Echtscheiding als ondernemer: hoe wordt de bedrijfswaarde berekend?

Gepubliceerd op 19 december 2025 · Laatst bijgewerkt op 9 oktober 2026

Bij een echtscheiding wordt de waarde van het bedrijf bepaald op de waarde in het economisch verkeer: wat een koper ervoor zou betalen, in beginsel op de datum van verdeling. Of de ex-partner daar een deel van krijgt, hangt af van het huwelijksgoederenregime: bij huwelijkse voorwaarden zonder verrekenbeding valt het bedrijf meestal buiten de verdeling.

Beide partners willen weten waar ze recht op hebben. Dit maakt een eerlijke en juiste waardebepaling noodzakelijk.

Bij een echtscheiding wordt de waarde van een bedrijf bepaald op basis van de prijs die ervoor te krijgen is in het economische verkeer, niet op basis van theoretische berekeningsmethoden. Dit betekent dat er gekeken wordt naar wat een koper ervoor zou willen betalen, rekening houdend met factoren zoals persoonlijke goodwill, stille reserves en de levensvatbaarheid van het bedrijf na verkoop.

De waardering hangt ook af van de rechtsvorm, de huwelijkse voorwaarden en het moment waarop de waarde wordt vastgesteld.

Het proces van bedrijfswaardering bij scheiding vraagt om een zorgvuldige aanpak. Er moet rekening worden gehouden met juridische kaders, specifieke kenmerken van de onderneming en de vraag of het bedrijf daadwerkelijk verkoopbaar is.

Een goede voorbereiding helpt om lange procedures en hoge kosten te voorkomen.

Waarom is de bedrijfswaardering bij een scheiding zo belangrijk?

De waarde van een bedrijf bij echtscheiding bepaalt hoeveel vermogen verdeeld moet worden tussen de partners. Deze waardering heeft ook invloed op alimentatieverplichtingen en of het bedrijf gewoon door kan blijven draaien.

Wat betekent de waardering voor de verdeling van het vermogen?

Bij echtscheiding moet de ondernemer de waarde van zijn bedrijf laten vaststellen om het vermogen eerlijk te verdelen. In een algehele gemeenschap van goederen, de regel voor huwelijken van vóór 2018 zonder huwelijkse voorwaarden, valt de onderneming automatisch in de huwelijksgemeenschap.

De helft van de bedrijfswaarde komt dan toe aan de ex-partner. Met huwelijkse voorwaarden kan de situatie anders liggen.

Het bedrijf blijft dan vaak privébezit van de ondernemer. Een verrekenbeding kan wel betekenen dat opgebouwde winst of waardestijging tijdens het huwelijk gedeeld moet worden.

De hoogte van de bedrijfswaarde bepaalt direct hoeveel de ondernemer moet uitkeren. Daarom schakelen ex-partners vaak elk een eigen deskundige in om de waarde te berekenen.

Speelt de bedrijfswaarde een rol bij partneralimentatie?

De waarde van de onderneming speelt een rol bij het berekenen van partneralimentatie. Een hoger gewaardeerd bedrijf suggereert vaak een groter verdienvermogen van de ondernemer.

Dit kan leiden tot hogere alimentatieverplichtingen. De rechter kijkt niet alleen naar de huidige winst, maar ook naar wat het bedrijf mogelijk kan opleveren.

Een ondernemer met een waardevol bedrijf heeft in principe meer draagkracht om alimentatie te betalen. De bedrijfswaarde wordt gebruikt om in te schatten of de ondernemer daadwerkelijk het inkomen heeft dat hij claimt.

Als de waardering te hoog uitvalt, kan de ondernemer vast komen te zitten aan te hoge alimentatiebetalingen. Is de waardering te laag? Dan krijgt de ex-partner mogelijk minder dan waar hij recht op heeft.

Hoe blijft het bedrijf na de scheiding levensvatbaar?

Een realistische bedrijfswaardering zorgt ervoor dat het bedrijf kan blijven bestaan na de scheiding. Te hoge uitkoopbedragen kunnen de liquiditeit van het bedrijf ondermijnen.

De ondernemer moet genoeg geld overhouden om het bedrijf te laten draaien. Veel ondernemers spreken af om de uitkoop in termijnen te betalen.

