule;
- als het nodig is om de knowhow van de franchisegever te beschermen, en als het schriftelijk is vastgelegd.
Hoe zit het met goodwill en overdracht?
Volgens de Wet franchise moet de franchiseovereenkomst afspraken bevatten over goodwill: of die bij het einde van de overeenkomst wordt vergoed en zo ja, hoe. De wet geeft dus geen automatisch recht op een bepaald bedrag, maar dwingt partijen dit vooraf te regelen.Bij goodwill gaat het om de waarde die een franchisenemer zelf heeft opgebouwd. Bij overdracht of beëindiging kan het gaan om:- het opgebouwde klantenbestand;
- lokale naamsbekendheid;
- verbeteringen aan de locatie;
- de waarde van gedane investeringen.
Hoe verlopen beëindiging en verlenging?
Een franchiseovereenkomst eindigt door afloop van de looptijd, door opzegging met de juiste termijn of door ontbinding bij een ernstige tekortkoming. Verlenging gebeurt automatisch of na nieuwe onderhandelingen, en voor overdracht is meestal toestemming van de franchisegever nodig.Onder welke voorwaarden kunt u het contract beëindigen?
Het contract bepaalt meestal of en hoe u kunt opzeggen. De franchisenemer moet zich dan houden aan de contractuele opzegtermijnen.Bij een contract voor bepaalde tijd is tussentijds opzeggen vaak uitgesloten. Franchisenemers moeten dan wachten tot het einde van de looptijd, tenzij het contract iets anders bepaalt.Een contract voor onbepaalde tijd biedt meer flexibiliteit. Is geen opzegtermijn afgesproken, dan moet een redelijke termijn in acht worden genomen. Hoe lang die is, hangt onder meer af van de duur van de relatie en de gedane investeringen.Ontbinding is mogelijk bij een ernstige tekortkoming van de andere partij. In de regel moet u de franchisegever dan eerst in gebreke stellen en een redelijke termijn geven om de tekortkoming te herstellen.Na beëindiging blijven sommige verplichtingen bestaan:- geheimhouding van de knowhow;
- een eventueel concurrentiebeding (ten hoogste één jaar);
- de afspraken over goodwill die in het contract staan.
Hoe werkt verlenging?
Franchiseovereenkomsten lopen meestal enkele jaren. Sommige contracten eindigen vanzelf aan het einde van de looptijd.Stilzwijgende verlenging is aan de orde als het contract dat bepaalt en niemand tijdig opzegt. De bestaande voorwaarden blijven dan gelden.Bij nieuwe onderhandelingen kunnen franchisenemer en franchisegever de voorwaarden aanpassen. Dat biedt kansen om betere afspraken te maken.De franchisegever kan u geen nieuwe voorwaarden opleggen zonder dat u daarmee instemt. Wel kan hij besluiten het contract niet te verlengen; ook dat moet zorgvuldig gebeuren.Franchisenemers mogen een verlengingsvoorstel weigeren. Soms betekent dat ook het einde van een gekoppeld huurcontract voor de vestiging; let daarbij op de regels voor een huurovereenkomst voor bepaalde tijd.Hoe werkt overdracht en verkoop van de franchise?
U mag uw franchise meestal niet zonder meer aan een derde verkopen. Daarvoor is in de regel toestemming van de franchisegever nodig.De franchisegever beoordeelt of de nieuwe franchisenemer geschikt is. Hij controleert de financiën en toetst de kandidaat aan zijn eigen eisen.Vaak worden overdrachtskosten in rekening gebracht. Die dekken de administratie en de beoordeling door de franchisegever.Bij verkoop draagt u als franchisenemer uw rechten en plichten over aan de koper. De nieuwe eigenaar neemt uw plaats in het contract over; dat heet contractsovername en vraagt om medewerking van de franchisegever.Sommige franchisegevers hebben een voorkeursrecht bij verkoop. Dan mogen zij de onderneming zelf kopen tegen dezelfde voorwaarden als een derde.Welke praktische ondersteuning krijgt u als franchisenemer?
U krijgt meestal ondersteuning bij marketing, personeel, training en inkoop. Wat u precies mag verwachten, staat in het contract en het handboek, net als de leveranciersafspraken die u moet nakomen.Hoe zijn marketing en service geregeld?
Franchisegevers leveren vaak een compleet marketingpakket. Daarin zitten bijvoorbeeld advertentiemodellen, sjablonen voor sociale media en lokale campagnes.Veel formules hebben een gezamenlijk marketingfonds. Franchisenemers betalen daarvoor een percentage van hun omzet, en dat geld gaat naar landelijke reclame en merkbekendheid. Een franchise is overigens iets anders dan een gelijkwaardig samenwerkingsverband of joint venture: de franchisegever houdt de regie over de formule.Marketingondersteuning bevat vaak:- logo’s en huisstijl;
- websitesjablonen;
- modellen voor folders en flyers;
- content voor sociale media;
- voorbeelden van lokale advertenties.
Hoe zijn personeel en training geregeld?
Training is een belangrijk onderdeel van de franchiseovereenkomst. Nieuwe franchisenemers volgen meestal een uitgebreid trainingsprogramma voordat zij starten.De training bestaat vaak uit:- product- en dienstkennis;
- bedrijfsvoering en administratie;
- klantenservice en verkoop;
- het gebruik van kassasystemen;
- veiligheid en hygiëne.
