Hoger beroep in civiele zaken: termijnen, procedure en griffierecht

Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026

Tegen een vonnis van de kantonrechter of de rechtbank in een civiele zaak stelt u binnen drie maanden hoger beroep in bij het gerechtshof (artikel 339 Rv), en dat kan alleen met een advocaat. De belangrijkste uitzonderingen: in kort geding is de termijn vier weken, en bij een geldvordering van niet meer dan € 1.750 staat hoger beroep niet open (artikel 332 Rv).

In hoger beroep beoordelen drie raadsheren van het gerechtshof de zaak opnieuw, zowel de feiten als het recht, binnen de grenzen van de bezwaren die u tegen het vonnis aanvoert. Hieronder leest u wanneer hoger beroep openstaat, hoe de procedure verloopt, wat het griffierecht per 1 januari 2026 is en wat er na het arrest gebeurt.

Wat is hoger beroep in civiele zaken?

Hoger beroep is een rechtsmiddel waarmee u een uitspraak van de eerste rechter laat toetsen door het gerechtshof. Civiele zaken zijn geschillen tussen burgers, bedrijven en organisaties onderling, zoals huurgeschillen, arbeidsconflicten, burenruzies, verzekeringskwesties en contractgeschillen. Hoe de procedure in eerste aanleg verloopt, leest u in ons artikel over het verloop van een rechtszaak.

Het hoger beroep is geen volledige herkansing. Het hof beoordeelt de zaak alleen voor zover u daartegen bezwaren aanvoert. Die bezwaren heten grieven. Wat u niet aanvoert, blijft in beginsel staan zoals de eerste rechter het heeft beslist.

Hoger beroep, verzet of cassatie: welk rechtsmiddel past?

De Hoge Raad stelt geen feiten meer vast, maar toetst alleen of het hof het recht juist heeft toegepast en zijn beslissing voldoende heeft gemotiveerd. Meer over die laatste stap leest u in ons artikel over hoger beroep en cassatie.

Bij welk gerechtshof komt uw zaak terecht?

Dat hangt af van de rechtbank die in eerste aanleg uitspraak deed. Nederland heeft vier gerechtshoven: Amsterdam, Den Haag, Arnhem-Leeuwarden en ‘s-Hertogenbosch. Elk hof behandelt het hoger beroep tegen uitspraken van de rechtbanken in zijn eigen ressort. Een vonnis van de rechtbank Oost-Brabant gaat dus naar het hof in ‘s-Hertogenbosch.

Wanneer staat hoger beroep open?

Tegen de meeste eindvonnissen staat hoger beroep open, als de vordering meer dan € 1.750 bedraagt of niet in geld is uitgedrukt, zoals nakoming van een contract of ontruiming. U moet daarnaast belang hebben: de uitspraak moet voor u nadelig zijn. Wie in eerste aanleg volledig heeft gewonnen, heeft geen belang bij hoger beroep.

Tegen een tussenvonnis kunt u in beginsel pas in hoger beroep gaan samen met het eindvonnis (artikel 337 Rv), tenzij de rechter in eerste aanleg tussentijds hoger beroep toestaat. Ook een beschikking in een verzoekschriftprocedure, bijvoorbeeld over ontbinding van een arbeidsovereenkomst of over alimentatie, kan in hoger beroep worden getoetst. Daarvoor gelden eigen regels over de termijn en de indiening.

Hoe berekent u de appeltermijn?

De termijn is drie maanden na de dag van de uitspraak (artikel 339 lid 1 Rv), ook als u het vonnis pas later ontvangt. Een voorbeeld ter illustratie: is het vonnis op 10 maart gewezen, dan is 10 juni in de regel de laatste dag. Binnen die termijn moet de appeldagvaarding door een deurwaarder aan de wederpartij zijn betekend. Het is dus niet genoeg om op de laatste dag een advocaat in te schakelen.

De termijn is fataal. Een verlenging bestaat niet. Bent u te laat, dan verklaart het hof u niet-ontvankelijk en wordt het vonnis onherroepelijk. Alleen in zeer uitzonderlijke gevallen accepteert de rechter een overschrijding, bijvoorbeeld als de fout aan het gerecht zelf is te wijten. Bij sommige beschikkingen, bijvoorbeeld in het faillissementsrecht, gelden kortere termijnen.

Andere rechtsgebieden kennen andere termijnen. In het bestuursrecht is de termijn voor hoger beroep zes weken (artikel 6:7 Awb), in strafzaken veertien dagen (artikel 408 Sv).

Hoe verloopt de procedure bij het gerechtshof?

