Leveringscontracten in food en agri: de clausules die u niet mag vergeten

Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Een leveringscontract in food en agri legt in elk geval vast welke specificaties en temperatuureisen gelden, wanneer het risico overgaat, welke betalingstermijn geldt en wat er gebeurt bij overmacht, zoals een misoogst of een dierziekte. Koopt u als grotere afnemer van een kleinere leverancier, dan mag u bederfelijke producten niet later dan 30 dagen en andere producten niet later dan 60 dagen betalen (artikel 2 Wet oneerlijke handelspraktijken landbouw- en voedselvoorzieningsketen).

Een leveringsovereenkomst is juridisch meestal een koopovereenkomst. Daarop zijn de regels van titel 7.1 BW van toepassing; bij internationale koop tussen bedrijven vaak het Weens Koopverdrag, tenzij partijen dat uitsluiten. Wat de sector bijzonder maakt: producten bederven, oogsten wisselen, en de keten is gebonden aan strenge regels voor voedselveiligheid en traceerbaarheid.

Welke clausules horen in elk food- en agricontract?

Specificaties en keuring bij ontvangst

Hoe meetbaarder de specificaties, hoe minder discussie bij afkeuring. Leg vast welke waarden gelden, hoe ze worden gemeten en wie bij verschil van mening een monster mag laten onderzoeken door een onafhankelijk laboratorium. Bij bederfelijke producten is een korte klachttermijn gebruikelijk; tussen bedrijven mag u die in het contract vastleggen. Leg ook vast dat de afnemer afgekeurde producten bewaart of laat vernietigen, met foto’s en een proces-verbaal.

Levering, risico en Incoterms

Het risico gaat bij koop over op het moment van aflevering, ook als de leverancier het eigendom heeft voorbehouden (artikel 7:10 BW). Bij internationale leveringen maakt een Incoterm duidelijk wie het transport regelt, wie verzekert en waar het risico overgaat. Incoterms regelen niet wanneer de eigendom overgaat. Vermeld altijd de plaats en de versie, bijvoorbeeld “FCA Rotterdam Incoterms 2020”. Leg daarnaast de risico-overgang bij koeltransport vast: wie aansprakelijk is als de koelketen onderweg wordt onderbroken.

Welke betalingsafspraken zijn toegestaan?

Prijs en betalingstermijn zijn in beginsel vrij te onderhandelen. In de agrifoodketen geldt sinds 1 november 2021 wel de Wet oneerlijke handelspraktijken landbouw- en voedselvoorzieningsketen. Die beschermt kleinere leveranciers tegen grotere afnemers. Of de wet op uw contract van toepassing is, hangt af van de jaaromzet van beide partijen, volgens omzetklassen in artikel 5 van de wet. Een voorbeeld: een leverancier met een jaaromzet tot € 2 miljoen die levert aan een afnemer met een omzet boven € 2 miljoen.

De termijn loopt vanaf het einde van de leveringsperiode of vanaf de vaststelling van het te betalen bedrag, afhankelijk van de contractvorm. Bij regelmatige leveringen geldt een leveringsperiode voor deze berekening als ten hoogste één maand. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) houdt toezicht en kan boetes opleggen.

Betaalt de afnemer te laat, dan is zonder andere afspraak de wettelijke handelsrente verschuldigd (artikel 6:119a BW).

Bron: Rijksoverheid, hoogte wettelijke rente (gecontroleerd 28 oktober 2026). Het percentage wordt halfjaarlijks aangepast. Verwijs in uw contract daarom naar “de wettelijke handelsrente” en niet naar een vast getal.

Grondstofprijzen schommelen sterk. Bij een langlopend contract kunt u een prijsformule afspreken die de prijs koppelt aan een openbare notering, een energie-index of een wisselkoers. Leg vast hoe vaak de prijs wordt herzien en wat er gebeurt als een index ophoudt te bestaan.

Eigendomsvoorbehoud bij producten die snel worden verwerkt

Met een eigendomsvoorbehoud blijft de leverancier eigenaar tot alles is betaald (artikel 3:92 BW). Zie ook wat een eigendomsvoorbehoud is. In food en agri werkt dat beperkt: verwerkt de afnemer de producten tot iets nieuws, of verkoopt hij ze door, dan gaat het eigendom meestal verloren. Neem daarom ook een verlengd eigendomsvoorbehoud of een pandrecht op de doorverkoopvordering op, en houd uw producten herkenbaar, bijvoorbeeld met partijnummers. Meer over de koopovereenkomst tussen bedrijven leest u elders.

Hoe regelt u overmacht bij misoogst of dierziekte?

Zonder clausule beoordeelt de rechter overmacht aan de hand van artikel 6:75 BW: de tekortkoming mag niet te wijten zijn aan de leverancier en mag niet krachtens de wet, de overeenkomst of de verkeersopvattingen voor zijn rekening komen. Een misoogst of dierziekte telt daarom niet automatisch als overmacht. Een goede clausule noemt de gebeurtenissen die als overmacht gelden, zoals extreem weer, uitbraken van dierziekten, exportverboden en overheidsmaatregelen, en regelt:

• een meldplicht binnen een korte termijn, met bewijs;
• of de leverancier een vervangende partij moet aanbieden;
• opschorting bij tijdelijke overmacht en een recht om te ontbinden als die langer duurt dan een vaste periode;
• dat geen schadevergoeding verschuldigd is voor de overmachtsperiode.

