Gepubliceerd op 17 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026
Een echtscheiding in Nederland loopt altijd via de rechtbank: een advocaat dient het verzoekschrift in en de rechter spreekt de echtscheiding uit in een beschikking. Het huwelijk is pas ontbonden als die beschikking binnen zes maanden na het onherroepelijk worden is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand (artikel 1:163 BW); bent u het over alles eens, dan volstaat een gezamenlijk verzoek, meestal zonder zitting.
Onderweg regelt u de verdeling van bezittingen en schulden, het pensioen, eventuele alimentatie en, bij minderjarige kinderen, een ouderschapsplan. Hieronder leest u de stappen in volgorde, met de wettelijke termijnen en de stukken die u nodig heeft.
Inhoudsopgave
De echtscheiding in tien stappen
| Stap | Wat u doet | Termijn of regel |
|---|---|---|
| 1. Scheidingsmelding | U vertelt uw partner zelf dat u wilt scheiden | Geen wettelijke vorm |
| 2. Advocaat of mediator kiezen | Eén advocaat of advocaat-mediator samen, of ieder een eigen advocaat | Indienen kan alleen via een advocaat |
| 3. Stukken verzamelen | Huwelijksakte, BRP-uittreksels, geboorteakten, gezagsregister, huwelijkse voorwaarden | Uw advocaat geeft aan wat er verder nodig is |
| 4. Vermogen en schulden in kaart | Woning, hypotheek, rekeningen, polissen, schulden, inboedellijst | Peildatum afspreken |
| 5. Alimentatie berekenen | Inkomens en lasten van beiden op een rij | Partneralimentatie in beginsel maximaal vijf jaar (art. 1:157 BW) |
| 6. Pensioen verdelen | Verevening of conversie afspreken | Melden bij het pensioenfonds binnen twee jaar |
| 7. Ouderschapsplan | Zorg, informatie en kosten van de kinderen vastleggen | Verplicht bij minderjarige kinderen (art. 815 lid 2 Rv) |
| 8. Verzoekschrift indienen | Gezamenlijk, of eenzijdig met verweer | Verweertermijn zes weken bij eenzijdig verzoek |
| 9. Mondelinge behandeling | Zitting bij een eenzijdig verzoek of als de rechter vragen heeft | Kinderen van 12 jaar en ouder krijgen de gelegenheid gehoord te worden (art. 809 Rv) |
| 10. Inschrijving | Beschikking laten inschrijven in de registers van de burgerlijke stand | Binnen zes maanden na onherroepelijk worden (art. 1:163 BW) |
Welke reden heeft u nodig om te scheiden?
Geen specifieke reden. De wet kent één grond: duurzame ontwrichting van het huwelijk (artikel 1:151 BW). Stelt een van de echtgenoten dat het huwelijk duurzaam ontwricht is, dan neemt de rechter dat in de praktijk aan. U hoeft het er samen niet over eens te zijn; één van u kan het verzoek alleen indienen. Wie eerder van tafel en bed is gescheiden, kan na drie jaar ontbinding van het huwelijk vragen.
Hoe begint u: melding, advocaat of mediator?
U vertelt uw partner eerst zelf dat u wilt scheiden, het liefst persoonlijk en zonder verwijten. Hoe die eerste stap verloopt, bepaalt vaak of u samen verder kunt of tegenover elkaar komt te staan.
Alleen een advocaat mag het verzoekschrift bij de rechtbank indienen. Kunt u goed met elkaar overleggen, dan kunt u samen één advocaat of een advocaat-mediator inschakelen. Bij echtscheidingsmediation begeleidt een neutrale mediator de gesprekken; hij beslist niets, maar helpt u tot afspraken te komen. Lukt overleg niet, dan heeft ieder een eigen advocaat nodig. De procedure duurt dan meestal langer en kost meer. Lees meer over het mediationproces.
Welke stukken heeft u nodig?
- Een afschrift van de huwelijksakte en BRP-uittreksels van u beiden.
- Bij minderjarige kinderen: hun geboorteakten, een uittreksel uit het gezagsregister en het ouderschapsplan.
- Eventuele huwelijkse voorwaarden.
- Voor de verdeling: eigendomsbewijs en hypotheekakte van de woning, bank- en spaarafschriften, polissen van kapitaal- en lijfrenteverzekeringen, beleggingen en de aangiften inkomstenbelasting van de laatste jaren.
