Gepubliceerd op 28 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
De politie mag u aanhouden, maximaal negen uur ophouden voor onderzoek en u verhoren. U heeft daarbij altijd het recht om te zwijgen en het recht op een advocaat vóór en tijdens het verhoor (art. 28c, 28d en 29 Wetboek van Strafvordering). Langer vasthouden kan alleen op bevel van de (hulp)officier van justitie en daarna van de rechter-commissaris. Of u wordt gedagvaard, beslist de officier van justitie.
Hieronder leest u welke termijnen gelden van aanhouding tot zitting, welke rechten u heeft tijdens het verhoor, wat de politie wel en niet mag, en welke beslissingen het Openbaar Ministerie (OM) daarna kan nemen. Over het zwijgrecht en juridische bijstand hebben wij ook aparte artikelen.
Inhoudsopgave
Hoe lang mag de politie u vasthouden?
De wet kent een vaste volgorde van termijnen. Elke volgende stap vraagt een nieuwe beslissing, steeds van een hogere autoriteit.
| Fase | Maximale duur | Wie beslist | Wettelijke basis |
|---|---|---|---|
| Ophouden voor onderzoek | 9 uur (6 uur bij feiten waarvoor geen voorlopige hechtenis mogelijk is) | (Hulp)officier van justitie | Art. 56a Sv |
| Inverzekeringstelling | 3 dagen, bij dringende noodzaak eenmaal 3 dagen verlengd | (Hulp)officier van justitie | Art. 57 en 58 Sv |
| Voorgeleiding | Uiterlijk 3 dagen en 15 uur na de aanhouding | Rechter-commissaris | Art. 59a Sv |
| Bewaring | 14 dagen | Rechter-commissaris | Art. 64 Sv |
| Gevangenhouding | 90 dagen | Raadkamer van de rechtbank | Art. 65 en 66 Sv |
Sinds 1 maart 2017 tellen ook de nachtelijke uren mee bij het ophouden voor onderzoek. Bewaring en gevangenhouding samen duren dus maximaal 104 dagen voordat de zaak op een zitting moet komen. Over voorlopige hechtenis leest u meer in ons aparte artikel.
Voor inverzekeringstelling en voorlopige hechtenis gelden eigen voorwaarden. Niet elk strafbaar feit komt daarvoor in aanmerking; voorlopige hechtenis kan in beginsel alleen bij feiten waarop vier jaar of meer staat (art. 67 Sv).
Hoe verloopt een politieverhoor en welke rechten heeft u?
Een politieverhoor is het officiële gesprek tussen de politie en iemand die zij verdenken van een strafbaar feit. Wat u zegt, legt de politie vast in een proces-verbaal. Dat kan later als bewijs dienen. Meestal vindt het verhoor plaats op het politiebureau, na een uitnodiging of na een aanhouding.
Wat moet de politie u vertellen voordat het verhoor begint?
Vóór het verhoor moet de politie u informeren over de verdenking en over uw rechten (art. 27c Sv). Een aangehouden verdachte krijgt die informatie ook schriftelijk.
- Waarvan u wordt verdacht
- Dat u niet verplicht bent te antwoorden (art. 29 lid 2 Sv)
- Dat u vóór het verhoor een advocaat mag spreken, maximaal een half uur, zo nodig telefonisch (art. 28c Sv)
- Dat uw advocaat bij het verhoor aanwezig mag zijn (art. 28d Sv)
- Dat u recht heeft op een tolk als u het Nederlands niet goed spreekt
- Dat u iemand mag laten informeren over uw aanhouding
Heeft u geen eigen advocaat, dan regelt de politie via de piketcentrale een advocaat. Het gesprek met de advocaat vindt plaats zonder politie erbij.
Wat zegt de rechtspraak over bijstand tijdens het verhoor?
De Hoge Raad oordeelde op 22 december 2015 (ECLI:NL:HR:2015:3608) dat een aangehouden verdachte in beginsel recht heeft op bijstand van een advocaat tijdens het politieverhoor, ook bij latere verhoren. Dit recht mag alleen worden beperkt bij dwingende redenen. Afstand doen kan, maar alleen ondubbelzinnig, en de verdachte moet vóór het verhoor op dit recht worden gewezen.