Hoe belangrijk informeren en overleggen zijn, blijkt uit een arrest van het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch van 17 september 2019 (ECLI:NL:GHSHE:2019:3438). Een teler had zijn witlofwortelen al voor de oogst verkocht, maar het gewas raakte beschadigd door een onrechtmatige bespuiting door een derde. Zijn afnemers stelden claims in wegens niet of slecht leveren. Volgens het hof had de teler zijn schadebeperkingsplicht niet geschonden, omdat hij zijn afnemers had geïnformeerd, met hen had overlegd en maatregelen had genomen om de schade te beperken. Hij kon de gemiste verkoopopbrengst op de veroorzaker verhalen; het hof kende ruim € 123.000 aan schadevergoeding toe.

Meer over overmacht en de vraag hoe flexibel een contract is, leest u in het artikel over hardheidsclausules en overmacht.

Hoe verdeelt u aansprakelijkheid en terugroepkosten?

Tussen bedrijven mag u aansprakelijkheid in ruime mate beperken, bijvoorbeeld tot de factuurwaarde van de betrokken partij. Voor opzet en bewuste roekeloosheid van de leverancier of zijn leidinggevenden kan dat niet. Meer daarover leest u bij beperking van aansprakelijkheid in B2B-contracten. Leg in food en agri in elk geval vast:

• wie bij een voedselveiligheidsincident besluit tot een terugroepactie en wie de NVWA informeert;
• wie de kosten van terughalen, vernietigen en communicatie draagt;
• welke verzekeringen elke partij moet hebben, zoals productaansprakelijkheid en terugroepkosten;
• dat partijnummers en leveringsdocumenten worden bewaard, zodat producten traceerbaar zijn.

Afspraken over garanties in commerciële contracten, zoals een houdbaarheidsgarantie vanaf levering, sluiten daar direct op aan.

Wat doet u als de andere partij tekortschiet?

1. Klaag tijdig en leg het gebrek vast met foto’s, temperatuurlogs en zo nodig een laboratoriumrapport.
2. Stel de wederpartij schriftelijk in gebreke met een redelijke termijn, tenzij nakoming niet meer mogelijk is, wat bij bederfelijke producten vaak het geval is. Zie ook de aansprakelijkstelling.
3. Kies uw remedie: herstel of vervanging, prijsvermindering, schadevergoeding of ontbinding. Ontbinding kan bij een tekortkoming die ontbinding rechtvaardigt, meestal pas na verzuim (artikel 6:265 BW).
4. Beperk de schade, bijvoorbeeld door afgekeurde producten elders te verkopen of vervangende producten in te kopen, en documenteer wat u doet.

Snelheid telt in deze sector. Leg daarom vooraf vast hoe geschillen worden beslecht: bij de rechter, via arbitrage of bindend advies. Kiest u bij internationale contracten voor Nederlands recht en een Nederlandse rechter, zet dat dan uitdrukkelijk in het contract en bepaal of het Weens Koopverdrag van toepassing blijft. Boetes bij te lage afname of te late levering zijn toegestaan, maar de rechter kan een buitensporige boete matigen (artikel 6:94 BW).

Algemene voorwaarden of een maatwerkcontract?

Voor losse orders werken algemene voorwaarden goed: ze regelen betaling, levering en aansprakelijkheid voor alle transacties tegelijk. Voor een langlopende leveringsrelatie met vaste volumes, prijsformules en kwaliteitsnormen is een maatwerkcontract beter, met de voorwaarden als aanvulling. Zorg dat beide documenten een rangorderegel bevatten. Een goed contractbeheer met een overzicht van looptijden en opzegtermijnen voorkomt dat contracten ongemerkt worden verlengd.

Wat controleert u als leverancier en als afnemer?

Hoe helpen wij bij leveringscontracten in food en agri?

• Wij stellen leveringsovereenkomsten en algemene voorwaarden op, afgestemd op titel 7.1 BW of het Weens Koopverdrag.
• Wij toetsen betalingstermijnen en handelspraktijken aan de Wet oneerlijke handelspraktijken landbouw- en voedselvoorzieningsketen.
• Wij schrijven overmacht-, eigendomsvoorbehoud- en terugroepclausules voor uw producten.
• Wij stellen bij een tekortkoming een ingebrekestelling op en voeren kwaliteits- en incassogeschillen.

In het kort

• Het risico gaat over bij aflevering, ook bij een eigendomsvoorbehoud (artikel 7:10 BW).
• Valt uw relatie onder de Wet oneerlijke handelspraktijken, dan gelden maximale betalingstermijnen van 30 en 60 dagen.
• Een misoogst is niet vanzelf overmacht; noem de gebeurtenissen in het contract.
• Informeer afnemers direct als u niet kunt leveren en leg vast wat u doet om schade te beperken.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina ondernemingsrecht advocaat.