Gepubliceerd op 15 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 15 november 2026
Bij een scheiding met een familiebedrijf bepaalt uw huwelijksvermogensregime hoe u de aandelen, de zeggenschap en het inkomen verdeelt. Heeft u huwelijkse voorwaarden, of trouwde u na 1 januari 2018 en had een van u het bedrijf al vóór het huwelijk, dan valt het bedrijf meestal buiten de verdeling. Partners die in gemeenschap van goederen zijn getrouwd, hebben in beginsel recht op de helft van de waarde.
Inhoudsopgave
Aandelen en zeggenschap: het korte antwoord
De ex-partner kan meedelen in de waarde van de aandelen zonder zeggenschap te krijgen. Het aandeelhouderschap zelf gaat niet automatisch mee: daarvoor is een notariële akte nodig (artikel 2:196 BW), en de statuten kunnen de overdracht beperken. Het bedrag hangt af van de waardering en de peildatum. De Rijksoverheid beschrijft de hoofdlijnen van de verdeling.
De uitkomst hangt verder af van huwelijkse voorwaarden, de structuur van het bedrijf en de rol van ieder van u in de onderneming. Naast de verdeling moet u ook regelen wie het bedrijf voortzet, hoe de zeggenschap loopt en wat er met toekomstig inkomen gebeurt.
Valt het familiebedrijf in de verdeling?
| Situatie | Wat er met de aandelen gebeurt |
|---|---|
| Getrouwd vóór 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden | Algehele gemeenschap: de aandelen zijn gemeenschappelijk, ook als zij op naam van één van u staan; de ander deelt in beginsel in de helft van de waarde |
| Getrouwd op of na 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden | Beperkte gemeenschap: aandelen die u al vóór het huwelijk had, blijven privé (artikel 1:94 BW); aandelen die tijdens het huwelijk zijn verworven, vallen in de gemeenschap |
| Aandelen geërfd of geschonken | Bij een uitsluitingsclausule privé; bij een huwelijk vanaf 1 januari 2018 ook zonder clausule |
| Huwelijkse voorwaarden | De akte bepaalt het; let op een verrekenbeding over inkomen uit de onderneming |
Bron: Burgerlijk Wetboek boek 1, stand 29 oktober 2026.
Beperkte gemeenschap: privé-aandelen, maar wel een vergoeding
Blijven de aandelen privé, dan blijft in beginsel ook de waardestijging privé. De wet geeft de gemeenschap wel een redelijke vergoeding als de waarde van een privé-onderneming is gestegen door de kennis, vaardigheden en arbeid van de ondernemer tijdens het huwelijk, voor zover de gemeenschap daarvoor niet al redelijk is gecompenseerd (artikel 1:95a BW). Over de hoogte van die vergoeding ontstaat in de praktijk vaak discussie.
Bij beide regimes kan de uitkoopsom zo hoog zijn dat aandelen moeten worden verkocht of de onderneming geld moet lenen. Dat kan het voortbestaan van het familiebedrijf bedreigen.
Wat regelen huwelijkse voorwaarden?
Huwelijkse voorwaarden zijn de beste bescherming. U kunt ze vóór of tijdens het huwelijk bij de notaris laten opstellen of wijzigen. Gebruikelijke bepalingen zijn:
- uitsluiting van aandelen uit de gemeenschap;
- een verrekenbeding voor inkomen uit de onderneming;
- afspraken over dividenduitkeringen en ingehouden winst;
- een waarderingsmethode bij scheiding.
Let op: een verrekenbeding dat jaren niet is uitgevoerd, kan bij de scheiding alsnog worden afgerekend. Blijft winst in de vennootschap staan, dan kan de vraag rijzen of die als te verrekenen inkomen telt.
Wat regelen de statuten bij overdracht?
De statuten van een BV kunnen de overdracht van aandelen beperken. Zeggen de statuten niets, dan geldt de wettelijke aanbiedingsregeling: de aandeelhouder biedt zijn aandelen eerst aan de medeaandeelhouders aan (artikel 2:195 BW). De statuten kunnen ook een goedkeuringsregeling bevatten of de overdracht tijdelijk uitsluiten.
Zulke regelingen kunnen een toedeling van aandelen aan de ex-partner lastig maken. Controleer daarom vóór de afspraken in het convenant:
- de statuten en eventuele blokkeringsregeling;
- de aandeelhoudersovereenkomst, inclusief een voorkeursrecht van familieleden;
- het aandeelhoudersregister;
- een actuele waardering.
