Gepubliceerd op 27 december 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026
De rechter kan een omgangsregeling beperken als het belang van het kind dat vraagt, bijvoorbeeld met begeleide omgang, korter contact of geen overnachtingen. Omgang helemaal ontzeggen mag alleen op een van de vier gronden uit artikel 1:377a lid 3 BW, zoals ernstig nadeel voor de ontwikkeling van het kind.
Het uitgangspunt van artikel 1:377a lid 1 BW is dat een kind recht heeft op contact met beide ouders. Een beperking moet dus met concrete feiten worden onderbouwd. Hieronder leest u welke maatregelen de rechter kan nemen, hoe de procedure bij de rechtbank verloopt en hoe gerechtshoven en rechtbanken in recente zaken hebben beslist.
Inhoudsopgave
Omgangsregeling of zorgregeling: welke regels gelden?
Een omgangsregeling legt vast wanneer een kind contact heeft met een ouder zonder gezag. Hebben beide ouders gezag, dan heet de verdeling van de zorg- en opvoedingstaken een zorgregeling (artikel 1:253a BW).
Een ouder zonder gezag beslist niet mee over school of medische behandeling, maar heeft wel recht op contact. Na een scheiding hebben ouders meestal allebei gezag. Zij verdelen de zorg dan in een zorgregeling. Dat kan half om half zijn, maar dat hoeft niet. Hoe co-ouderschap in de praktijk werkt, leest u in een apart artikel.
Gescheiden ouders met gezag leggen hun afspraken vast in een ouderschapsplan. Dat is verplicht bij een echtscheiding, bij het beëindigen van een geregistreerd partnerschap en volgens artikel 1:247a BW ook als samenwonende ouders met gezamenlijk gezag uit elkaar gaan. Zie ons artikel over het ouderschapsplan. De regels in dit artikel gaan vooral over de omgangsregeling. Bij een zorgregeling hanteert de rechter hetzelfde uitgangspunt: het belang van het kind.
Wie kan om omgang vragen?
Volgens artikel 1:377a lid 1 BW heeft het kind recht op omgang met zijn ouders en met iemand die in een nauwe persoonlijke betrekking tot hem staat. De ouder bij wie het kind niet woont, heeft dus in beginsel recht op contact. Dat recht kan alleen worden beperkt of ontzegd als daar zwaarwegende redenen voor zijn.
Ook een grootouder of stiefouder met een nauwe band met het kind kan om omgang vragen. Dat gaat met een verzoekschrift bij de rechtbank, via een advocaat.
De vier gronden om omgang te ontzeggen
Volgens artikel 1:377a lid 3 BW ontzegt de rechter het recht op omgang, ook tijdelijk, alleen als:
- omgang ernstig nadeel zou opleveren voor de geestelijke of lichamelijke ontwikkeling van het kind;
- de ouder kennelijk ongeschikt of niet in staat moet worden geacht tot omgang;
- het kind van twaalf jaar of ouder bij het verhoor ernstige bezwaren tegen omgang heeft geuit;
- omgang anderszins in strijd is met zwaarwegende belangen van het kind.
Die gronden moeten concreet worden onderbouwd. Vermoedens of algemene klachten zijn niet genoeg. De rechter kijkt naar stukken, verklaringen van hulpverleners en eventueel een rapport van de Raad voor de Kinderbescherming. Ruzie tussen de ouders is op zichzelf meestal geen reden om omgang te ontzeggen.
Welke maatregelen liggen tussen een volledige regeling en een ontzegging?
Voor een beperking noemt de wet geen vaste gronden. De toets is het belang van het kind. In de praktijk kiest de rechter liever eerst een lichtere maatregel dan het contact helemaal te stoppen. De tabel hieronder zet de mogelijkheden naast elkaar.
| Maatregel | Wat het inhoudt | Wanneer de rechter dit vaak overweegt |
|---|---|---|
| Minder of korter contact | Lagere frequentie, kortere bezoeken, geen overnachtingen | Onrust bij het kind, een ouder die afspraken niet nakomt |
| Begeleide omgang | Contact onder toezicht van een professional, bijvoorbeeld in een omgangshuis | Zorgen over veiligheid, verslaving, een lange periode zonder contact |
| Opbouwregeling | Contact dat stap voor stap wordt uitgebreid | Herstel van contact na een breuk, jonge kinderen |
| Regeling voor bepaalde tijd | Tijdelijke regeling die na een periode opnieuw wordt beoordeeld | Lopend onderzoek of behandeling van een ouder |
| Ontzegging | Geen omgang, tijdelijk of zonder einddatum | Alleen op een van de vier gronden van artikel 1:377a lid 3 BW |
Welke situaties leiden tot een beperking van de omgang?