Hoe werken producten en leveranciersafspraken?
Franchisegevers maken meestal afspraken met vaste leveranciers. Dat kan betere prijzen en een constante kwaliteit opleveren.De franchisenemer moet vaak bij die leveranciers inkopen. Zo blijven de producten in alle vestigingen gelijk.Mogelijke voordelen van gezamenlijke inkoop:- lagere inkoopprijzen;
- gegarandeerde kwaliteit;
- vaste levertijden;
- uniforme producten.
Samengevat
- De Wet franchise (artikelen 7:911 tot en met 7:922 BW) geldt sinds 1 januari 2021 voor franchisenemers die in Nederland gevestigd zijn.
- U moet de informatie ten minste vier weken vóór het sluiten van de overeenkomst krijgen; in die standstillperiode mag de franchisegever de afspraken niet in uw nadeel wijzigen.
- Bij bepaalde wijzigingen van de formule die extra investeringen vergen of de financiële afspraken raken, is instemming van franchisenemers nodig.
- Het contract moet afspraken over goodwill bevatten, en een concurrentiebeding na afloop is beperkt tot ten hoogste één jaar en het eigen gebied.
- Laat het contract en de informatie vóór het tekenen juridisch beoordelen.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de voornaamste verplichtingen van een franchisenemer volgens de Nederlandse franchise wetgeving?
U moet de franchiseformule uitvoeren zoals de franchisegever dat voorschrijft, en u volgt het handboek en de richtlijnen.
U betaalt de afgesproken vergoedingen, zoals de instapvergoeding, de doorlopende franchisevergoeding en de marketingbijdrage.
U zorgt ervoor dat uw producten en diensten aan de kwaliteitseisen van de formule voldoen.
U houdt de knowhow en bedrijfsgeheimen van de franchisegever geheim, ook na afloop van het contract. Vóór het sluiten van de overeenkomst geeft u de franchisegever bovendien de informatie die hij redelijkerwijs nodig heeft.
Hoe wordt de exclusiviteit binnen een franchiseovereenkomst geregeld?
Exclusiviteit legt u vast in het franchisecontract. De franchisegever kan u exclusiviteit geven binnen een bepaald gebied.
Niet elk contract bevat exclusiviteitsrechten. U heeft alleen recht op exclusiviteit als dat uitdrukkelijk in het contract staat.
De mate van exclusiviteit verschilt per overeenkomst. Soms krijgt u volledige exclusiviteit, soms alleen bescherming tegen andere vestigingen van dezelfde formule.
Op welke manier wordt de geografische regio van een franchisenemer beschermd?
Geografische bescherming volgt uit het franchisecontract. Daarin leest u in welk gebied u eventueel exclusief mag werken.
Is exclusiviteit afgesproken, dan mag de franchisegever binnen uw gebied geen nieuwe franchisenemers plaatsen. Een eigen vestiging van de franchisegever is alleen uitgesloten als het contract dat bepaalt.
De bescherming geldt meestal alleen binnen het eigen netwerk. Tegen concurrentie van buiten de formule beschermt het contract u niet.
Schendt de franchisegever de territoriumafspraken, dan kunt u juridische stappen zetten, zoals schadevergoeding eisen of in ernstige gevallen de overeenkomst ontbinden.
Welke stappen moeten genomen worden bij een conflict tussen franchisenemer en franchisegever?
Begin met een gesprek. Veel conflicten zijn op te lossen door de knelpunten concreet te bespreken en de afspraken erbij te pakken.
Lukt dat niet, dan kunt u mediation overwegen. Een neutrale mediator helpt bij het zoeken naar een oplossing. Kijk ook of het contract een geschillenregeling bevat.
Bij ingewikkelde geschillen is juridische bijstand verstandig. Een advocaat met kennis van franchiserecht kan uw positie beoordelen.
Een procedure bij de rechter is meestal de laatste stap. De rechter beslist dan over contractbreuk, schadevergoeding of ontbinding van het contract.
Hoe zijn de intellectuele eigendomsrechten geregeld binnen franchisecontracten?
De franchisegever blijft eigenaar van merken, logo’s en het bedrijfsconcept. U krijgt alleen een gebruiksrecht zolang het contract loopt.
U mag die rechten alleen gebruiken zoals is afgesproken. Eigen aanpassingen aan merken of huisstijl zijn in de regel niet toegestaan.
Na afloop van het contract levert u meestal alle materialen, software en documentatie in, zoals het contract voorschrijft.
Schendt u de intellectuele eigendomsrechten, dan kan de franchisegever schadevergoeding eisen en een verbod op verder gebruik vorderen.
Wat zijn de consequenties van het niet naleven van een franchiseovereenkomst?
Schendt u het contract, dan krijgt u meestal eerst een waarschuwing of een ingebrekestelling. De franchisegever geeft u dan een termijn om de situatie te herstellen.
Gaat het om een ernstige tekortkoming, dan kan de franchisegever de overeenkomst ontbinden.
Na ontbinding eindigen de verplichtingen om de overeenkomst verder uit te voeren. Afspraken die juist voor de periode daarna gelden, zoals geheimhouding en een eventueel concurrentiebeding, blijven wel van kracht.
De franchisegever kan ook schadevergoeding eisen, bijvoorbeeld voor financieel verlies of imagoschade. Staat er een boetebeding in het contract, dan kan ook een boete verschuldigd zijn; de rechter kan die in bepaalde gevallen matigen.