Zo hoeft niet alle liquiditeit ineens uit het bedrijf gehaald te worden. De rechter let erop dat afspraken over uitkoop en alimentatie haalbaar zijn voor het bedrijf.

Het voortbestaan van het bedrijf is niet alleen belangrijk voor de ondernemer, maar ook voor de ex-partner. Als het bedrijf failliet gaat door te hoge verplichtingen, kan de alimentatie niet meer worden betaald.

Welke rol spelen het huwelijksgoederenregime en andere afspraken?

De huwelijksvorm bepaalt hoe het vermogen van ondernemers bij echtscheiding wordt verdeeld. Afspraken zoals huwelijkse voorwaarden of een aandeelhoudersovereenkomst beïnvloeden welke bedrijfswaarde onder de verdeling valt.

Valt het bedrijf in de gemeenschap van goederen?

Bij een algehele gemeenschap van goederen valt alle vermogen in de huwelijksgemeenschap. Dit betekent dat de onderneming of aandelen voor de helft toebehoren aan beide partners.

Bij scheiding moet de bedrijfswaarde berekend worden om de uitkoop te bepalen. De beperkte gemeenschap van goederen sluit specifieke vermogensbestanddelen uit.

Een ondernemer kan bepalen dat zijn bedrijf of aandelen buiten de gemeenschap blijven. Dit gebeurt vaak door in de huwelijkse voorwaarden vast te leggen dat ondernemingsvermogen privé blijft.

Zonder huwelijkse voorwaarden geldt sinds 2018 een beperkte gemeenschap van goederen als standaard huwelijksvermogensstelsel. Vermogen van vóór het huwelijk blijft privé, net als erfenissen en schenkingen, tenzij de erflater of schenker anders heeft bepaald (art. 1:94 BW).

Tijdens het huwelijk verkregen vermogen valt wel in de gemeenschap. Had u het bedrijf al vóór het huwelijk, dan blijft het privé, maar kan de gemeenschap recht hebben op een redelijke vergoeding, bijvoorbeeld als u zich een te laag inkomen uit het bedrijf uitkeerde (art. 1:95a BW).

Wat geldt bij huwelijkse voorwaarden en een verrekenbeding?

Huwelijkse voorwaarden maken het mogelijk om koopmanszaken of een eigen bedrijf buiten de gemeenschap te houden. De ondernemer blijft dan volledig eigenaar van zijn onderneming.

De echtgenoot heeft geen recht op een deel van de bedrijfswaarde. Een verrekenbeding biedt een tussenoplossing.

De ondernemer behoudt de juridische eigendom van zijn bedrijf. Bij scheiding moet, afhankelijk van de tekst van het beding, wel het vermogen of de winst die in het bedrijf is opgebouwd met de ex-partner worden verrekend.

Het verrekenbeding beschermt de continuïteit van het bedrijf. De ondernemer hoeft geen aandelen af te staan maar betaalt een geldbedrag voor de waardegroei.

Dit voorkomt gedwongen verkoop of ongewenste medezeggenschap.

Wat is de invloed van een aandeelhoudersovereenkomst?

Een aandeelhoudersovereenkomst regelt wat er met aandelen gebeurt bij ingrijpende gebeurtenissen zoals echtscheiding. Deze afspraken bepalen wat er met de aandelen zelf gebeurt; de waarde van de aandelen telt nog steeds mee bij de verdeling of verrekening.

De overeenkomst kan bepalen dat aandelen alleen aan medeaandeelhouders verkocht mogen worden. De aandeelhoudersstructuur beïnvloedt ook de waardering.

Directe aandeelhouders hebben andere rechten dan aandeelhouders via een holdingstructuur. Een goedkoop- of bloot eigendomsconstructie kan de waarde die verdeeld moet worden verlagen.

Sommige aandeelhoudersovereenkomsten bevatten een first refusal bepaling. De ex-partner moet dan eerst aan medeaandeelhouders aanbieden tegen een vooraf bepaalde prijs.

Dit beschermt het bedrijf tegen ongewenste aandeelhouders.

Welke factoren bepalen de bedrijfswaarde?

Bij een scheiding bepalen verschillende factoren samen wat een onderneming waard is. De financiële cijfers, bezittingen, goodwill en fiscale verplichtingen spelen elk een rol in de uiteindelijke berekening.

