Gepubliceerd op 17 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Wie samen met anderen openlijk geweld pleegt tegen personen of goederen, maakt zich schuldig aan openlijke geweldpleging (art. 141 Wetboek van Strafrecht). De maximumstraf is vier jaar en zes maanden. Alleen aanwezig zijn is niet genoeg: het Openbaar Ministerie (OM) moet bewijzen dat u een voldoende wezenlijke bijdrage aan het geweld leverde.
Een verdenking is nog geen veroordeling. U heeft vanaf het eerste verhoor recht op een advocaat (art. 28 Sv) en u hoeft geen vragen te beantwoorden (art. 29 Sv). Hieronder leest u wat de rechter moet vaststellen, welke straffen gelden en waar de verdediging zich in deze zaken meestal op richt.

Inhoudsopgave
Wat moet het OM bewijzen bij openlijke geweldpleging?

Artikel 141 Sr bestraft “zij die openlijk in vereniging geweld plegen tegen personen of goederen”. Het gaat dus altijd om een groep en om geweld dat publiek zichtbaar is. Het OM moet drie onderdelen bewijzen.
- Openlijk: het geweld is waarneembaar voor publiek, bijvoorbeeld op straat, op een plein, in een station of in een uitgaansgebied.
- In vereniging: meerdere personen plegen samen geweld, en u leverde daaraan zelf een voldoende wezenlijke bijdrage.
- Geweld: fysieke kracht tegen personen of tegen spullen.
Ook opzet is nodig: u wilde samen met de anderen geweld plegen. U hoeft niet zelf te hebben geslagen of geschopt. Een bijdrage die zelf niet gewelddadig is, kan in bepaalde gevallen genoeg zijn.
Wat zegt de Hoge Raad over “alleen aanwezig zijn”?
De Hoge Raad oordeelde op 2 december 2014 (ECLI:NL:HR:2014:3474) dat bij “in vereniging” een voldoende significante of wezenlijke bijdrage nodig is. Louter aanwezig zijn en zich niet distantiëren is daarvoor niet genoeg. In die zaak had het hof vooral gewezen op de aanwezigheid van de verdachte op ongeveer vijf meter afstand. Dat vond de Hoge Raad onvoldoende gemotiveerd; de zaak ging terug naar het gerechtshof Amsterdam.
Voor de verdediging is dit vaak het kernpunt. Wat deed u zelf, en blijkt dat uit de beelden en verklaringen? Of stond u er alleen bij?
Wat is het verschil met mishandeling en vernieling?
Mishandeling (art. 300 Sr) en vernieling (art. 350 Sr) kunnen ook door één persoon worden gepleegd. Bij openlijke geweldpleging is de groep juist het kenmerk.
| Delict | Daders | Plaats | Gericht tegen |
|---|---|---|---|
| Openlijke geweldpleging (art. 141 Sr) | Meerdere personen samen | Publiek waarneembaar | Personen of goederen |
| Mishandeling (art. 300 Sr) | Eén of meer | Overal | Personen |
| Vernieling (art. 350 Sr) | Eén of meer | Overal | Goederen |
Een vechtpartij binnenshuis tussen twee mensen is dus geen openlijke geweldpleging. Een groep die op straat iemand slaat of een bushokje vernielt, wel. Het OM legt vaak meerdere delicten naast elkaar ten laste.
Welke straffen gelden?

Openlijke geweldpleging is een misdrijf. Het wettelijk maximum stijgt met de gevolgen van het geweld (art. 141 lid 2 Sr).
| Situatie | Maximale gevangenisstraf |
|---|---|
| Openlijke geweldpleging (lid 1) | 4 jaar en 6 maanden, of een geldboete van de vierde categorie |
| Met opzet vernield, of lichamelijk letsel tot gevolg | 6 jaar |
| Zwaar lichamelijk letsel tot gevolg | 9 jaar |
| De dood tot gevolg | 12 jaar |
Deze maxima worden in de praktijk zelden opgelegd. Rechters gebruiken oriëntatiepunten van het Landelijk Overleg Vakinhoud Strafrecht (LOVS) als vertrekpunt.
Hoe pakt dat uit in de rechtspraak?
Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden noemde op 18 november 2025 (ECLI:NL:GHARL:2025:7236) als uitgangspunt van de oriëntatiepunten voor openlijke geweldpleging tegen personen een taakstraf van 40 uur. In die zaak was een jongen op een voetbalveld door een groep mishandeld. Het hof oordeelde dat de minderjarige verdachte een wezenlijke bijdrage had geleverd. Het sprak hem wel vrij van het zware letsel, omdat niet vast te stellen was welke handeling welk letsel had veroorzaakt.