Voor de overdracht van aandelen is altijd een notariële akte nodig. Zonder die akte blijft de oude eigenaar juridisch aandeelhouder. Soms moet de algemene vergadering eerst de statuten wijzigen om de verdeling mogelijk te maken.
Hoe verdeelt u de aandelen en de zeggenschap?
| Keuze | Gevolg voor zeggenschap | Aandachtspunt |
|---|---|---|
| Eén van u krijgt alle aandelen | De voortzetter heeft alle zeggenschap | De ander krijgt een uitkoopsom; betaling in termijnen kan de liquiditeit van de BV sparen |
| Allebei aandeelhouder blijven | Gedeelde zeggenschap; risico op een patstelling bij 50/50 | Maak duidelijke afspraken in een aandeelhoudersovereenkomst |
| Verkoop aan een derde of familielid | Geen van beiden houdt zeggenschap | Statutaire aanbiedings- of goedkeuringsregeling volgen |
Blijft u allebei aandeelhouder, leg dan vast wie bestuurder is, welke besluiten instemming van beide aandeelhouders vragen, hoe winst wordt uitgekeerd en wat er gebeurt als een van u wil verkopen. Grote financiële beslissingen vragen dan samenwerking. Een aandeelhouder die niet meer actief wil zijn, kan zijn stemrecht in overleg laten uitoefenen door een onafhankelijke derde, bijvoorbeeld via certificering.
Hoe wordt de waarde van het familiebedrijf bepaald?
Meestal stelt een onafhankelijke deskundige, zoals een register valuator of accountant, de waarde vast. Een onafhankelijke waardering is de basis voor de uitkoopsom. Bij een geschil kan ieder een eigen deskundige inschakelen; komt u er niet uit, dan kan de rechter een deskundige benoemen.
Welke peildatum geldt?
Voor de vraag welke aandelen in de gemeenschap vallen, telt de datum van indiening van het echtscheidingsverzoek (artikel 1:99 BW). Voor de waarde telt in beginsel de datum van de verdeling, tenzij u samen iets anders afspreekt of de redelijkheid en billijkheid een ander moment vragen.
De Hoge Raad oordeelde op 8 december 2023 in een zaak waarin de rechtbank woningen en bedrijfspanden aan de man had toegedeeld (ECLI:NL:HR:2023:1722). Ging niemand tegen die toedeling in hoger beroep, dan gold de datum van de uitspraak van de rechtbank als datum van verdeling. Een voorwaarde over het ontslag uit de hoofdelijke aansprakelijkheid voor de hypotheken veranderde dat niet. Bij een onderneming waarvan de waarde snel beweegt, kan de keuze van het peilmoment veel geld schelen.
Welke waarderingsmethoden zijn er?
| Methode | Wat zij meet | Wanneer bruikbaar |
|---|---|---|
| Boekwaarde | Eigen vermogen volgens de balans | Eenvoudig startpunt; zegt weinig over verdiencapaciteit |
| Intrinsieke waarde | Alle bezittingen en schulden tegen actuele marktwaarde | Bedrijven met veel vastgoed of voorraad |
| Liquidatiewaarde | Opbrengst bij directe verkoop min schulden en kosten | Als voortzetting niet reëel is |
| Rentabiliteitswaarde | Duurzame winst gedeeld door de rendementseis | Winstgevende bedrijven met stabiele resultaten |
| Discounted cash flow | Contante waarde van verwachte toekomstige kasstromen | Gangbaar bij grotere ondernemingen |
Bij familiebedrijven speelt goodwill vaak een grote rol. Een deel daarvan kan persoonsgebonden zijn, omdat het samenhangt met de inzet van een bepaald familielid. Of en hoe dat meetelt, is regelmatig onderwerp van discussie tussen de deskundigen. Experts nemen bovendien meerdere jaren mee om een beeld te krijgen van de structurele winst.
Wat gebeurt er met inkomen, alimentatie en pensioen?
Tellen salaris en dividend mee voor de alimentatie?
Ja. Voor partner- en kinderalimentatie kijkt de rechter naar het inkomen dat de ondernemer uit het bedrijf haalt:
- het salaris uit de onderneming;
- dividend en andere winstuitkeringen;
- voordelen in natura, zoals een auto van de zaak;
- bij sterk wisselende winst: een gemiddelde over meerdere jaren.
