Alimentatie bij een samenlevingscontract: uw rechten en verplichtingen

Gepubliceerd op 13 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026

Samenwoners hebben na hun relatie geen wettelijk recht op partneralimentatie, ook niet als zij een samenlevingscontract hebben. Alleen als het contract uitdrukkelijk een alimentatieplicht bevat, kan de ene ex-partner alimentatie van de andere eisen; kinderalimentatie geldt wel altijd.

Veel mensen denken dat een samenlevingscontract automatisch recht geeft op alimentatie, maar dit is niet het geval.

Met een standaard samenlevingscontract heeft niemand automatisch recht op partneralimentatie – dit moet expliciet worden afgesproken in het contract.

De situatie rondom alimentatie bij samenwoners verschilt sterk van die bij gehuwde partners of geregistreerde partners.

Terwijl getrouwde stellen wettelijke bescherming hebben, moeten samenwoners hun eigen afspraken maken.

Dit kan zowel voordelen als nadelen hebben, afhankelijk van de specifieke situatie en wensen van beide partners.

Wat is een samenlevingscontract en waarom is het belangrijk?

Een samenlevingscontract regelt de rechten en plichten van ongehuwde partners die samenwonen.

Het verschilt juridisch van een huwelijk of geregistreerd partnerschap omdat het geen automatische wettelijke bescherming biedt.

Wat is de juridische status van een samenlevingscontract?

Een samenlevingscontract is een overeenkomst tussen twee personen die samenwonen zonder te trouwen.

Het contract legt afspraken vast over financiën en bezittingen.

Belangrijke kenmerken:

• Geen wettelijke verplichting om het af te sluiten
• Partners bepalen zelf welke afspraken erin komen
• Geldt alleen voor de punten die expliciet worden vastgelegd

Bij een samenlevingscontract ontstaan alleen rechten en plichten als partners dit schriftelijk vastleggen.

Anders hebben ze geen juridische bescherming tegen elkaar.

Een notariëel samenlevingscontract biedt meer zekerheid dan een privaat opgesteld contract.

Een notaris zorgt ervoor dat het document juridisch correct is en bindend.

Wat is het verschil met een huwelijk of geregistreerd partnerschap?

Gehuwden en geregistreerde partners hebben wettelijke rechten, zoals alimentatie en erfrecht. Samenwoners hebben alleen de rechten die zij zelf afspreken.

De juridische verschillen tussen deze drie vormen zijn groot:

Bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap krijgen partners automatisch wettelijke rechten.

Bij een samenlevingscontract moeten ze alles zelf regelen.

Een echtscheiding heeft duidelijke juridische procedures.

Bij het beëindigen van een samenlevingscontract gelden alleen de afgesproken regels.

Aan welke voorwaarden moet een samenlevingscontract voldoen?

Beide partners moeten meerderjarig en handelingsbekwaam zijn. Een notariële akte is niet verplicht, maar wel verstandig.

Voor een geldig samenlevingscontract gelden enkele basisvoorwaarden:

Wettelijke vereisten:

• Beide partners moeten 18 jaar of ouder zijn
• Ze moeten wilsbekwaam zijn
• Het contract moet schriftelijk worden vastgelegd

Een notariëel samenlevingscontract is niet verplicht maar wel aan te raden.

De notaris controleert of alle afspraken juridisch correct zijn.

Wat kunnen partners regelen:

• Verdeling van woonkosten en dagelijkse uitgaven
• Eigendom van gemeenschappelijke bezittingen
• Bankrekeningen en schulden
• Alimentatie bij beëindiging van de relatie

Partners kunnen het contract aanpassen als hun situatie verandert.

Dit vereist wel instemming van beide partijen.

Is er recht op alimentatie bij een samenlevingscontract?

Bij een standaard samenlevingscontract bestaat er geen automatisch recht op partneralimentatie.

Alleen bij expliciete afspraken in het contract kan er een recht ontstaan op financiële ondersteuning.

Wat zegt de wet over alimentatie bij samenwonen?