Dat laatste is een tweede belangrijk verweerpunt. De zwaardere strafmaxima van lid 2 vragen dat het letsel het gevolg is van het geweld waaraan u bijdroeg.
Welke straffen en maatregelen kan de rechter opleggen?
- Een taakstraf van maximaal 240 uur (art. 22c Sr)
- Een geldboete, afgestemd op de ernst van het feit en uw financiële situatie
- Een (deels) voorwaardelijke straf met een proeftijd en bijzondere voorwaarden
- Een onvoorwaardelijke gevangenisstraf, vooral bij ernstig letsel of eerdere veroordelingen
- Een schadevergoedingsmaatregel ten gunste van het slachtoffer (art. 36f Sr)
Bij eenvoudige zaken kan het OM zelf een strafbeschikking opleggen, bijvoorbeeld een geldboete of taakstraf. Daartegen kunt u binnen veertien dagen verzet doen (art. 257e Sv). Dan beoordeelt de rechter de zaak alsnog.
Factoren die de straf verhogen zijn onder meer ernstig letsel, het gebruik van een wapen, geweld tegen hulpverleners of politie, en eerdere veroordelingen. Bent u binnen vijf jaar na een onherroepelijke veroordeling opnieuw veroordeeld voor een vergelijkbaar misdrijf, dan kan het maximum met een derde worden verhoogd (art. 43a Sr).
Hoe verloopt de zaak na een aanhouding?
Openlijke geweldpleging speelt vaak na uitgaansgeweld, voetbalrellen of ongeregeldheden bij demonstraties. Er volgen dan vaak meerdere aanhoudingen tegelijk.
| Fase | Termijn | Wettelijke basis |
|---|---|---|
| Ophouden voor onderzoek | Maximaal 9 uur | Art. 56a Sv |
| Inverzekeringstelling | Maximaal 3 dagen, eenmaal te verlengen | Art. 58 Sv |
| Voorgeleiding aan de rechter-commissaris | Uiterlijk 3 dagen en 15 uur na aanhouding | Art. 59a Sv |
| Bewaring | Maximaal 14 dagen | Art. 64 Sv |
Over voorlopige hechtenis beslist eerst de rechter-commissaris. Voor openlijke geweldpleging is voorlopige hechtenis wettelijk mogelijk, omdat het maximum vier jaar of meer is (art. 67 Sv). Daarnaast moet er een grond zijn, zoals vluchtgevaar of herhalingsgevaar. De advocaat kan om schorsing vragen.
Welke rechten heeft u tijdens het politieonderzoek?
- Zwijgrecht: u bent niet verplicht te antwoorden (art. 29 Sv).
- Een gesprek met een advocaat vóór het eerste verhoor (art. 28c Sv), en bijstand tijdens het verhoor. Dit geldt omdat u verdachte en geen getuige bent.
- Informatie over de verdenking en over uw rechten, schriftelijk bij de aanhouding.
- Een tolk als u het Nederlands niet goed spreekt.
Bij groepszaken is het eerste verhoor extra gevoelig. De politie confronteert u vaak met verklaringen van medeverdachten of met camerabeelden. Wat u dan zegt over uw eigen rol, komt in het dossier en is lastig terug te draaien.
Gelden er andere regels voor jongeren?
Ja. Voor verdachten van 12 tot en met 17 jaar geldt het jeugdstrafrecht. Bij 16- en 17-jarigen kan de rechter het volwassenenstrafrecht toepassen. Voor 18- tot en met 22-jarigen kan de rechter juist het jeugdstrafrecht toepassen (adolescentenstrafrecht, art. 77c Sr).
Waar richt de verdediging zich op?
De sterkste verweren gaan over uw eigen bijdrage aan het geweld en over het bewijs daarvan. De rechter moet overtuigd zijn; is het bewijs onvoldoende, dan volgt vrijspraak.
Hoe worden beelden en verklaringen beoordeeld?
Camerabeelden zijn in deze zaken vaak het belangrijkste bewijs. De vraag is of de beelden echt laten zien dat u geweld pleegde of daaraan bijdroeg, en of u op de beelden herkenbaar bent.
Getuigenverklaringen zijn bij vechtpartijen vaak tegenstrijdig. Een advocaat kan de rechter-commissaris of de rechter vragen getuigen te horen. Toetspunten zijn:
- Komen de verklaringen van verschillende getuigen overeen?
- Konden de getuigen het incident goed zien?
- Hebben getuigen een eigen belang of een band met betrokkenen?
- Kloppen de verklaringen met de beelden?