Wordt dat recht geschonden, dan is dat in beginsel een vormverzuim (art. 359a Sv). Bewijsuitsluiting volgt volgens de Hoge Raad niet automatisch. De rechter weegt onder meer de ernst van het verzuim. Inmiddels staat het recht op verhoorbijstand in de wet (art. 28d Sv).
Welke rechten heeft u tijdens het verhoor?
- Zwijgrecht: u mag weigeren vragen te beantwoorden (art. 29 Sv).
- Bijstand: uw advocaat mag aanwezig zijn, kan om een onderbreking voor overleg vragen en opmerkingen maken.
- Vrijheid van verklaren: de politie mag geen verklaring proberen te verkrijgen die niet in vrijheid is afgelegd (art. 29 lid 1 Sv).
- Kennisneming van stukken: u en uw advocaat kunnen de processtukken inzien, al kan het OM dat tijdelijk beperken in het belang van het onderzoek (art. 30 Sv).
U hoeft niet mee te werken aan uw eigen veroordeling. Een verdachte wordt niet gestraft voor een onware verklaring, anders dan een getuige die bij de rechter onder ede liegt en daarmee meineed pleegt (art. 207 Sr). Een aantoonbaar leugenachtige verklaring kan de rechter onder omstandigheden wel bij het bewijs betrekken.
Welke bevoegdheden heeft de politie tijdens het onderzoek?
De bevoegdheden van de politie staan in het Wetboek van Strafvordering. Ze zijn niet onbeperkt: elke bevoegdheid heeft voorwaarden en grenzen.
| De politie mag | De politie mag niet |
|---|---|
| U aanhouden bij heterdaad of bij een redelijk vermoeden van schuld aan een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis mogelijk is | U langer vasthouden dan de wettelijke termijnen zonder nieuw bevel |
| U verhoren en dat vastleggen in een proces-verbaal | Een verklaring afdwingen met druk, dreigementen of beloften |
| Uw identiteit vaststellen, met vingerafdrukken en foto’s (art. 55c Sv) | Een verzoek om een advocaat negeren |
| Voorwerpen in beslag nemen die als bewijs kunnen dienen | Zonder wettelijke grondslag doorzoeken |
| Technisch onderzoek doen, zoals DNA- of digitaal onderzoek, binnen de wettelijke regels | Het gesprek tussen u en uw advocaat afluisteren |
Wanneer mag de politie u aanhouden?
Bij heterdaad mag iedereen een verdachte aanhouden (art. 53 Sv). Buiten heterdaad is een bevel van de officier van justitie nodig, of van de hulpofficier als de officier niet bereikbaar is. Er moet dan een redelijk vermoeden van schuld zijn aan een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten (art. 54 Sv).
Na de aanhouding wordt u zo snel mogelijk voorgeleid aan de (hulp)officier van justitie. Die beslist of u wordt opgehouden voor onderzoek. Van de aanhouding maakt de politie een proces-verbaal.
Welke extra waarborgen gelden er?
Sommige verhoren worden opgenomen met beeld en geluid, bijvoorbeeld bij ernstige misdrijven of bij kwetsbare verdachten. Dat maakt achteraf controleerbaar wat er is gezegd.
Minderjarigen krijgen extra bescherming. Zij hebben altijd recht op een advocaat vóór het verhoor en kunnen geen afstand doen van het consultatierecht (art. 489 Sv). Ook mag een ouder of vertrouwenspersoon in bepaalde gevallen bij het verhoor aanwezig zijn.
Hoe verzamelt de politie bewijs?
Welke rol spelen getuigen?
Getuigenverklaringen kunnen cruciaal bewijs zijn. De politie legt ze vast in processen-verbaal.
Een getuige hoeft bij de politie niet te verschijnen en niet te verklaren. Bij de rechter-commissaris en op de zitting geldt die plicht wel, en dan moet hij de waarheid spreken. Een advocaat kan vragen om een getuige door de rechter-commissaris te laten horen. Lees hierover ook ons artikel over getuigenverklaringen.
Wat staat er in het dossier en mag u het inzien?
Het proces-verbaal is het officiële verslag van het onderzoek. Het vormt de basis van het strafdossier. Daarin staan verklaringen van verdachte en getuigen, bevindingen van de politie, en tijdstippen en locaties.
De advocaat kan het dossier opvragen. Bij een aangehouden verdachte krijgt de advocaat vóór het verhoor vaak alleen de kern van de verdenking te horen. Het volledige dossier volgt meestal later. Fouten in het proces-verbaal kunnen grote gevolgen hebben; de advocaat controleert of de weergave van uw verklaring klopt.