Het gaat vooral om mishandeling of verwaarlozing, ernstige psychische of verslavingsproblemen bij een ouder, huiselijk geweld en conflicten waarin het kind klem komt te zitten. Ook de wens van een kind van twaalf jaar of ouder kan zwaar wegen.
Mishandeling, misbruik, verwaarlozing en huiselijk geweld
Maakt een ouder zich schuldig aan mishandeling, misbruik of verwaarlozing van het kind, dan kan de rechter de omgang beperken of ontzeggen. Ook huiselijk geweld tussen de ouders in het bijzijn van het kind telt mee. Een kind kan daar ernstige emotionele schade van oplopen.
Bij zulke signalen vraagt de rechter vaak de Raad voor de Kinderbescherming om onderzoek. Tot dat onderzoek klaar is, kan de rechter een voorlopige regeling treffen, bijvoorbeeld begeleide omgang in een omgangshuis. In de zwaarste gevallen wordt alle omgang ontzegd. De veiligheid van het kind gaat dan voor.
Psychische problemen of een verslaving bij een ouder
Psychische problemen of een verslaving zijn op zichzelf geen reden om omgang te beperken. Dat wordt het pas als de verzorging of de veiligheid van het kind tijdens de omgang in gevaar komt. De rechter beoordeelt dan of de ouder in staat is tot verantwoorde omgang.
Bij een verslaving aan alcohol, drugs of gokken ligt begeleide omgang of omgang overdag zonder overnachting voor de hand. Behandeling van de ouder speelt een rol. Soms beperkt de rechter de omgang tot de ouder kan aantonen dat de situatie is verbeterd. Zie ook ons artikel over gezag, omgang en hoofdverblijf.
Conflicten waarin het kind klem zit
Voortdurende conflicten kunnen tot een beperking leiden als het kind daar schade van ondervindt. Denk aan een kind dat als drukmiddel wordt gebruikt of negatief wordt beïnvloed over de andere ouder. Wanneer de rechter ingrijpt bij ouderverstoting en loyaliteitsconflicten, bespreken wij in een apart artikel.
Ook de ouder bij wie het kind woont, mag de omgang niet eenzijdig stopzetten omdat de verhoudingen slecht zijn. Een regeling die de rechter heeft vastgesteld, moet worden nageleefd. Het ondermijnen van de band met de andere ouder kan juist tegen die ouder werken. De rechter kan ouders verwijzen naar mediation of een ouderschapstraject, maar kan hen niet dwingen tot overeenstemming.
Een ouder die afspraken structureel niet nakomt
Een ouder die het kind steeds te laat ophaalt of zonder bericht niet komt, brengt de voorspelbaarheid voor het kind in gevaar. Vooral jonge kinderen worden daar onzeker van. De rechter kan de regeling dan op verzoek wijzigen of aanscherpen (artikel 1:377e BW). Incidenteel afzeggen om een goede reden is iets anders. Wat u kunt doen als de andere ouder zich niet aan de afspraken houdt, leest u in ons artikel over het niet nakomen van afspraken.
De mening en de leeftijd van het kind
Hoe ouder het kind, hoe zwaarder zijn mening weegt. Volgens artikel 809 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) roept de rechter een kind van twaalf jaar of ouder op om zijn mening te geven. Veel rechtbanken nodigen ook jongere kinderen uit voor een gesprek.
De mening van het kind is belangrijk, maar niet altijd doorslaggevend. De rechter beoordeelt of de wens van het kind zelf komt of door een ouder is beïnvloed. Bij jonge kinderen kijkt de rechter vooral naar signalen van angst of stress rond de omgang. Een kind kan zelf geen procedure starten. Een kind van twaalf jaar of ouder kan de rechter wel informeel om een beslissing vragen; de rechter kan dan volgens artikel 1:377g BW ambtshalve beslissen.
Hoe rechters recent over beperking en ontzegging beslisten
Drie gepubliceerde uitspraken laten zien hoe de rechter de maatregelen uit de tabel toepast. Elke zaak draait om de eigen feiten; een uitspraak zegt niet wat de uitkomst in een andere zaak wordt.
- Gerechtshof Amsterdam, 2 maart 2021 (ECLI:NL:GHAMS:2021:609). Na een jaar zonder fysiek contact stelde het hof geen ontzegging vast, maar een opbouw: eerst begeleide contactmomenten van twee en drie uur, daarna vier uur zonder begeleiding en uiteindelijk een weekend om de week. Het hof wees op de jonge leeftijd van het kind.
- Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 11 mei 2023 (ECLI:NL:GHARL:2023:4076). Het hof bekrachtigde de ontzegging van de omgang van een vader met zijn twee kinderen, zonder einddatum. Doorslaggevend waren zijn agressieve gedrag, dat schadelijk was voor de kinderen, en het gebrek aan zelfinzicht en hulp bij zijn opvoeding en alcoholgebruik.
- Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 22 juni 2026 (ECLI:NL:RBZWB:2026:6751). De rechtbank wees het verzoek van een vader om gezamenlijk gezag af en ontzegde hem de omgang met twee kinderen voor onbepaalde tijd, vanwege zwaarwegende belangen van de kinderen.
De procedure om een omgangsregeling te laten beperken, stap voor stap
Een advocaat dient namens u een verzoekschrift in bij de rechtbank. Bestaat er al een regeling, dan kan de rechter die volgens artikel 1:377e BW wijzigen als de omstandigheden sindsdien zijn veranderd of als bij de beslissing van onjuiste gegevens is uitgegaan.
Stap 1: het verzoekschrift
In het verzoekschrift staat waarom de regeling moet worden beperkt en welke regeling u voorstelt. Onderbouw het verzoek met concrete voorbeelden en stukken, zoals verklaringen van de school, een huisarts of een hulpverlener. Een advocaat is in deze procedure verplicht. Wat de rol van de advocaat is als de verhoudingen ernstig verstoord zijn, leest u in ons artikel over de advocaat in een vechtscheiding.
Stap 2: het verweerschrift van de andere ouder
De rechtbank stuurt het verzoekschrift naar de andere ouder. Die kan binnen de termijn die de rechtbank stelt een verweerschrift indienen, en daarin ook een eigen voorstel doen.
Stap 3: eventueel onderzoek door de Raad voor de Kinderbescherming
Bij twijfel over het belang van het kind kan de rechter de Raad voor de Kinderbescherming om advies vragen. De Raad spreekt met beide ouders, het kind en vaak de school of hulpverleners, en brengt daarna een rapport uit. Het advies weegt zwaar, maar de rechter is er niet aan gebonden. Een onderzoek duurt al snel enkele maanden. In die periode kan de rechter een voorlopige regeling vaststellen.
Stap 4: kindgesprek, zitting en beschikking
Een kind dat is uitgenodigd, spreekt de rechter meestal vooraf apart (artikel 809 Rv). Op de zitting lichten beide ouders en hun advocaten hun standpunt toe. De rechter beslist daarna in een beschikking. Hij kan de regeling wijzigen, beperken, aan voorwaarden binden of in uitzonderlijke gevallen de omgang ontzeggen, al dan niet voor bepaalde tijd.
Stap 5: hoger beroep binnen drie maanden
Bent u het niet eens met de beschikking, dan kunt u volgens artikel 358 Rv binnen drie maanden hoger beroep instellen bij het gerechtshof. Zijn de omstandigheden later veranderd, dan kunt u de rechtbank met een nieuw verzoekschrift vragen de regeling opnieuw te wijzigen (artikel 1:377e BW).
Mediation of kort geding in plaats van een bodemprocedure
Ouders kunnen met hulp van een mediator nieuwe afspraken maken, zonder rechter. Bij acute problemen kan een kort geding binnen enkele weken een voorlopige beslissing opleveren.
Wanneer helpt mediation bij een omgangsgeschil?
Mediation is vrijwillig. Een onafhankelijke mediator begeleidt het gesprek, maar neemt geen beslissingen. Het werkt als beide ouders bereid zijn samen nieuwe afspraken te maken. Het kost meestal minder tijd en geld dan een procedure, en de ouders houden zelf de regie. Bij huiselijk geweld of een groot machtsverschil is mediation vaak niet geschikt.
Afspraken uit mediation kunnen in een aangepast ouderschapsplan worden vastgelegd. Een familierechtadvocaat kan naast de mediation toetsen of die afspraken juridisch haalbaar en afdwingbaar zijn.
Wanneer past een kort geding?
Een kort geding is een snelle procedure voor situaties die geen uitstel dulden. Het past als een ouder de regeling volledig negeert of als er acute zorgen zijn over de veiligheid van het kind. De voorzieningenrechter kan bepalen dat de omgang direct wordt hervat of juist tijdelijk wordt opgeschort, en kan daar een dwangsom aan verbinden.
De uitspraak is voorlopig. Voor een definitieve regeling is vaak nog een bodemprocedure nodig. Het verschil leest u in ons artikel over kort geding of bodemprocedure.
Grootouders, verhuizing, vakanties en informatie
Grootouders kunnen omgang vragen als zij een nauwe band met het kind hebben. Een verhuizing of de verdeling van vakanties is vaak aanleiding om een bestaande regeling aan te passen.
Hebben grootouders recht op omgang?
Grootouders hebben geen automatisch recht op omgang. Zij kunnen de rechter wel om een regeling vragen als zij in een nauwe persoonlijke betrekking tot het kind staan (artikel 1:377a lid 1 BW). Dat vraagt meer dan de familieband alleen: er moet een echte, bestaande relatie zijn. Meer leest u in ons artikel over de rechten van grootouders.
