Gepubliceerd op 19 december 2025 · Laatst bijgewerkt op 15 november 2026
Bij een echtscheiding wordt de waarde van het bedrijf bepaald op de waarde in het economisch verkeer: wat een koper ervoor zou betalen, in beginsel op de datum van verdeling. Of de ex-partner daar een deel van krijgt, hangt af van het huwelijksgoederenregime: bij huwelijkse voorwaarden zonder verrekenbeding valt het bedrijf meestal buiten de verdeling.
Goodwill die alleen aan de persoon van de ondernemer hangt, telt niet mee. Dat volgt uit een beschikking van de Hoge Raad van 31 mei 2002 (ECLI:NL:HR:2002:AE0748). Hieronder leest u welke regels gelden, welke waardebepaling gebruikelijk is en waar ondernemer en partner op letten.

Inhoudsopgave
Waarom bepaalt de bedrijfswaarde zoveel bij een scheiding?
De bedrijfswaarde bepaalt hoeveel vermogen moet worden verdeeld of verrekend, en dus hoeveel de ondernemer aan de ex-partner moet betalen. Daarnaast speelt de onderneming een rol bij alimentatieverplichtingen: voor de draagkracht kijkt de rechter naar het inkomen dat de ondernemer uit het bedrijf haalt of redelijkerwijs kan halen.
Een te hoge waardering kan het bedrijf in de problemen brengen. De ondernemer moet de uitkoopsom betalen zonder de liquiditeit van de onderneming uit te hollen. Partijen spreken daarom vaak betaling in termijnen af, met zekerheden. Gaat het bedrijf ten onder, dan lijdt ook de ex-partner daaronder, bijvoorbeeld omdat de alimentatie niet meer kan worden betaald.
Welke rol speelt het huwelijksgoederenregime?
Het huwelijksgoederenregime bepaalt of de onderneming in de verdeling valt, of alleen verrekend moet worden, of helemaal buiten schot blijft.

Algehele of beperkte gemeenschap van goederen
Wie vóór 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden trouwde, is in algehele gemeenschap van goederen getrouwd. De onderneming of de aandelen vallen dan in de gemeenschap, en de helft van de bedrijfswaarde komt toe aan de ex-partner.
Voor huwelijken vanaf 1 januari 2018 geldt een beperkte gemeenschap van goederen. Vermogen van vóór het huwelijk blijft privé, net als erfenissen en schenkingen, tenzij de erflater of schenker anders heeft bepaald (artikel 1:94 BW). Had u het bedrijf al vóór het huwelijk, dan blijft het privé. De gemeenschap kan wel recht hebben op een redelijke vergoeding, bijvoorbeeld als u zich een te laag inkomen uit het bedrijf uitkeerde (artikel 1:95a BW).
Huwelijkse voorwaarden en een verrekenbeding
Met huwelijkse voorwaarden kunt u het bedrijf buiten iedere gemeenschap houden. De ondernemer blijft dan eigenaar en de ex-partner heeft in beginsel geen recht op een deel van de waarde.
Bevatten de voorwaarden een verrekenbeding, dan ligt het anders. De ondernemer houdt het bedrijf, maar moet afhankelijk van de tekst van het beding de waardegroei of de opgebouwde winst in geld verrekenen. Een periodiek verrekenbeding dat tijdens het huwelijk nooit is uitgevoerd, leidt tot een wettelijk vermoeden: vermogen dat bij de scheiding aanwezig is, geldt als gevormd uit wat verrekend had moeten worden (artikel 1:141 lid 3 BW). De Hoge Raad oordeelde op 8 maart 2024 dat dit vermoeden ook voor schulden geldt (ECLI:NL:HR:2024:338).
| Regime | Eigendom bedrijf | Gevolg bij scheiding |
|---|---|---|
| Algehele gemeenschap (huwelijk vóór 2018) | Beide echtgenoten | Waarde wordt in beginsel bij helfte verdeeld |
| Beperkte gemeenschap (huwelijk vanaf 2018) | Afhankelijk van moment van verkrijging | Bedrijf van vóór het huwelijk blijft privé; mogelijk vergoeding aan de gemeenschap (artikel 1:95a BW) |
| Huwelijkse voorwaarden zonder verrekenbeding | Ondernemer | Geen verdeling of verrekening |
| Huwelijkse voorwaarden met verrekenbeding | Ondernemer | Verrekening in geld volgens het beding |
Welke invloed heeft een aandeelhoudersovereenkomst?