De wet kent geen alimentatieplicht tussen ex-samenwoners. De wettelijke regels over partneralimentatie (art. 1:157 BW) gelden alleen voor gehuwden en geregistreerde partners.

De wet behandelt ongetrouwde samenwoners anders dan gehuwde koppels.

Bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap geldt een wettelijke verplichting om elkaar financieel te ondersteunen na een scheiding.

Voor ongetrouwde paren bestaat deze automatische verplichting niet.

Samenwoners hebben alleen recht op partneralimentatie als dit expliciet is opgenomen in hun samenlevingscontract.

Zonder zo’n contract bestaat er meestal geen recht op partneralimentatie.

Dit betekent dat partners die uit elkaar gaan zonder afspraken geen financiële ondersteuning kunnen claimen.

De wet geeft samenwoners wel de vrijheid om zelf alimentatie-afspraken te maken.

Deze afspraken moeten duidelijk worden vastgelegd in het samenlevingscontract om juridisch geldig te zijn.

Wat is het verschil tussen partneralimentatie en kinderalimentatie?

Partneralimentatie is financiële ondersteuning tussen ex-partners onderling.

Deze vorm van alimentatie geldt alleen als het expliciet is afgesproken in het samenlevingscontract.

Kinderalimentatie werkt heel anders.

Voor kinderalimentatie maakt het niet uit of er een samenlevingscontract bestaat of niet.

De verplichting om financieel bij te dragen aan de kosten voor kinderen geldt altijd.

Beide ouders blijven verantwoordelijk voor:

• Huisvesting en dagelijkse kosten
• Medische zorg
• Onderwijs
• Kleding en voeding

Deze verplichting bestaat ongeacht de relatiestatus van de ouders.

Het recht van kinderen op financiële ondersteuning staat los van afspraken tussen partners.

Wanneer ontstaat mogelijk een recht op alimentatie?

Een recht op partneralimentatie ontstaat alleen in specifieke situaties.

Ten eerste moet alimentatie expliciet zijn opgenomen in het samenlevingscontract.

Daarnaast moet aan bepaalde voorwaarden worden voldaan:

• De partner kan niet volledig in eigen onderhoud voorzien
• De ex-partner heeft voldoende inkomen
• Er is ruimte voor partneralimentatie naast eventuele kinderalimentatie

Samenwoners kunnen ook afspreken dat er juist geen alimentatie wordt betaald na ontbinding.

Deze afspraak moet eveneens duidelijk in het contract staan.

Moraal en fatsoen spelen soms een rol bij alimentatie-afspraken.

Partners voelen zich moreel verplicht elkaar te ondersteunen bij grote inkomensverschillen, maar dit creëert geen wettelijke verplichting.

Hoe maakt u afspraken over alimentatie in het samenlevingscontract?

Bij een samenlevingscontract bestaat geen automatisch recht op alimentatie.

Partners moeten zelf afspraken maken over financiële ondersteuning na het beëindigen van de relatie door deze contractueel vast te leggen met specifieke voorwaarden en duur.

Hoe legt u alimentatie contractueel vast?

Partners kunnen alimentatie op verschillende manieren vastleggen in hun samenlevingscontract.

De meest gebruikte methode is het van toepassing verklaren van de wettelijke alimentatieregels voor gehuwden.

Een notaris kan helpen bij het opstellen van deze clausules.

Het contract moet duidelijk vermelden dat partneralimentatie van toepassing is na beëindiging van de relatie.

Partners kunnen ook kiezen voor een beperktere regeling dan de wet voorschrijft.

Dit geeft meer controle over de financiële verplichtingen.

Belangrijke elementen om op te nemen:

• Wel of geen recht op partneralimentatie
• Verwijzing naar wettelijke regels of eigen afspraken
• Specifieke bedragen of berekeningsmethoden
• Uitzonderingen of bijzondere omstandigheden

Waarom moeten alimentatieafspraken zo precies zijn?

Vage afspraken leiden vaak tot conflicten na het beëindigen van de relatie.

Het samenlevingscontract moet daarom zo specifiek mogelijk zijn over alimentatieverplichtingen.

Partners moeten precies vastleggen wanneer alimentatie verschuldigd is.