Welke verweren komen vaak voor?
- Geen wezenlijke bijdrage: u was aanwezig, maar deed niet mee. Zie het arrest van de Hoge Raad van 2 december 2014.
- Geen opzet: u probeerde bijvoorbeeld mensen uit elkaar te halen.
- Niet openlijk: het geweld was niet waarneembaar voor publiek.
- Noodweer (art. 41 Sr): u verdedigde uzelf of een ander tegen een ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding, en uw reactie was in verhouding.
- Geen verband met het letsel: niet vast te stellen is dat het letsel volgde uit het geweld waaraan u bijdroeg.
Bij meerdere verdachten zorgt de advocaat dat de rol van zijn cliënt los van die van de anderen wordt beoordeeld. Lees ook wat het verschil is met of zonder advocaat naar de strafzitting.
Wat betekent een veroordeling voor later?
Een veroordeling komt in de justitiële documentatie, het strafblad. Bij een aanvraag voor een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) kijkt Justis in de regel vier jaar terug; voor sommige functies langer.
Een veroordeling kan gevolgen hebben voor:
- Sollicitaties waarvoor een VOG nodig is
- Vergunningen, zoals een wapenvergunning of een beveiligersvergunning
- Reizen naar landen die naar een strafblad vragen (zie gevolgen voor werk en reizen)
- De strafmaat bij een volgende veroordeling
Moet u de schade van het slachtoffer betalen?
Ja, als u wordt veroordeeld kan het slachtoffer schadevergoeding vragen, zowel materiële schade (medische kosten, beschadigde spullen, inkomstenverlies) als immateriële schade. Het slachtoffer kan zich daarvoor in de strafzaak voegen als benadeelde partij (art. 51f Sv) of naar de civiele rechter gaan.
Bij groepsgeweld speelt artikel 6:166 BW. Leden van een groep kunnen ieder voor de hele schade aansprakelijk zijn als het risico op die schade hen ervan had moeten weerhouden om zich zo in groepsverband te gedragen. Het slachtoffer kan dan één van de daders voor het geheel aanspreken. Ouders kunnen aansprakelijk zijn voor schade die hun minderjarige kinderen veroorzaken (art. 6:169 BW).
Wat doen wij bij een verdenking van openlijke geweldpleging?
Als strafrechtadvocaat doen wij bij deze verdenking onder meer het volgende.
- Wij bespreken vóór het eerste verhoor of u een verklaring aflegt of zwijgt.
- Wij vragen het dossier op en toetsen camerabeelden en verklaringen op uw eigen bijdrage.
- Wij voeren verweer tegen voorlopige hechtenis en vragen zo nodig om schorsing.
- Wij beoordelen een strafbeschikking en doen zo nodig binnen veertien dagen verzet.
- Wij voeren verweer tegen de vordering van een benadeelde partij, ook op de hoofdelijkheid.
Openlijke geweldpleging in vijf punten
- Strafbaar is openlijk in vereniging geweld plegen tegen personen of goederen (art. 141 Sr); het maximum is 4 jaar en 6 maanden, oplopend tot 12 jaar.
- Alleen aanwezig zijn is niet genoeg; nodig is een voldoende wezenlijke bijdrage (HR 2 december 2014).
- Het hof Arnhem-Leeuwarden noemde in 2025 een taakstraf van 40 uur als uitgangspunt van de oriëntatiepunten voor geweld tegen personen.
- Voor het zwaardere maximum moet vaststaan dat het letsel volgde uit het geweld waaraan u bijdroeg.
- Groepsleden kunnen ieder voor de hele schade aansprakelijk zijn (art. 6:166 BW).
Veelgestelde vragen
Kan ik voor openlijke geweldpleging en mishandeling tegelijk worden vervolgd?
Ja. Het OM kan beide feiten ten laste leggen, vaak naast elkaar of als alternatief. De rechter beoordeelt dan per feit of het bewezen is. Voor de straf gelden de regels over samenloop (art. 55 tot en met 63 Sr).
Telt geweld tegen spullen ook mee?
Ja. Artikel 141 Sr gaat over geweld tegen personen of goederen. Ook het samen vernielen van een bushokje, een auto of een etalage op straat kan openlijke geweldpleging zijn.
Wie betaalt de advocaat als ik in voorlopige hechtenis zit?
Bij inverzekeringstelling en voorlopige hechtenis krijgt u een advocaat toegevoegd. Die kosten betaalt de overheid in deze fase. U mag ook zelf een advocaat kiezen. Daarna kan een eigen bijdrage gelden, afhankelijk van uw inkomen en vermogen.