Een aandeelhoudersovereenkomst of de statuten kunnen bepalen wat er met aandelen gebeurt bij een scheiding, bijvoorbeeld een aanbiedingsplicht aan de medeaandeelhouders tegen een vooraf bepaalde prijs. Zo’n regeling bepaalt wat er met de aandelen zelf gebeurt. De waarde van de aandelen telt nog steeds mee bij de verdeling of verrekening. Ook de structuur speelt mee: aandelen die u rechtstreeks houdt, worden anders gewaardeerd dan aandelen via een holding.
Welke factoren bepalen de bedrijfswaarde?

Winst, kasstromen en prognoses
De winst van een bedrijf is de belangrijkste basis. Een deskundige kijkt naar de resultaten van de afgelopen drie tot vijf jaar en naar de verwachte kasstromen. Omzet alleen zegt weinig: een hoge omzet met lage marges levert minder op dan een lagere omzet met gezonde winst.
Stille reserves
De balans toont wat de onderneming bezit en schuldig is. Een stille reserve ontstaat als bezittingen meer waard zijn dan op de balans staat. Een voorbeeld ter illustratie: een bedrijfspand staat voor € 200.000 op de balans maar is € 400.000 waard. Het verschil telt mee bij de waardering, verminderd met de belasting die bij verkoop over die meerwaarde verschuldigd zou zijn.
Goodwill: alleen als die overdraagbaar is
Goodwill is de meerwaarde van een onderneming boven de waarde van de losse bezittingen, bijvoorbeeld door een vaste klantenkring of een goede locatie. Bij een scheiding is het onderscheid tussen persoonlijke en zakelijke goodwill beslissend.
De Hoge Raad oordeelde op 31 mei 2002 dat goodwill alleen in de te verdelen gemeenschap valt als die een zelfstandige, realiseerbare waarde heeft (ECLI:NL:HR:2002:AE0748). Goodwill die niet aan een opvolger kan worden overgedragen, is geen goed in de zin van artikel 3:1 BW en wordt niet verdeeld.
Het Gerechtshof Den Haag paste die toets op 25 november 2020 toe op de eenmanszaak van een vrouw (ECLI:NL:GHDHA:2020:2257). De vrouw was het middelpunt van het bedrijf en de winst was aan haar persoonlijk toe te schrijven. Het hof zag daarom geen zakelijke goodwill en wees het verzoek van de man om een waarderingsdeskundige te benoemen af.
Latente belastingclaims
Bij verkoop of overdracht is belasting verschuldigd, en die drukt de waarde die overblijft. Een eenmanszaak valt onder de inkomstenbelasting, een bv onder de vennootschapsbelasting. Wie ten minste 5% van de aandelen houdt, heeft een aanmerkelijk belang en betaalt bij verkoop of dividend belasting in box 2 (Belastingdienst). Of en hoe een latente belastingclaim op de waarde in mindering komt, hangt af van de omstandigheden. Voor de fiscale berekening verwijzen wij u naar een fiscalist.
Welke waarderingsmethoden zijn er?
De deskundige kiest een methode die past bij de onderneming. Vaak worden methoden gecombineerd.
| Methode | Hoe het werkt | Geschikt voor |
|---|---|---|
| Intrinsieke waarde | Bezittingen tegen actuele waarde min schulden | Bedrijven met veel vastgoed of machines |
| Rentabiliteitswaarde | Genormaliseerde jaarwinst gedeeld door een rendementseis | Stabiele bedrijven met voorspelbare winst |
| Discounted cash flow (DCF) | Verwachte kasstromen teruggerekend naar de waarde van nu | Groeiende bedrijven en grotere ondernemingen |
| Liquidatiewaarde | Opbrengst bij stopzetten min schulden en liquidatiekosten | Ondergrens, of als voortzetting niet realistisch is |
| Boekwaarde | Eigen vermogen volgens de balans | Alleen als startpunt; wijkt meestal af van de economische waarde |
Intrinsieke waarde
Alle bezittingen worden opnieuw gewaardeerd en de schulden gaan eraf. Deze methode houdt geen rekening met toekomstige winst of goodwill. Daardoor is zij minder geschikt voor dienstverleners en kennisintensieve bedrijven.