Welke rol spelen omzet, winst en prognoses?

De winst van een bedrijf vormt een belangrijke basis voor de waardering. Een accountant kijkt naar de resultaten van de afgelopen jaren om te zien of het bedrijf stabiel presteert.

Stijgende of dalende winsten hebben direct invloed op wat iemand voor de onderneming wil betalen. Toekomstige kasstromen zijn net zo belangrijk als historische cijfers.

De prognose laat zien of het bedrijf kan blijven groeien of juist krimpt. Een onderneming met goede verwachtingen is meer waard dan een bedrijf zonder toekomstperspectief.

De omzet alleen zegt niet alles. Een hoge omzet met lage marges levert minder op dan een lagere omzet met gezonde winstcijfers.

Bij de waardering telt vooral wat het bedrijf daadwerkelijk aan geld overhoudt.

Wat zijn stille reserves en tellen die mee?

De balans geeft inzicht in wat een onderneming bezit en schuldig is. Activa omvatten gebouwen, machines, voorraden en vorderingen.

Passiva bestaan uit leningen, schulden aan leveranciers en andere verplichtingen.

Stille reserves ontstaan wanneer bezittingen meer waard zijn dan op de balans staat. Een pand dat jaren geleden is gekocht voor €200.000 kan nu €400.000 waard zijn.

Dit verschil van €200.000 is een stille reserve die meetelt bij de verdeling.

Niet alle activa zijn even gemakkelijk om te zetten in geld. Voorraden kunnen snel worden verkocht, maar speciale machines hebben vaak weinig waarde buiten het bedrijf.

Deze verschillen beïnvloeden hoeveel een koper wil betalen.

Telt goodwill mee bij de verdeling?

Alleen zakelijke goodwill telt mee. Persoonlijke goodwill, die aan de ondernemer zelf vastzit, blijft buiten de verdeling.

Goodwill is het verschil tussen wat een bedrijf oplevert en wat de materiële bezittingen waard zijn. Dit kan komen door een goede naam, klantenkring of marktpositie.

Bij een scheiding is het onderscheid tussen persoonlijke en zakelijke goodwill essentieel.

Persoonlijke goodwill hangt af van de ondernemer zelf. Denk aan een tandarts wiens patiënten speciaal voor hem komen, of een adviseur met een persoonlijk netwerk.

Deze goodwill verdwijnt als de ondernemer stopt en telt niet mee bij de verdeling.

Zakelijke goodwill blijft bestaan zonder de huidige eigenaar. Een winkel op een goede locatie met vaste klanten behoudt waarde bij verkoop.

Deze goodwill hoort wel bij het bedrijf en moet worden meegenomen in de scheiding.

Hoe tellen belastingclaims mee?

De belastingheffing heeft grote gevolgen voor wat er overblijft bij verkoop of verdeling. Een eenmanszaak valt onder de inkomstenbelasting, terwijl een BV onder de vennootschapsbelasting komt.

Deze verschillen bepalen hoeveel belasting verschuldigd is.

Bij verkoop van aandelen in een BV betaalt de eigenaar box 2 belasting over de winst. Het tarief is 24,5% over het eerste deel en 31% daarboven (2026).

Deze belastingclaim verlaagt het netto bedrag dat overblijft voor verdeling tussen ex-partners.

Stille reserves leiden tot extra belasting wanneer ze worden gerealiseerd. Verkoop van een pand met een stille reserve van €200.000 betekent dat hierover belasting moet worden betaald.

De netto waarde na belasting telt mee bij de scheiding, niet het brutobedrag.

Welke waarderingsmethoden zijn er?

Bij een echtscheiding zijn er verschillende waarderingsmethoden beschikbaar om de waarde van een onderneming te bepalen. De keuze voor een specifieke methode hangt af van de situatie van het bedrijf, de beschikbare gegevens en het doel van de waardering.

Hoe werkt de intrinsieke waarderingsmethode?

De intrinsieke waarderingsmethode bepaalt de waarde van een onderneming op basis van de bezittingen en schulden zoals die op de balans staan. Bij deze methode wordt gekeken naar wat het bedrijf bezit minus wat het bedrijf schuldig is.