Dit voorkomt discussies over interpretatie van de afspraken.

Specifieke punten om vast te leggen:

• Hoogte van alimentatie: vast bedrag of percentage van inkomen
• Betalingswijze: maandelijks, kwartaal of andere frequentie
• Startdatum: wanneer begint de alimentatieplicht
• Herziening: mogelijkheden tot aanpassing bij gewijzigde omstandigheden

De Belastingdienst accepteert partneralimentatie aan een ex-samenwoner alleen als aftrekpost als de verplichting in een notarieel samenlevingscontract staat.

Een goed opgesteld contract voorkomt problemen met de fiscale behandeling.

Welke voorwaarden en duur kunt u afspreken?

Het samenlevingscontract moet duidelijke voorwaarden bevatten voor het ontstaan van alimentatieplicht.

Partners kunnen bijvoorbeeld afspreken dat alleen bij langdurige samenwoning recht op alimentatie bestaat.

Veelvoorkomende voorwaarden:

• Minimale duur van de relatie (bijvoorbeeld 2 of 5 jaar)
• Financiële afhankelijkheid van één partner
• Gezamenlijke kinderen
• Vermogensongelijkheid tussen partners

De duur van alimentatie verschilt per situatie.

Partners kunnen kiezen voor tijdelijke of permanente alimentatie.

Tijdelijke alimentatie duurt vaak 1 tot 5 jaar.

Het contract kan ook bepalen dat alimentatie eindigt bij hertrouwen of nieuwe samenwoning van de ontvanger.

Dit voorkomt langdurige verplichtingen na het aangaan van een nieuwe relatie.

Welke rol speelt de notaris?

Een notaris speelt een belangrijke rol bij het opstellen van een samenlevingscontract met alimentatieafspraken.

Notariële vastlegging biedt meer rechtszekerheid dan zelfgemaakte contracten en zorgt voor directe afdwingbaarheid van alimentatieverplichtingen.

Wat zijn de voordelen van een notarieel samenlevingscontract?

Een notarieel samenlevingscontract biedt meer rechtszekerheid dan een contract dat partners zelf opstellen.

Notarissen hebben juridische expertise om alle aspecten correct vast te leggen.

Belangrijke voordelen:

• Pensioenfondsen en hypotheekverstrekkers erkennen het contract officieel
• Alle juridische aspecten worden correct afgehandeld
• Het contract voldoet aan wettelijke vereisten

Partners kunnen weliswaar zelf een samenlevingscontract opstellen.

Dit brengt echter risico’s met zich mee.

Een notaris zorgt ervoor dat alimentatieafspraken juridisch correct worden geformuleerd.

Het notariskantoor controleert ook of de afspraken uitvoerbaar zijn.

Dit voorkomt problemen bij het daadwerkelijk innen van alimentatie later.

Kunt u alimentatie uit een notarieel contract direct afdwingen?

Een notarieel samenlevingscontract met alimentatieafspraken heeft de kracht van een executoriale titel.

Dit betekent dat alimentatie direct kan worden afgedwongen zonder tussenkomst van de rechter.

Voordelen van directe afdwingbaarheid:

• Geen rechtszaak nodig bij het niet betalen van alimentatie
• Snellere invordering mogelijk
• Lagere kosten voor de ontvanger

Bij een gewoon contract moet de rechter eerst uitspraak doen.

Dit kost tijd en geld.

Met een notariële vastlegging kan de deurwaarder direct actie ondernemen.

Een samenwoningsrelatie eindigt zonder tussenkomst van de rechter.

Partners kunnen hun afspraken over de afwikkeling en de alimentatie dan bij de notaris laten vastleggen.

Welke risico’s hebben mondelinge of zelf opgestelde afspraken?

Mondelinge afspraken over alimentatie zijn geldig, maar in de praktijk moeilijk te bewijzen.

Ontstaat er na de relatie een conflict, dan moet de partner die alimentatie vraagt aantonen wat er is afgesproken.

Dit brengt grote financiële risico’s met zich mee.