De rechter weegt de kwaliteit van de eerdere relatie, de wens van het kind en de redenen van de ouders om geen contact toe te staan. De ontzeggingsgronden van artikel 1:377a lid 3 BW gelden ook hier. Een regeling voor grootouders is meestal beperkter dan die voor een ouder.
Wat gebeurt er met de regeling als een ouder verhuist?
Een verhuizing kan een bestaande regeling onuitvoerbaar maken. Wie gezamenlijk gezag heeft, mag niet zonder toestemming van de andere ouder met het kind verhuizen als dat grote gevolgen heeft voor het contact. Weigert de andere ouder, dan kan de rechter vervangende toestemming geven (artikel 1:253a BW).
De rechter weegt dan de noodzaak en voorbereiding van de verhuizing, de gevolgen voor het kind, de reistijd en reiskosten en de mogelijkheden om het contact te behouden. Bij een verhuizing binnen Nederland wordt de regeling bijvoorbeeld minder vaak, maar langer contact. Bij een verhuizing naar het buitenland worden beeldbellen en langere periodes in de vakanties vaak onderdeel van de regeling. Meer over reizen leest u in ons artikel over vakantie met kinderen na een scheiding.
Hoe regelt u vakanties en feestdagen?
Veel regelingen verdelen de schoolvakanties gelijk, bijvoorbeeld de eerste helft bij de ene ouder en de tweede helft bij de andere, en wisselen dat elk jaar af. Voor kerst, oud en nieuw, Pasen en verjaardagen maken ouders vaak aparte afspraken. Wat de rechter doet als ouders het niet eens worden, leest u in ons artikel over vakanties en de rechter.
Welke informatie krijgt een ouder met een beperkte regeling?
Een ouder zonder gezag heeft volgens artikel 1:377b BW recht op informatie over belangrijke zaken rond het kind, zoals schoolprestaties en gezondheid. De ouder met gezag moet die informatie uit zichzelf geven. Daarnaast kan de ouder zonder gezag volgens artikel 1:377c BW informatie vragen aan de school of de huisarts. Die informatie kan alleen worden geweigerd als het belang van het kind zich daartegen verzet. Ook bij een beperkte omgang of een ontzegging blijven deze informatierechten in beginsel bestaan, tenzij de rechter anders beslist.
Hoe Law & More u bijstaat in een omgangsprocedure
Wij staan ouders bij die om een beperking vragen en ouders die zich daartegen verweren.
- Wij toetsen of de feiten een beperking dragen, of een ontzegging op een van de gronden van artikel 1:377a lid 3 BW.
- Wij stellen het verzoekschrift tot wijziging (artikel 1:377e BW) of het verweerschrift op.
- Wij bereiden u voor op het onderzoek van de Raad voor de Kinderbescherming en op de zitting.
- Wij starten bij acute zorgen een kort geding en bewaken de termijn van drie maanden voor hoger beroep (artikel 358 Rv).
Omgang beperken in vijf punten
- Ontzeggen kan alleen op vier wettelijke gronden; voor een beperking is het belang van het kind de toets.
- Begeleide omgang en een opbouwregeling zijn de gebruikelijke tussenstappen, zoals het hof Amsterdam in 2021 liet zien.
- Een ontzegging zonder einddatum komt voor bij schadelijk gedrag zonder zelfinzicht, zoals in de zaak van het hof Arnhem-Leeuwarden uit 2023.
- Een vastgestelde regeling mag niet eenzijdig worden stopgezet; bij acute zorgen is een kort geding de route.
- Tegen de beschikking staat binnen drie maanden hoger beroep open; bij nieuwe omstandigheden kan een nieuw wijzigingsverzoek.
Veelgestelde vragen
Wie betaalt de kosten van begeleide omgang?
Dat verschilt per gemeente en per aanbieder. Begeleide omgang valt vaak onder de jeugdhulp die de gemeente regelt op grond van de Jeugdwet. Vraag bij uw gemeente of het wijkteam na of een verwijzing nodig is en welke eigen kosten gelden.
Geldt een ontzegging ook voor brieven, telefoon en beeldbellen?
Dat hangt af van de beschikking. De rechter kan fysiek contact ontzeggen en tegelijk bijvoorbeeld een brief of kaart per maand toestaan. Lees de beslissing daarom precies na; wat niet is toegestaan, kan tot een nieuwe procedure leiden.
De wettelijke regels over omgang staan in Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (artikel 1:377a en verder). De regels over het horen van kinderen en hoger beroep staan in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (artikelen 358 en 809). Law & More staat ouders bij in procedures over omgang, zorgregeling en gezag; zie onze pagina familierecht.