Deze methode werkt als volgt:

• Alle bezittingen worden gewaardeerd (voorraden, machines, gebouwen)
• Alle schulden worden afgetrokken
• Het verschil vormt de intrinsieke waarde

De intrinsieke waarde geeft een indicatie van de boekwaarde van het bedrijf. Dit is vooral bruikbaar voor bedrijven met veel tastbare bezittingen zoals vastgoed of productieapparatuur.

Een nadeel is dat deze methode geen rekening houdt met toekomstige winsten of groei. Ook ontbreekt de goodwill in de berekening.

Dit maakt de intrinsieke waarderingsmethode minder geschikt voor dienstverleners of kennisintensieve bedrijven.

Hoe werkt de DCF-methode?

De DCF-methode berekent de waarde van een onderneming door toekomstige geldstromen terug te rekenen naar de contante waarde. Deze methode wordt gezien als de meest economisch correcte manier van bedrijfswaardering bij echtscheiding.

Bij deze waarderingsmethode worden eerst de verwachte geldstromen voor de komende jaren geschat. Vervolgens worden deze bedragen verdisconteerd met een rentepercentage dat het risico weerspiegelt.

Dit percentage wordt de disconteringsvoet genoemd.

De DCF-methode houdt rekening met:

• Verwachte kasstromen per jaar
• Groei of krimp van het bedrijf
• Investeringen die nodig zijn
• Het risico van de onderneming

Deze methode vraagt om realistische prognoses van toekomstige resultaten. Dit kan lastig zijn en soms ontstaan discussies tussen beide partners over de aannames.

Een waarderingsdeskundige kan helpen bij het maken van onderbouwde schattingen.

Hoe werkt de rentabiliteitsmethode?

De rentabiliteitsmethode kijkt naar de winstcapaciteit van een onderneming. Deze waarderingsmethode is populair bij echtscheidingen omdat ze relatief eenvoudig toe te passen is.

Bij deze methode wordt de verwachte jaarwinst gedeeld door een rendementeis. De formule is: rentabiliteitswaarde = genormaliseerde winst / rendementeis.

De genormaliseerde winst is de verwachte structurele winst waarbij incidentele posten zijn gecorrigeerd.

Het rendementspercentage wordt bepaald door:

• Het risiconiveau van het bedrijf
• De verhouding tussen eigen vermogen en vreemd vermogen
• De rentevoet op de markt
• Inflatieverwachtingen

Deze methode gaat uit van een stabiele situatie waarbij de onderneming blijft presteren zoals in het verleden. Er wordt vaak gerekend met het gemiddelde van de laatste drie tot vijf jaar.

Let op dat deze methode minder geschikt is voor bedrijven die sterk groeien of krimpen.

Wat zeggen de liquidatiewaarde en de boekwaarde?

De liquidatiewaarde geeft aan hoeveel geld overblijft als een onderneming wordt stopgezet en alle bezittingen worden verkocht. Deze waarderingsmethode wordt gebruikt wanneer voortzetting van het bedrijf niet realistisch is.

Bij berekening van de liquidatiewaarde worden alle activa gewaardeerd tegen verkoopprijs. Daarvan worden de schulden afgetrokken plus de kosten van liquidatie zoals ontbindingsvergoedingen voor personeel.

De boekwaarde is simpelweg het eigen vermogen zoals dat op de balans staat. Dit is het verschil tussen de boekhoudkundige waarde van alle bezittingen en alle schulden.

Deze waarde wijkt meestal sterk af van de waarde in het economisch verkeer.

De liquidatiewaarde ligt vaak lager dan andere waarderingsmethoden omdat er snel verkocht moet worden. Deze methode dient vooral als ondergrens bij een waardering.

Een voortzettende onderneming is normaliter meer waard dan bij verkoop van losse onderdelen.

Hoe verloopt het waarderingsproces?

De waardering van een onderneming bij echtscheiding volgt een vast proces met duidelijke stappen. De peildatum vormt het uitgangspunt, terwijl gespecialiseerde deskundigen zorgen voor een objectieve berekening die stand houdt bij de rechtbank.

Welke peildatum geldt?

De peildatum is het moment waarop de waarde van de onderneming wordt vastgesteld. Voor de vraag welke goederen in de gemeenschap vallen, is dat de dag waarop het echtscheidingsverzoek is ingediend (art. 1:99 BW). Voor de waarde geldt in beginsel de datum van de verdeling, tenzij u samen een andere datum kiest.

