Gepubliceerd op 8 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Een complexe echtscheiding loopt meestal vast op het gezag en de omgang met de kinderen, de alimentatie of de verdeling van een woning, bedrijf of pensioen. Voor elke echtscheiding heeft u een advocaat nodig, want alleen een advocaat kan het verzoek bij de rechtbank indienen; mediation kan wel een deel van de afspraken opleveren.
Een complexe echtscheiding verschilt van een gewone scheiding door het aantal geschilpunten en procedures. Hieronder leest u waar het meestal vastloopt, hoe de procedure verloopt, welke spoedmaatregelen er zijn en waarom de tekst van het convenant zo zwaar weegt.
Inhoudsopgave
Waar loopt een complexe echtscheiding op vast?
| Geschilpunt | Waarom het complex wordt | Wettelijk kader |
|---|---|---|
| Gezag en omgang | Ouders zijn het oneens over hoofdverblijfplaats, zorgregeling of grote beslissingen | Ouderschapsplan (artikel 815 Rv), geschillen bij gezamenlijk gezag (artikel 1:253a BW) |
| Partneralimentatie | Discussie over behoefte, draagkracht en duur | In beginsel maximaal vijf jaar, met uitzonderingen (artikel 1:157 BW) |
| Kinderalimentatie | Wisselend inkomen, zorgkorting, nieuwe gezinnen | Onderhoudsplicht tot 21 jaar (artikel 1:395a BW) |
| Woning | Wie blijft wonen, overname hypotheek, verkoop | Verdeling (artikel 3:185 BW), voorlopige voorzieningen (artikel 822 Rv) |
| Bedrijf of pensioen | Waardering, peildatum, verevening | Verdeling gemeenschap of verrekenbeding; Wet verevening pensioenrechten bij scheiding |
Bron: Burgerlijk Wetboek boek 1 en Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, stand 29 oktober 2026.
Vaak spelen meerdere punten tegelijk. Dan hangen ze ook samen: wie de woning houdt, beïnvloedt de draagkracht voor alimentatie, en de zorgregeling bepaalt de zorgkorting in de kinderalimentatie.
Waarom is een advocaat verplicht?
Alleen een advocaat kan het verzoek tot echtscheiding bij de rechtbank indienen. Dat geldt ook als u het samen eens bent. Bij een gemeenschappelijk verzoek kunt u één advocaat nemen. Bij een eenzijdig verzoek heeft ieder van u een eigen advocaat nodig om in de procedure te reageren.
Een gespecialiseerde advocaat geeft juridisch advies over uw positie, stelt het verzoekschrift en het convenant op en onderhandelt met de advocaat van de andere partner. Kennis van het familierecht en de procesregels is daarbij nodig: termijnen zijn kort en gemiste termijnen hebben gevolgen.
Gemeenschappelijk of eenzijdig verzoek?
| Gemeenschappelijk verzoek | Eenzijdig verzoek | |
|---|---|---|
| Wanneer | U bent het eens over de scheiding en de gevolgen | Eén van u wil scheiden of u bent het oneens over de gevolgen |
| Advocaat | Eén advocaat voor beiden mogelijk | Ieder een eigen advocaat |
| Verloop | Geen verweer; vaak zonder zitting | Betekening door de deurwaarder, verweerschrift, mondelinge behandeling |
| Duur en kosten | Meestal korter en goedkoper | Meestal langer en duurder |
Bij complexe scheidingen volgt vaker een eenzijdig verzoek, zeker als er veel vermogen of een heftig conflict over de kinderen speelt.
Hoe verloopt de procedure bij een eenzijdig verzoek?
De processtappen zijn:
- De advocaat dient het verzoekschrift in, met het ouderschapsplan als er minderjarige kinderen zijn.
- De deurwaarder betekent het verzoekschrift aan de andere partner.
- De andere partner kan tot de zesde week na betekening een verweerschrift indienen (artikel 282 Rv), en daarin eigen verzoeken doen.
- De rechtbank houdt een mondelinge behandeling.
- De rechter geeft een beschikking; de echtscheiding is pas definitief na inschrijving in de registers van de burgerlijke stand.
Bij geschillen over de kinderen kan de rechtbank de Raad voor de Kinderbescherming om onderzoek vragen of een bijzondere curator benoemen. Bij financiële geschilpunten benoemt de rechter soms een deskundige, bijvoorbeeld voor de waardering van een bedrijf. Tijdens de procedure kunnen partijen blijven onderhandelen. Welke juridische stappen zinvol zijn, hangt af van uw situatie.
Spoed: voorlopige voorzieningen
Moet er vóór de einduitspraak iets geregeld worden, dan kunt u voorlopige voorzieningen vragen (artikel 822 Rv). Denk aan het uitsluitend gebruik van de woning, een voorlopige zorgregeling en alimentatie.
De rechtbank Den Haag kende op 19 maart 2025 het uitsluitend gebruik van de echtelijke woning toe aan de vrouw, gelet op het belang van het kind, en vertrouwde het kind voorlopig aan haar toe (ECLI:NL:RBDHA:2025:6323). De man moest de woning binnen drie maanden verlaten. Tot hij eigen woonruimte had, gold een zorgregeling in de woning zonder dat de vrouw aanwezig was.
Waarom de tekst van het convenant zo zwaar weegt
In het echtscheidingsconvenant legt u de afspraken over vermogen, woning, alimentatie en pensioen vast. Bij onduidelijkheid legt de rechter een overeenkomst normaal uit aan de hand van wat partijen redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten. Partijen kunnen daar zelf van afwijken.