Gezamenlijk of eenzijdig verzoek: wat is het verschil?
| Gezamenlijk verzoek | Eenzijdig verzoek | |
|---|---|---|
| Advocaat | Eén advocaat voor u beiden is mogelijk | Ieder een eigen advocaat |
| Afspraken | Convenant en ouderschapsplan door beiden getekend | Geschilpunten beslist de rechter |
| Verweer | Niet nodig | Uw partner krijgt zes weken voor een verweerschrift |
| Zitting | Meestal niet | In de regel wel |
| Hoger beroep afwachten | Met een akte van berusting kan direct worden ingeschreven | Drie maanden, tenzij beiden berusten |
Het griffierecht voor een echtscheidingsverzoek is per 1 januari 2026 € 341 voor een natuurlijk persoon, en € 93 als u onvermogend bent. Bij een eenzijdig verzoek betaalt ook de partij die verweer voert griffierecht. Zie de tarieven op rechtspraak.nl. Afhankelijk van uw inkomen komt u in aanmerking voor gesubsidieerde rechtsbijstand.
Wat moet er in het ouderschapsplan staan?
Heeft u minderjarige kinderen, dan hoort bij het verzoekschrift een ouderschapsplan (artikel 815 lid 2 Rv). Daarin legt u ten minste vast hoe u de zorg- en opvoedingstaken verdeelt, hoe u elkaar informeert en raadpleegt over belangrijke onderwerpen en hoe u de kosten van verzorging en opvoeding verdeelt. Ook beschrijft u hoe de kinderen bij het plan zijn betrokken. Praktische punten als school, medische zorg en vakanties horen er ook in.
Kan een ouderschapsplan redelijkerwijs niet worden overgelegd, dan hoeft het verzoek niet te stranden (artikel 815 lid 6 Rv). Het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden sprak op 30 november 2017 de echtscheiding uit zonder door beiden ondertekend plan (ECLI:NL:GHARL:2017:10487). De vrouw had niet concreet aangegeven wat er in het conceptplan anders moest en geen eigen plan ingebracht. Op 5 november 2020 oordeelde hetzelfde hof dat een vrouw ontvankelijk was omdat de man voortdurend afwezig en slechts beperkt telefonisch bereikbaar was (ECLI:NL:GHARL:2020:9263).
Ouders houden na de scheiding in de regel gezamenlijk ouderlijk gezag. U spreekt een zorgregeling af, of bij co-ouderschap een ongeveer gelijke verdeling. Een ouder zonder gezag heeft recht op een omgangsregeling.
Hoe worden alimentatie en pensioen geregeld?
Kinderalimentatie volgt uit de behoefte van het kind en de draagkracht van beide ouders; rechters rekenen met de normen van de Expertgroep Alimentatienormen. De onderhoudsplicht loopt tot 18 jaar en daarna als bijdrage in levensonderhoud en studie tot 21 jaar (artikel 1:395a BW). Bij co-ouderschap is de bijdrage vaak lager, maar niet altijd nul.
Partneralimentatie hangt af van de behoefte van de een en de draagkracht van de ander. De duur is sinds 1 januari 2020 in beginsel de helft van de huwelijksduur met een maximum van vijf jaar, met uitzonderingen voor jonge kinderen en lange huwelijken (artikel 1:157 BW). Alle alimentatiebedragen worden elk jaar op 1 januari wettelijk geïndexeerd (artikel 1:402a BW). Verandert uw situatie, dan kunt u wijziging vragen; zie partneralimentatie en gewijzigde omstandigheden.
Het tijdens het huwelijk opgebouwde ouderdomspensioen wordt verdeeld volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding: ieder krijgt in beginsel de helft. U kunt ook conversie of een andere verdeling afspreken. Meld de scheiding binnen twee jaar bij het pensioenfonds; anders moet u de uitbetaling zelf met uw ex regelen. Meer leest u bij verdeling van pensioen bij echtscheiding.
Hoe worden bezittingen, schulden en de woning verdeeld?
Dat hangt af van uw huwelijksgoederenregime. Bent u vanaf 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden getrouwd, dan geldt de beperkte gemeenschap: wat u vóór het huwelijk had en erfenissen en schenkingen blijven in beginsel privé. Wie eerder zonder voorwaarden trouwde, heeft meestal een algehele gemeenschap. Het gemeenschappelijke vermogen wordt in beginsel bij helfte verdeeld (artikel 1:100 BW).