Kan een directeur-grootaandeelhouder zijn eigen salaris of dividend bepalen, dan kijkt de rechter ook naar wat hij redelijkerwijs uit de BV had kunnen halen. Verlaagt hij zijn inkomen om minder alimentatie te betalen, dan kan de rechter rekenen met het inkomen dat hij had kunnen hebben.
Hoe worden pensioenrechten verdeeld?
Pensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd, wordt bij een scheiding na 1 mei 1995 in beginsel verevend: ieder krijgt de helft van het tijdens het huwelijk opgebouwde ouderdomspensioen. Meer leest u bij pensioenrechten en pensioenverdeling. Meld de scheiding binnen twee jaar bij de pensioenuitvoerder.
Bij familiebedrijven is het pensioen soms in eigen beheer opgebouwd geweest of zit het in lijfrentepolissen. Partners kunnen in het convenant afspreken van de standaardverdeling af te wijken, bijvoorbeeld door pensioen te verrekenen met andere bezittingen. Laat de fiscale gevolgen daarvan beoordelen door een fiscalist.
Hoe houdt u het bedrijf werkbaar tijdens de scheiding?
Veel ex-partners blijven na de scheiding nog een tijd samenwerken. Spreek dan af dat zakelijke communicatie alleen per e-mail of in geplande vergaderingen gaat. Een coach of mediator kan helpen werkafspraken te maken.
Werknemers die familie zijn, komen vaak in een lastige positie. Neutrale communicatie vanuit de directie en duidelijke arbeidsovereenkomsten helpen. Met een familiestatuut kunt u vooraf vastleggen hoe de familie omgaat met conflicten in het bedrijf.
De financiële positie van het bedrijf kan onder druk komen als de ondernemer moet lenen om de ex-partner uit te kopen. Grote investeringen worden vaak uitgesteld tot er duidelijkheid is. Een opvolgingsplan wordt in deze fase extra belangrijk, zeker bij familiebedrijven.
Stappenplan bij een scheiding met een familiebedrijf
- Stap 1, inventarisatie: welk huwelijksvermogensregime geldt, wie houdt welke aandelen, wat zeggen statuten en aandeelhoudersovereenkomst?
- Stap 2, waardering: kies samen een deskundige, een methode en een peildatum.
- Stap 3, afspraken: leg toedeling, uitkoopsom, betalingstermijnen en zeggenschap vast in het echtscheidingsconvenant.
- Stap 4, levering: laat de notaris de aandelen leveren en het aandeelhoudersregister bijwerken.
De procedure duurt bij een familiebedrijf vaak langer door waarderingen en onderhandelingen. Houd de bedrijfsadministratie van de laatste jaren, de waarderingsrapporten, de huwelijkse voorwaarden en het aandeelhoudersregister bij de hand.
Fiscale punten
Een overdracht van aandelen bij een scheiding kan fiscale gevolgen hebben, onder meer in box 2 en bij overdrachtsbelasting als er onroerend goed in de vennootschap zit. Dat valt buiten ons werk. Laat het tijdstip en de vorm van de overdracht beoordelen door een fiscalist voordat u het convenant tekent.
Wat wij doen bij een scheiding met een familiebedrijf
Bij een scheiding met een eigen bedrijf lopen familierecht en ondernemingsrecht door elkaar. Een gespecialiseerde familierechtadvocaat kan onder meer:
- vaststellen welk huwelijksvermogensregime geldt en of de aandelen in de gemeenschap vallen;
- de statuten en de aandeelhoudersovereenkomst controleren op blokkerings- en aanbiedingsregelingen;
- het waarderingsrapport en de peildatum beoordelen en vragen voorleggen aan de valuator;
- het inkomen uit salaris en dividend in kaart brengen dat meetelt voor de alimentatie;
- de afspraken over aandelen, uitkoopsom en zeggenschap vastleggen in het echtscheidingsconvenant.
In het kort
- Bij algehele gemeenschap van goederen deelt de ex-partner in beginsel in de helft van de waarde van de aandelen, maar niet automatisch in de zeggenschap.
- Trouwde u op of na 1 januari 2018, dan blijven aandelen die u al had privé; de gemeenschap kan wel een redelijke vergoeding krijgen (artikel 1:95a BW).
- Statuten kunnen de overdracht beperken; levering vraagt een notariële akte (artikel 2:196 BW).
- De waarde telt in beginsel op de datum van verdeling (HR 8 december 2023).
- Salaris en dividend uit het bedrijf tellen mee voor de alimentatie.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina scheidingsadvocaat.