1. Appeldagvaarding: uw advocaat stelt die op en laat haar binnen de termijn door een deurwaarder betekenen. De dagvaarding vermeldt de partijen, het vonnis en de roldatum; de inhoudelijke bezwaren hoeven er nog niet in.
2. Aanbrengen en griffierecht: de zaak wordt digitaal bij het hof aangebracht en u betaalt griffierecht. Betaalt u niet op tijd, dan kan het hof u niet-ontvankelijk verklaren.
3. Memorie van grieven: al uw bezwaren tegen het vonnis, met onderbouwing en bewijs. U heet in hoger beroep de appellant.
4. Memorie van antwoord: de wederpartij (de geïntimeerde) reageert, en kan daarin zelf incidenteel hoger beroep instellen. U mag daarop nog reageren.
5. Mondelinge behandeling: in de meeste zaken lichten de advocaten de standpunten toe en stelt het hof vragen; vaak onderzoekt het hof of een schikking mogelijk is.
6. Arrest: het hof bekrachtigt of vernietigt het vonnis.

Het hof bepaalt de termijnen voor de stukken volgens het procesreglement van de gerechtshoven; uitstel is maar beperkt mogelijk. Hoe lang de procedure duurt, verschilt per hof en per zaak. Meer daarover leest u in ons artikel over de duur van een rechtszaak en over de mondelinge behandeling.

Waarom de memorie van grieven bijna alles bepaalt

De memorie van grieven bepaalt wat het hof mag beoordelen. Volgens de twee-conclusieregel moet u al uw grieven, nieuwe feiten, bewijsaanbiedingen en een eventuele eiswijziging in beginsel in die memorie opnemen; de geïntimeerde doet hetzelfde in de memorie van antwoord.

De Hoge Raad bevestigde die regel op 19 juni 2009 en noemde de uitzonderingen: wat later komt, mag het hof toelaten als de wederpartij ondubbelzinnig instemt, of als het gaat om nieuwe feiten en omstandigheden die anders tot een beslissing op een achterhaalde grondslag zouden leiden. In die zaak mocht een curator zijn vordering na een deskundigenrapport alsnog verhogen, omdat de goede procesorde zich daar niet tegen verzette (ECLI:NL:HR:2009:BI8771).

Een goede voorbereiding begint daarom met het vonnis zelf. Lees precies welke overwegingen de beslissing dragen, richt elke grief op zo’n overweging en onderbouw waarom die onjuist is. Verzamel het bewijs dat u in eerste aanleg niet had of niet gebruikte.

Mag u in hoger beroep nieuw bewijs aanvoeren?

Ja. Het hoger beroep is ook bedoeld om fouten en omissies uit de eerste aanleg te herstellen, en u hoeft niet uit te leggen waarom u het bewijs niet eerder gebruikte. U kunt nieuwe stukken overleggen, getuigen laten horen en een deskundigenonderzoek vragen. Een bewijsaanbod dat concreet en ter zake dienend is, mag het hof niet zomaar passeren. Stukken in een vreemde taal moeten in de regel met een vertaling worden ingediend.

Kunt u uw eis in hoger beroep nog wijzigen?

Ja, in beginsel in de memorie van grieven, en daarna alleen binnen de uitzonderingen op de twee-conclusieregel. De wederpartij kan bezwaar maken als de wijziging in strijd is met de goede procesorde (artikel 130 Rv, via artikel 353 Rv van toepassing in hoger beroep). Het hof beslist daarover.

U kunt het hoger beroep ook weer intrekken. Dat heet afstand van instantie (artikel 249 Rv). Het vonnis van de eerste rechter blijft dan in stand, en u wordt in de regel veroordeeld in de proceskosten die de wederpartij in hoger beroep heeft gemaakt.

Waarom heeft u een advocaat nodig?

Bij het gerechtshof is procesvertegenwoordiging door een advocaat verplicht, ook als de zaak in eerste aanleg bij de kantonrechter liep, waar u zelf mocht procederen. Uw advocaat voor hoger beroep in civiele zaken bewaakt de termijnen, stelt de processtukken op en voert het woord op de zitting. Hij bespreekt vooraf ook de kansen, de kosten en de risico’s, en of een schikking of mediation een beter alternatief is.

Of iemand anders in eerste aanleg voor u kon optreden, leest u in ons artikel over vertegenwoordiging in procedures. Twijfelt u of hoger beroep zinvol is, lees dan ook wanneer procederen zinvol is.

Voor welke civiele zaken wordt vaak hoger beroep ingesteld?

In arbeidszaken gaat het bijvoorbeeld om een werknemer die vindt dat de kantonrechter een te lage billijke vergoeding heeft toegekend, of om een werkgever die het oneens is met een ontbinding of een oordeel over een concurrentiebeding; daar is de termijn drie maanden (artikel 7:683 BW). In familiezaken gaat het vaak om de hoogte en de duur van alimentatie of om de verdeling van het vermogen. Bij contract- en verzekeringsgeschillen draait het vaak om de uitleg van voorwaarden, bijvoorbeeld of een verzekeraar terecht een beroep doet op een uitsluiting.