De keuze voor de peildatum heeft grote gevolgen. De jaarrekening die het dichtst bij deze datum ligt wordt gebruikt als basis voor de berekening.

Alle financiële gegevens, bezittingen en schulden worden op dat moment beoordeeld.

Advocaten moeten samen afspraken maken over de precieze peildatum. Dit voorkomt discussies later in het proces.

De balans en het eigen vermogen op de peildatum vormen het vertrekpunt voor alle verdere berekeningen.

Wat doen de accountant en de register valuator?

Een waarderingsdeskundige of register valuator voert de feitelijke waardering uit. Deze specialist heeft kennis van verschillende waarderingsmethoden en kan deze toepassen op het specifieke bedrijf.

De accountant levert de financiële gegevens aan zoals jaarrekeningen, belastingaangiften en begrotingen. Hij controleert of alle cijfers kloppen en of er stille reserves of belastinglatenties zijn.

Een register valuator (RV) heeft een speciale opleiding gevolgd en is aangesloten bij het Nederlands Instituut voor Register Valuators (NIRV).

De kosten voor een deskundige beginnen vaak bij 10.000 euro of meer. Dit hangt af van de complexiteit van de onderneming en de gekozen waarderingsmethode.

Beide partijen kunnen de deskundige vragen stellen over de berekening.

Wat doet de rechter als u het niet eens wordt?

De rechtbank benoemt vaak een onafhankelijke deskundige als partijen het niet eens worden. Deze expert moet zorgen voor een objectieve waardebepaling die beide partners accepteren.

De rechter beslist uiteindelijk over de waarderingsmethode als partijen geen overeenstemming bereiken. Hij kijkt naar het type onderneming, de omvang en wat gebruikelijk is in vergelijkbare situaties.

De rechtbank houdt ook rekening met de continuïteit van het bedrijf en of de ondernemer de waarde aan zijn ex-partner kan uitbetalen.

De deskundige legt zijn berekening vast in een rapport. Dit rapport moet duidelijk maken welke methode is gebruikt, welke aannames zijn gedaan en hoe de eindwaarde tot stand is gekomen.

Beide partners krijgen de kans om hierop te reageren tijdens een zitting bij de rechtbank.

Waar moet u per rechtsvorm op letten?

De rechtsvorm van een onderneming bepaalt hoe de waardering bij echtscheiding verloopt. Bij een eenmanszaak bestaat er geen onderscheid tussen privé en zakelijk vermogen, terwijl de waardering bij een vof en een bv complexer is: bij de vof door de afspraken tussen de vennoten, bij de bv omdat het om aandelen in een rechtspersoon gaat.

Hoe wordt een eenmanszaak gewaardeerd?

Bij een eenmanszaak vormen alle bezittingen en schulden automatisch privévermogen. Er is geen scheiding tussen zakelijk en persoonlijk vermogen.

De volledige waarde van de eenmanszaak telt direct mee bij de verdeling. De inventaris, debiteuren, voorraden en goodwill vallen allemaal in de gemeenschap van goederen als die van toepassing is.

Ook de schulden van de eenmanszaak zijn persoonlijke schulden. Bij de waardering moet gekeken worden naar het eigen vermogen van de onderneming volgens de balans.

Daarnaast speelt de vraag of er goodwill aanwezig is. Goodwill is de meerwaarde die de onderneming heeft boven de waarde van de losse bezittingen.

Bij een eenmanszaak die sterk afhankelijk is van de persoon van de ondernemer is deze goodwill vaak beperkt of afwezig.

Hoe wordt een vof gewaardeerd?

Bij een vof waarbij beide echtgenoten vennoot zijn moet eerst worden vastgesteld of voortzetting samen mogelijk is. Als dat niet lukt moet één vennoot uittreden of moet de vof worden ontbonden.

Het vof-contract bepaalt meestal hoe om te gaan met een uittredende vennoot. De waarde van het aandeel van de uittredende vennoot moet worden berekend volgens de afspraken in het contract.

Als er meerdere vennoten zijn naast de echtgenoten speelt ook de verhouding met deze andere vennoten een rol. De waardering gebeurt op basis van het eigen vermogen van de vof en eventuele goodwill.