Rentabiliteitswaarde
De verwachte structurele winst wordt gedeeld door een rendementseis. Die eis hangt af van het risico van het bedrijf, de verhouding tussen eigen en vreemd vermogen en de marktrente. Vaak rekent de deskundige met het gemiddelde van de laatste drie tot vijf jaar, gecorrigeerd voor incidentele posten. Voor bedrijven die sterk groeien of krimpen is deze methode minder geschikt.
DCF-methode
De deskundige schat de geldstromen voor de komende jaren en verdisconteert die met een percentage dat het risico weerspiegelt. Deze methode geldt als economisch het meest zuiver, maar hangt sterk af van de aannames. Juist daarover ontstaat bij een scheiding vaak discussie.
Liquidatiewaarde en boekwaarde
De liquidatiewaarde is de opbrengst als het bedrijf stopt en alles wordt verkocht, minus schulden en kosten zoals ontslagvergoedingen. Zij dient vooral als ondergrens. De boekwaarde is het eigen vermogen op de balans en wijkt meestal sterk af van de waarde in het economisch verkeer.
Hoe verloopt het waarderingsproces?
Welke peildata gelden?
Er zijn twee peildata. Welke goederen in de gemeenschap vallen, wordt bepaald op de dag waarop het echtscheidingsverzoek is ingediend (artikel 1:99 BW). Voor de waarde geldt in beginsel de datum van de verdeling, tenzij u samen een andere peildatum afspreekt. Bij een verrekenbeding volgt de peildatum meestal uit de huwelijkse voorwaarden of uit artikel 1:142 BW. Leg de gekozen data vroeg vast; dat voorkomt discussie als de waarde tussentijds verandert.
Wat doen de accountant en de register valuator?
De accountant levert de financiële gegevens aan: jaarrekeningen, aangiften en prognoses. Een waarderingsdeskundige, vaak een register valuator (RV) die is aangesloten bij het Nederlands Instituut voor Register Valuators, voert de waardering uit. Partijen kunnen samen één deskundige kiezen of elk een eigen deskundige inschakelen. Vraag vooraf een offerte; de kosten hangen af van de omvang van de onderneming en de gekozen methode.
Wat doet de rechter als u het niet eens wordt?
De rechter kan een onafhankelijke deskundige benoemen (artikel 194 Rv). De deskundige legt in een rapport vast welke methode is gebruikt, welke aannames zijn gedaan en hoe de waarde tot stand kwam. Beide partijen kunnen op het rapport reageren. De rechter is niet aan het rapport gebonden, maar volgt het in de praktijk vaak als het goed is onderbouwd. Dat de rechter niet altijd een deskundige benoemt, liet de uitspraak van het hof Den Haag uit 2020 zien: zonder overdraagbare goodwill was er niets te waarderen.
Waar moet u per rechtsvorm op letten?
De rechtsvorm bepaalt hoe de waardering bij echtscheiding verloopt.
Eenmanszaak
Bij een eenmanszaak bestaat geen scheiding tussen zakelijk en privévermogen. Inventaris, debiteuren, voorraden en eventuele goodwill vallen in de gemeenschap als die van toepassing is. Ook de schulden van de eenmanszaak zijn persoonlijke schulden. Hangt het bedrijf sterk af van de ondernemer zelf, dan is overdraagbare goodwill vaak beperkt of afwezig.
Vennootschap onder firma
Zijn beide echtgenoten vennoot, dan moet eerst worden vastgesteld of voortzetting samen mogelijk is. Lukt dat niet, dan treedt één vennoot uit of wordt de vof ontbonden. Het vof-contract bepaalt meestal hoe de waarde van het aandeel van een uittredende vennoot wordt berekend. Vennoten zijn hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden van de vof (artikel 18 Wetboek van Koophandel); regel daarom ook wie na de scheiding voor welke schulden instaat.