Risico’s van zelfgemaakte contracten:

• Onduidelijke formulering van alimentatieverplichtingen
• Ontbrekende juridische clausules
• Geen executoriale titel voor afdwinging
• Instanties erkennen het contract mogelijk niet

Zelf opgestelde contracten bevatten vaak juridische fouten.

Alimentatieberekeningen kunnen incorrect zijn.

Ook ontbreken vaak belangrijke bepalingen over wijziging of beëindiging.

Partners die geen notaris inschakelen lopen het risico dat hun alimentatieafspraken onduidelijk zijn en fiscaal niet aftrekbaar.

Dit kan grote financiële gevolgen hebben bij het uiteengaan van de relatie.

Wat zijn de financiële en fiscale gevolgen?

Alimentatieafspraken in een samenlevingscontract hebben directe gevolgen voor de belastingaangifte van beide partners.

Ook beïnvloeden deze afspraken het pensioen en de algemene inkomenssituatie van zowel de betalende als ontvangende partner.

Is partneralimentatie aftrekbaar?

Partneralimentatie aan een ex-samenwoner is alleen aftrekbaar voor de betaler als de betaling volgt uit een notarieel samenlevingscontract.

Partneralimentatie uit een samenlevingscontract heeft specifieke fiscale regels.

Is aan die voorwaarde voldaan, dan mag de betalende partner deze alimentatie aftrekken van het belastbare inkomen.

Dit kan leiden tot een lagere belastingdruk.

De ontvangende partner moet de alimentatie opgeven als inkomen in de belastingaangifte.

Deze alimentatie wordt dan belast volgens het normale belastingtarief.

Let op: staat de alimentatie alleen in een onderhandse overeenkomst of is zij mondeling afgesproken, dan is zij niet aftrekbaar.

Voor kinderalimentatie gelden andere regels.

Deze mag niet worden afgetrokken door de betalende partner.

Ook hoeft de ontvangende partner geen belasting te betalen over kinderalimentatie.

Het is belangrijk om alle alimentatiebetalingen bij te houden.

Bewaar betalingsbewijzen en contracten voor de belastingaangifte.

Wat betekenen de afspraken voor pensioen en inkomen?

Alimentatieafspraken kunnen grote gevolgen hebben voor het partnerpensioen.

Ongehuwde samenwoners hebben bij uit elkaar gaan geen wettelijk recht op verevening van elkaars pensioenaanspraken; dat geldt alleen voor gehuwden en geregistreerde partners. Wel kan een partnerpensioen bij overlijden zijn geregeld als de partner bij het pensioenfonds is aangemeld.

Het ontvangen van alimentatie telt mee als inkomen voor verschillende uitkeringen.

Dit kan invloed hebben op bijstand of andere inkomensafhankelijke regelingen.

De betalende partner ziet het netto inkomen dalen door alimentatieverplichtingen.

Dit kan gevolgen hebben voor het verkrijgen van leningen of hypotheken.

Fiscaal voordeel ontstaat doordat alimentatie aftrekbaar is.

Een partner in een hoge belastingschijf bespaart meer belasting dan iemand met een laag inkomen.

Bij wijziging van de inkomenssituatie kunnen alimentatiebedragen worden aangepast.

Het contract moet hiervoor specifieke bepalingen bevatten over herziening van de alimentatie.

Waar let u op in bijzondere situaties?

Bij alimentatie in samenlevingscontracten kunnen bijzondere omstandigheden ontstaan die extra aandacht vragen.

Denk aan internationale aspecten bij buitenlandse partners, praktische stappen bij relatiebreuk en specifieke regelingen voor kinderen.

Wat geldt bij een buitenlandse partner?

Bij een buitenlandse partner kan buitenlands recht van toepassing zijn. Leg daarom in het contract vast welk recht geldt.

Een samenlevingscontract met een buitenlandse partner brengt extra juridische complexiteit met zich mee.

Welk recht is van toepassing wordt bepaald door waar beide partners wonen en welke nationaliteit zij hebben.

Bij alimentatieregelingen moet duidelijk worden vastgelegd welk landenrecht geldt.