Vennoten zijn hoofdelijk aansprakelijk voor alle schulden. Dit aspect moet bij een scheiding zorgvuldig worden meegenomen in de afspraken tussen de ex-partners.

Hoe worden de aandelen in een bv gewaardeerd?

Bij een bv gaat het om de waardering van aandelen. Als beide echtgenoten aandeelhouder zijn moet worden vastgesteld of zij samen de bv kunnen voortzetten of dat één partner de aandelen van de ander overneemt.

De waarde van de aandelen wordt bepaald door verschillende methoden:

• Intrinsieke waarde methode: kijkt naar het eigen vermogen op de balans.
• Verbeterde rentabiliteitsmethode: berekent de waarde op basis van toekomstige winsten.
• Discounted Cash Flow methode: waardeert op basis van verwachte kasstromen.

Bij een bv moet ook worden gekeken naar stille reserves. Dit zijn waarden van bezittingen die hoger zijn dan de waarde op de balans, bijvoorbeeld bij bedrijfsonroerend goed.

Voor een DGA is het belangrijk om te bepalen of er sprake is van een meerderheids- of minderheidsbelang. Een meerderheidsbelang heeft meer waarde omdat de aandeelhouder zeggenschap heeft.

Ook moet worden vastgesteld hoe een pensioen in eigen beheer of een stamrechtvoorziening in de bv wordt behandeld.

Latente fiscale verplichtingen verlagen de netto waarde van de aandelen en moeten worden meegenomen in de berekening.

Waar let u als ondernemer op?

• Verzamel de jaarrekeningen en belastingaangiften van de laatste drie tot vijf jaar.
• Controleer of uw huwelijkse voorwaarden een periodiek verrekenbeding bevatten en of daaraan elk jaar is voldaan.
• Kijk of uw aandeelhoudersovereenkomst een aanbiedingsplicht bij scheiding bevat.
• Breng stille reserves en latente belastingclaims in kaart.
• Reken na of u een uitkoopsom kunt betalen zonder de liquiditeit van het bedrijf te schaden.

Waar let u als partner van de ondernemer op?

• Vraag inzage in jaarrekeningen, aangiften en de rekening-courant met de bv.
• Controleer of het salaris uit het bedrijf niet kunstmatig laag is gehouden.
• Laat een waarderingsrapport van de ondernemer nakijken door een eigen deskundige.
• Let op de peildatum voor de waarde: tussen indiening van het verzoek en verdeling kan de waarde veranderen.
• Leg afspraken over betaling in termijnen vast, met zekerheden.

Wat kunnen wij voor u doen bij een echtscheiding als ondernemer?

Wij begeleiden ondernemers en hun partners bij de verdeling of verrekening van een onderneming.

• Wij stellen aan de hand van uw huwelijkse voorwaarden of het wettelijk stelsel vast of het bedrijf moet worden verdeeld of verrekend.
• Wij maken afspraken over de peildata: de dag van indiening van het verzoek voor de omvang (art. 1:99 BW) en de datum van verdeling voor de waarde.
• Wij schakelen een register valuator in of laten het waarderingsrapport van de andere partij kritisch beoordelen.
• Wij vragen de rechter zo nodig een onafhankelijke deskundige te benoemen.
• Wij leggen afspraken over uitkoop, betaling in termijnen en zekerheden vast in het echtscheidingsconvenant.

Samengevat

• Een onderneming wordt bij scheiding gewaardeerd op de waarde in het economisch verkeer.
• Wat in de gemeenschap valt, bepaalt de dag van indiening van het verzoek (art. 1:99 BW); de waarde geldt in beginsel per datum van verdeling.
• Bij huwelijkse voorwaarden zonder verrekenbeding valt het bedrijf meestal buiten de verdeling; een verrekenbeding kan wel tot betaling leiden.
• Persoonlijke goodwill telt niet mee, zakelijke goodwill wel.
• Latente belastingclaims verlagen de waarde die wordt verdeeld.

Veelgestelde vragen

Bij een echtscheiding waarbij een onderneming betrokken is, komen veel praktische vragen naar voren over waardebepaling, verdeling van aandelen en de rol van huwelijkse voorwaarden.

De manier waarop goodwill wordt berekend en toekomstige groei wordt meegenomen, maakt het proces complex.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina scheidingsadvocaat.