Hoger beroep in kort geding

Tegen een vonnis in kort geding kunt u binnen vier weken in hoger beroep (artikel 339 lid 2 Rv). Het hof behandelt zulke zaken in de regel met voorrang. De spoed moet ook in hoger beroep nog bestaan, en de voorlopige beslissing van het hof bindt de rechter in een latere bodemprocedure niet.

Wat kost hoger beroep?

U betaalt griffierecht aan het hof en de kosten van uw advocaat. Het griffierecht hangt af van de waarde van de vordering en van de vraag of u een natuurlijk persoon of een rechtspersoon bent.

Bedragen griffierecht gerechtshof voor zaken die vanaf 1 januari 2026 zijn aangebracht. Bron: griffierechtpagina gerechtshof van de Rechtspraak. Een vof, maatschap of cv valt onder de kolom rechtspersoon.

Verliest u, dan wordt u meestal veroordeeld in de proceskosten van de wederpartij (artikel 237 Rv). Wint u, dan krijgt u een vergoeding die wordt berekend met een vast tarief per proceshandeling (het liquidatietarief); die is bijna altijd lager dan wat u werkelijk aan uw advocaat betaalt. Met een laag inkomen en weinig vermogen kunt u in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand via de Raad voor Rechtsbijstand, met een eigen bijdrage naar inkomen. Heeft u een rechtsbijstandverzekering, controleer dan of hoger beroep is gedekt.

Wat gebeurt er na het arrest van het hof?

Bij bekrachtiging blijft het vonnis in stand en heeft de appellant verloren. Bij vernietiging doet het hof opnieuw recht; het kan bijvoorbeeld een schadevergoeding hoger of lager vaststellen, of een vordering alsnog toewijzen of afwijzen.

Tegen het arrest kunt u binnen drie maanden in cassatie bij de Hoge Raad (artikel 402 Rv), met een advocaat die bij de Hoge Raad procedeert. Een rechtsvraag van algemeen belang is geen vereiste, maar de Hoge Raad kan een cassatieberoep dat kennelijk geen kans van slagen heeft of waarbij onvoldoende belang bestaat, verkort afdoen (artikel 80a Wet op de rechterlijke organisatie).

Hoger beroep houdt de tenuitvoerlegging niet altijd tegen. Is het vonnis uitvoerbaar bij voorraad verklaard, dan kan de winnende partij het al tijdens het hoger beroep laten uitvoeren. Een arrest van het hof moet u in beginsel direct naleven; gebeurt dat niet, dan volgt executie door een gerechtsdeurwaarder, bijvoorbeeld door beslag op een bankrekening, loon of goederen.

Kunt u de uitvoering tijdens het hoger beroep stoppen?

Soms. U kunt het hof in een incident vragen de uitvoerbaarheid bij voorraad te schorsen (artikel 351 Rv), maar de lat ligt hoog. Het uitgangspunt is dat de eerste rechter de belangen al heeft gewogen. Het hof komt daar alleen op terug als die beslissing kennelijk op een misslag berust, of als zich na het vonnis nieuwe feiten hebben voorgedaan die een andere afweging rechtvaardigen. Het enkele feit dat u denkt het hoger beroep te winnen, is onvoldoende.

Een voorbeeld ter illustratie: een ondernemer die is veroordeeld tot betaling van een groot bedrag, vreest dat hij het geld na een gewonnen hoger beroep nooit terugziet. Dat restitutierisico kan meewegen. Vaak ligt dan een tussenoplossing voor de hand, zoals zekerheidstelling door de winnende partij voordat zij tot uitvoering overgaat.

Onze rol bij hoger beroep in een civiele zaak

• Het vonnis lezen en beoordelen welke overwegingen de beslissing dragen en welke grieven kans maken.
• De appeltermijn bewaken en de appeldagvaarding op tijd laten betekenen.
• De memorie van grieven opstellen met alle bezwaren, nieuw bewijs en een eventuele eiswijziging.
• Zo nodig schorsing van de uitvoerbaarheid bij voorraad vragen (artikel 351 Rv).
• Na het arrest beoordelen of cassatie binnen drie maanden zinvol is.

In het kort

• De appeltermijn is fataal: de dagvaarding moet binnen drie maanden (kort geding: vier weken) zijn betekend.
• Na de memorie van grieven kunt u in beginsel niets nieuws meer aanvoeren, behalve bij instemming of nieuwe feiten (HR 19 juni 2009).
• Het griffierecht bij het hof loopt per 1 januari 2026 voor een natuurlijk persoon van € 373 tot € 2.192.
• Een vonnis dat uitvoerbaar bij voorraad is, kan tijdens het hoger beroep al worden uitgevoerd; schorsing lukt alleen bij een misslag of nieuwe feiten.

Veelgestelde vragen

Law & More voert civiele procedures in eerste aanleg en in hoger beroep, van contractgeschillen tot arbeids- en huurzaken. De wettelijke regels staan in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina civiel recht advocaat.