Dit voorkomt problemen als de relatie eindigt en partners naar verschillende landen verhuizen.

Belangrijke aandachtspunten:

• Laat het contract door een Nederlandse notaris opstellen
• Vermeld expliciet welk recht van toepassing is
• Overweeg vertaling in de moedertaal van de buitenlandse partner
• Check of het contract geldig is in het land van herkomst

Een buitenlandse partner heeft mogelijk andere verwachtingen over financiële verplichtingen.

Bespreek deze verschillen vooraf en leg afspraken helder vast in het contract.

Welke stappen zet u als de relatie eindigt?

Bekijk eerst samen wat het samenlevingscontract zegt en maak een overzicht van inkomens, schulden en gezamenlijke bezittingen.

Wanneer een relatie eindigt, ontstaan vaak emoties die praktische zaken bemoeilijken. Goede voorbereiding helpt om conflicten te voorkomen en alimentatieafspraken soepel uit te voeren.

Zorg voor een duidelijk overzicht van alle financiële verplichtingen. Maak afspraken over wanneer en hoe alimentatie wordt betaald.

Stappen bij relatiebreuk:

1. Bekijk samen het samenlevingscontract
2. Inventariseer beide inkomens en uitgaven
3. Bepaal de hoogte en duur van alimentatie
4. Stel een betalingsregeling op
5. Leg alles schriftelijk vast

Houd rekening met praktische zaken zoals gezamenlijke bankrekeningen. Lopende betalingen moeten worden aangepast aan de nieuwe situatie.

Wat geldt voor kinderalimentatie?

Kinderalimentatie is altijd verplicht, ongeacht of ouders getrouwd zijn of samenwonen. Dit verschilt van partneralimentatie, die alleen geldt als partners dit afspreken.

Ouders blijven financieel verantwoordelijk voor hun kinderen. Deze verplichting kan niet worden weggenomen door afspraken in een samenlevingscontract.

Kinderalimentatie regelen:

• Bereken alimentatie op basis van beide inkomens
• Maak afspraken over extra kosten (sport, school)
• Bepaal hoe kosten worden verdeeld
• Leg de zorgregeling vast

De hoogte van kinderalimentatie wordt berekend volgens de alimentatienormen van de rechtspraak. Bij grote inkomensveranderingen kan de alimentatie worden aangepast via de rechtbank.

Kinderalimentatie loopt door tot het kind 21 jaar wordt, ook als het niet studeert (art. 1:392 en 1:395a BW). Vanaf 18 jaar wordt de bijdrage in principe aan het kind zelf betaald.

Wat kunnen wij voor u doen bij alimentatie na samenwonen?

Wij begeleiden samenwoners die uit elkaar gaan bij de financiële afwikkeling. Meer over ons werk leest u op de pagina familierecht advocaat.

• Wij lezen uw samenlevingscontract na en beoordelen of daarin een alimentatieplicht staat en onder welke voorwaarden.
• Wij berekenen de kinderalimentatie volgens de alimentatienormen van de rechtspraak, op basis van beide inkomens.
• Wij stellen een vaststellingsovereenkomst op over de afwikkeling van de relatie, de woning en de alimentatie.
• Wij voeren de procedure bij de rechtbank over kinderalimentatie, gezag of een zorgregeling.
• Wij beoordelen of de kinderalimentatie moet worden gewijzigd omdat de omstandigheden zijn veranderd (art. 1:401 BW).

Samengevat

• Samenwoners hebben geen wettelijk recht op partneralimentatie; alleen een afspraak in het samenlevingscontract geeft dat recht.
• Kinderalimentatie geldt altijd, ongeacht de relatievorm, tot het kind 21 jaar is.
• Partneralimentatie aan een ex-samenwoner is alleen aftrekbaar als die volgt uit een notarieel samenlevingscontract.
• Ongehuwde samenwoners hebben geen wettelijk recht op pensioenverevening.
• Mondelinge afspraken zijn geldig, maar moeilijk te bewijzen; leg alimentatieafspraken daarom schriftelijk en bij voorkeur notarieel vast.

Veelgestelde vragen