Wat zijn de stappen van verhoor naar dagvaarding?
Na het verhoor stuurt de politie het dossier naar het OM. De officier van justitie beslist dan wat er met de zaak gebeurt. Er geldt geen vaste beslistermijn, maar de zaak moet binnen een redelijke termijn worden afgerond (art. 6 EVRM).
| Beslissing van het OM | Wat het betekent |
|---|---|
| Sepot | De officier besluit niet te vervolgen, bijvoorbeeld door onvoldoende bewijs of omdat vervolging niet opportuun is |
| Strafbeschikking | Het OM legt zelf een straf op, zoals een geldboete of taakstraf; verzet binnen veertien dagen (art. 257e Sv) |
| Transactie | U betaalt een geldsom of voldoet aan voorwaarden en voorkomt zo verdere vervolging (art. 74 Sr) |
| Dagvaarding | De zaak komt voor de rechter |
Wat staat er in een dagvaarding?
Een dagvaarding betekent dat uw zaak voor de rechter komt. In het document staan het feit waarvan u wordt verdacht, de datum, tijd en plaats van de zitting en welke rechter de zaak behandelt.
Tussen de betekening van de dagvaarding en de zitting liggen ten minste tien dagen (art. 265 Sv). U bent in de regel niet verplicht te verschijnen. Uw advocaat kan namens u optreden als u hem daartoe uitdrukkelijk machtigt (art. 279 Sv). Verschijnt u niet en is er geen gemachtigde advocaat, dan kan de rechter verstek verlenen en toch uitspraak doen.
Wat betekent een sepot?
Bij een sepot besluit de officier om niet te vervolgen. U krijgt daarover een brief. Als verdachte kunt u niet tegen een sepot opkomen. Een slachtoffer of andere rechtstreeks belanghebbende kan wel bij het gerechtshof klagen over het niet vervolgen (art. 12 Sv).
Een voorwaardelijk sepot kan ook. Dan ziet het OM af van vervolging op voorwaarde dat u zich bijvoorbeeld aan een contactverbod houdt. Na een strafbeschikking of transactie volgt meestal een registratie in de justitiële documentatie.
Hoe staan wij u bij bij een politieverhoor of dagvaarding?
Onze strafrechtadvocaten staan u bij vanaf het eerste verhoor:
- Wij bespreken vóór het verhoor met u of u verklaart of zwijgt (art. 28c Sv).
- Wij zijn bij het verhoor aanwezig en grijpen in bij ongeoorloofde druk (art. 28d en 29 Sv).
- Wij controleren of de termijnen voor ophouden (art. 56a Sv) en inverzekeringstelling (art. 58 Sv) zijn nageleefd.
- Wij vragen het dossier op en beoordelen het bewijs (art. 30 Sv).
- Wij verdedigen u na een dagvaarding en doen tegen een strafbeschikking zo nodig binnen veertien dagen verzet (art. 257e Sv).
Veelgestelde vragen
Moet ik op een uitnodiging voor een verhoor ingaan?
Een verdachte die niet is aangehouden, is niet verplicht om op een uitnodiging te verschijnen. Wel kan de politie u daarna aanhouden als de voorwaarden daarvoor aanwezig zijn. Bespreek een uitnodiging daarom eerst met een advocaat. Lees ook wat u doet als het verhoor begint.
Kost de advocaat bij het politieverhoor geld?
Voor een aangehouden verdachte is het consultatiegesprek met de piketadvocaat kosteloos. Of ook de bijstand tijdens het verhoor kosteloos is, hangt af van de situatie; de Raad voor Rechtsbijstand regelt dit. Een verdachte die op uitnodiging komt, betaalt de advocaat in beginsel zelf, tenzij hij in aanmerking komt voor gesubsidieerde rechtsbijstand. Meer over uw rechten als u zich zelf verdedigt, leest u in ons artikel over het recht op een gesprek met een advocaat.
Kan zwijgen tegen mij werken?
Zwijgen mag niet als bewijs van schuld worden gebruikt. Wel kan de rechter het meewegen als u pas laat met een verklaring komt die moeilijk te controleren is. Zwijgen kan ook invloed hebben op een vergoeding voor voorarrest na een vrijspraak (art. 533 Sv). Bespreek de keuze daarom per zaak met uw advocaat.