Besloten vennootschap
Bij een bv gaat het om de waarde van de aandelen. Let daarbij op stille reserves, op de vraag of het om een meerderheids- of minderheidsbelang gaat, en op latente belastingclaims. Een pensioen in eigen beheer, een stamrecht of een rekening-courant met de bv vraagt een eigen beoordeling. De bv zelf is geen partij bij de scheiding; haar vermogen telt alleen via de waarde van de aandelen mee.
Wat bereidt u als ondernemer voor?
- Verzamel de jaarrekeningen en aangiften van de laatste drie tot vijf jaar.
- Controleer of uw huwelijkse voorwaarden een periodiek verrekenbeding bevatten en of daaraan elk jaar is voldaan.
- Kijk of uw aandeelhoudersovereenkomst of de statuten een aanbiedingsplicht bij scheiding bevatten.
- Breng stille reserves en latente belastingclaims in kaart.
- Reken na of u een uitkoopsom kunt betalen zonder de liquiditeit van het bedrijf te schaden.
Wat controleert u als partner van de ondernemer?
- Vraag inzage in jaarrekeningen, aangiften en de rekening-courant met de bv.
- Controleer of het salaris uit het bedrijf niet kunstmatig laag is gehouden; dat kan een vergoedingsrecht opleveren (artikel 1:95a BW) en raakt de alimentatie.
- Laat een waarderingsrapport van de ondernemer nakijken door een eigen deskundige.
- Let op de peildatum voor de waarde: tussen indiening van het verzoek en verdeling kan de waarde veranderen.
- Leg afspraken over betaling in termijnen vast, met zekerheden.
Hoe begeleiden wij een scheiding met een onderneming?
- Wij stellen aan de hand van uw huwelijkse voorwaarden of het wettelijk stelsel vast of het bedrijf moet worden verdeeld of verrekend.
- Wij maken afspraken over de peildata voor omvang en waarde.
- Wij schakelen een register valuator in of laten het waarderingsrapport van de andere partij kritisch beoordelen.
- Wij vragen de rechter zo nodig een onafhankelijke deskundige te benoemen.
- Wij leggen afspraken over uitkoop, betaling in termijnen en zekerheden vast in het echtscheidingsconvenant.
Bedrijfswaarde bij scheiding in vijf punten
- Een onderneming wordt gewaardeerd op de waarde in het economisch verkeer, in beginsel per datum van verdeling.
- Wat in de gemeenschap valt, bepaalt de dag van indiening van het verzoek (artikel 1:99 BW).
- Persoonlijke goodwill telt niet mee; overdraagbare goodwill wel (Hoge Raad 31 mei 2002).
- Bij huwelijkse voorwaarden zonder verrekenbeding blijft het bedrijf meestal buiten de verdeling; een niet-uitgevoerd periodiek verrekenbeding kan veel kosten.
- Latente belastingclaims en de liquiditeit van het bedrijf bepalen mee wat haalbaar is.
Veelgestelde vragen
Wil de ex-partner aandelen houden of uitbetaald worden?
Meestal wil de ex-partner geen aandeelhouder blijven. De ondernemer neemt dan de aandelen over en betaalt de helft van de waarde uit, eventueel in termijnen. Blijven beide ex-partners aandeelhouder, dan zijn goede afspraken over zeggenschap en dividend nodig.
Welke stukken heeft de waarderingsdeskundige nodig?
In ieder geval de jaarrekeningen en winst- en verliesrekeningen van de afgelopen jaren, de aangiften, een overzicht van bedrijfsmiddelen en vastgoed, lopende contracten en de prognoses voor de komende jaren.
Meer over de verdeling bij gemeenschap van goederen en de beperkte gemeenschap leest u in onze aparte artikelen, net als over zakelijke belangen beschermen tijdens een echtscheiding en wat er met uw vermogen gebeurt bij een scheiding.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina scheidingsadvocaat.
Wilt u weten wat dit voor uw situatie betekent? Lees wat onze familierechtadvocaat voor u kan doen.