De Hoge Raad oordeelde op 25 augustus 2023 over een vaststellingsovereenkomst na een scheiding waarin stond dat de overeenkomst uitsluitend grammaticaal moest worden uitgelegd (ECLI:NL:HR:2023:1131). Het hof mocht de einddatum van de alimentatie daarom naar de letterlijke tekst uitleggen. De bedoelingen die de vrouw stelde, deden niet meer ter zake.
Voor u betekent dit: elk woord in het convenant telt. Controleer einddata, indexering, wijzigingsgronden en de uitlegbepaling voordat u tekent. De rechter neemt het convenant op verzoek op in de echtscheidingsbeschikking, zodat het als executoriale titel kan dienen.
Hoe worden bezittingen en financiën verdeeld?
De huwelijkse voorwaarden of het wettelijke regime bepalen de verdeling. Bij algehele gemeenschap van goederen wordt alles in beginsel bij helfte verdeeld. Bent u op of na 1 januari 2018 getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden, dan geldt een beperkte gemeenschap: bezittingen van vóór het huwelijk blijven bij de oorspronkelijke eigenaar.
Maak een lijst van alle bezittingen en schulden: spaarrekeningen, auto’s, inboedel, beleggingen, aandelen en pensioenrechten. Bij complexe bezittingen zoals een bedrijf of vastgoed is een taxatie door een deskundige nodig.
De gezamenlijke woning
| Optie | Voordeel | Nadeel |
|---|---|---|
| Verkoop | Overwaarde of restschuld wordt meteen verdeeld | Beiden moeten verhuizen |
| Uitkoop | Eén van u blijft wonen | De bank moet instemmen met overname van de hypotheek |
| Tijdelijke regeling | Meer tijd om te beslissen | Beiden blijven aansprakelijk voor de hypotheek |
Bij een uitkoop moet de ander worden ontslagen uit de hoofdelijke aansprakelijkheid voor de hypotheek. Niet iedereen kan de lasten alleen dragen. Wie in de woning blijft, hangt onder meer af van de financiering en de belangen van de kinderen; een vaste voorrang voor de verzorgende ouder bestaat niet.
Alimentatie
Kinderalimentatie gaat voor partneralimentatie (artikel 1:400 BW) en loopt tot het kind 21 jaar is. Partneralimentatie duurt in beginsel de helft van de huwelijksduur, met een maximum van vijf jaar (artikel 1:157 BW). Uitzonderingen gelden onder meer bij kinderen jonger dan twaalf jaar en bij lange huwelijken. Bij wijziging van omstandigheden kan de alimentatie later worden aangepast. Meer over alimentatie en de positie van de kinderen leest u in ons begrippenkader.
Welke afspraken maakt u over de kinderen?
Bij een complexe echtscheiding zijn de afspraken over kinderen vaak het lastigst. Ouders met gezamenlijk gezag moeten een ouderschapsplan opstellen. Daarin staan in elk geval:
- de verdeling van zorg- en opvoedingstaken, met vakantieafspraken;
- de manier van informeren en raadplegen over school en zorg;
- de kosten van verzorging en opvoeding.
Ook het ouderlijk gezag komt aan bod. Na de scheiding blijft het gezamenlijk gezag in beginsel bestaan. Eenhoofdig gezag is een uitzondering.
Gangbare zorgregelingen
| Regeling | Wat het inhoudt |
|---|---|
| Week-week | Kinderen wisselen elke week |
| 5-2-2-5 | Vaste doordeweekse dagen per ouder, weekenden afwisselend |
| Weekend en doordeweeks | Om het weekend bij de ene ouder, plus een vaste doordeweekse middag |
Lukt het niet om werkbare afspraken te maken, dan stelt de rechter een regeling vast. Wordt die niet nageleefd, dan zijn er middelen zoals een dwangsom. Zie ook ons artikel over omgangsregelingen die niet worden nageleefd. Bij veiligheidsrisico’s kan de rechter begeleide omgang bepalen.
Mediator, advocaat en andere deskundigen
| Wie | Rol |
|---|---|
| Mediator | Begeleidt beide partners neutraal naar afspraken; beslist niets |
| Advocaat | Staat één partner bij, controleert afspraken en dient het verzoek in |
| Financieel adviseur of taxateur | Waardeert woning, bedrijf of pensioen |
| Fiscalist | Beoordeelt fiscale gevolgen van de verdeling |
| Kinderpsycholoog of Raad voor de Kinderbescherming | Onderzoekt bij geschillen over de kinderen wat in hun belang is |
Ook bij mediation heeft u voor de laatste stap een advocaat nodig. Die controleert de afspraken uit mediation en dient het verzoek in. Meer over wat een advocaat doet leest u in een apart artikel.
Wat wij doen bij een complexe echtscheiding
Wij staan één partner bij. Meer over onze aanpak leest u op de pagina scheidingsadvocaat.
- Wij stellen het verzoekschrift of het verweerschrift op en bewaken de termijn van zes weken.
- Wij brengen de gemeenschap van goederen of de verrekening volgens de huwelijkse voorwaarden in kaart, inclusief een eigen bedrijf.
- Wij berekenen kinder- en partneralimentatie en onderhandelen over hoogte en looptijd.
- Wij vragen bij spoed voorlopige voorzieningen aan, bijvoorbeeld over de woning of de verblijfplaats van de kinderen.
- Wij toetsen afspraken uit mediation en de tekst van het convenant voordat u tekent.