Gemeenschappelijke schulden verdeelt u ook. Spreekt u af dat een van beiden een schuld overneemt, dan moet de schuldeiser daarmee instemmen; zonder die instemming kan de bank u beiden blijven aanspreken. Voor de gezinswoning kiest u tussen verkoop en uitkoop. Bij uitkoop laat u de woning taxeren en moet de bank de vertrekkende partner ontslaan uit de hoofdelijke aansprakelijkheid. Komt u er niet uit, dan kan de rechter de verdeling vaststellen, in de echtscheidingsprocedure of later in een aparte procedure.
Wat gebeurt er bij de rechtbank?
Bij een gezamenlijk verzoek beslist de rechter meestal op de stukken. Bij een eenzijdig verzoek volgt na het verweer een mondelinge behandeling. U verschijnt dan met uw advocaat; de zitting is niet openbaar. De rechter stelt vragen over de geschilpunten, zoals alimentatie, de verdeling en de zorg voor de kinderen.
De rechter toetst vooral of het ouderschapsplan in het belang van de kinderen is. Kinderen van 12 jaar en ouder krijgen de gelegenheid hun mening te geven (artikel 809 Rv). Op uw verzoek neemt de rechter de afspraken uit het echtscheidingsconvenant op in de beschikking, zodat die afdwingbaar zijn. Zijn er geen afspraken, dan beslist de rechter zelf over de nevenvoorzieningen.
Wanneer is de echtscheiding definitief?
Na de beschikking loopt een termijn van drie maanden voor hoger beroep. Wilt u niet wachten, dan tekenen u en uw partner een akte van berusting; daarmee ziet u af van hoger beroep. Daarna laat de advocaat de beschikking inschrijven in de registers van de burgerlijke stand van de gemeente waar u bent getrouwd, of van de gemeente Den Haag als u in het buitenland trouwde.
Die inschrijving moet binnen zes maanden nadat de beschikking onherroepelijk is geworden. Gebeurt dat niet, dan verliest de beschikking haar kracht en bent u nog steeds getrouwd (artikel 1:163 BW). Pas na de inschrijving is het huwelijk ontbonden en kunt u opnieuw trouwen. Meer over de procedure leest u bij de echtscheidingsprocedure.
Wat regelt u na de inschrijving?
- Geef uw nieuwe situatie door aan de Belastingdienst; huurtoeslag, zorgtoeslag, kindgebonden budget en kinderopvangtoeslag kunnen veranderen.
- Sluit waar nodig een eigen zorgverzekering af en pas opstal-, inboedel- en autoverzekeringen aan.
- Controleer de begunstigde van levensverzekeringen en pensioen.
- Laat uw testament herzien bij de notaris: een bestaand testament blijft na de scheiding geldig, ook als uw ex daarin erfgenaam is.
- Laat de fiscale gevolgen van partneralimentatie en de woning beoordelen door een fiscalist.
Wat doen wij bij uw echtscheiding?
- Het verzoekschrift opstellen en indienen, gezamenlijk of eenzijdig.
- Het echtscheidingsconvenant en het ouderschapsplan opstellen (artikel 815 Rv).
- Kinder- en partneralimentatie berekenen volgens de alimentatienormen.
- Vermogen, schulden en pensioen in kaart brengen en de verdeling vastleggen.
- De akte van berusting opstellen en de inschrijving binnen zes maanden verzorgen (artikel 1:163 BW).
Dit doen wij als scheidingsadvocaat en familierechtadvocaat.
Veelgestelde vragen
Kan ik scheiden als mijn partner niet wil?
Ja. U dient dan een eenzijdig verzoek in. Uw partner kan verweer voeren over de nevenvoorzieningen, maar kan de echtscheiding zelf in de praktijk niet tegenhouden als u stelt dat het huwelijk duurzaam ontwricht is (artikel 1:151 BW).
Moet de verdeling al rond zijn bij het verzoek?
Nee. De verdeling kan in de echtscheidingsprocedure worden meegenomen, maar ook later in een aparte procedure. Het ouderschapsplan moet wel in beginsel bij het verzoek zitten.
Wat gebeurt er met de partneralimentatie als ik hertrouw?
De verplichting tot partneralimentatie eindigt als de ontvanger hertrouwt, een geregistreerd partnerschap aangaat of gaat samenleven als ware hij gehuwd (artikel 1:160 BW). Kinderalimentatie loopt gewoon door. Zie ook heeft uw ex-partner recht op alimentatie.
De wetteksten staan op wetten.overheid.nl: Burgerlijk Wetboek Boek 1 en Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Gaat u scheiden zonder kinderen, lees dan de gevolgen van een scheiding zonder kinderen; met kinderen scheiden met kinderen.
