Category
Een vertraagde of geannuleerde vlucht zorgt voor stress en kan uw reisplannen flink verstoren.
EU-Verordening 261/2004 beschermt passagiers door luchtvaartmaatschappijen te verplichten compensatie en bijstand te bieden bij instapweigering, annuleringen en aanzienlijke vertragingen.
Deze Europese regelgeving geldt voor vluchten die vertrekken vanuit de EU of aankomen in de EU met een Europese luchtvaartmaatschappij.
Veel passagiers weten niet dat ze recht hebben op een vergoeding die kan oplopen tot €600 per persoon, afhankelijk van de afstand en omstandigheden.
De regelgeving stelt duidelijke voorwaarden waaronder luchtvaartmaatschappijen moeten betalen en wanneer zij vrijgesteld zijn van deze verplichting.
Dit artikel behandelt de juridische aspecten van EU-Verordening 261/2004 en legt uit wanneer passagiers compensatie kunnen claimen.
Ook komen de uitzonderingen aan bod waarbij luchtvaartmaatschappijen geen compensatie hoeven te betalen.
Wat is EU-Verordening 261/2004?
EU-Verordening 261/2004 is een Europese wet die op 17 februari 2005 in werking trad en passagiers beschermt bij vliegtuigproblemen.
De verordening stelt duidelijke regels vast voor compensatie en bijstand wanneer luchtvaartmaatschappijen passagiers weigeren, vluchten annuleren of vertragingen veroorzaken.
Achtergrond en doelstellingen van de verordening
Het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie stelden deze verordening vast op 11 februari 2004.
De verordening kwam er omdat passagiers te vaak problemen ondervonden zonder voldoende bescherming.
Voor 2004 bestond er al Verordening 295/91, maar die bood te weinig bescherming.
Het aantal passagiers dat tegen hun wil werd geweigerd bleef te hoog.
Hetzelfde gold voor passagiers die werden getroffen door plotselinge annuleringen en lange vertragingen.
De Europese Unie wilde de bescherming versterken en de rechten van passagiers uitbreiden.
Tegelijk moest de verordening zorgen voor eerlijke regels voor alle luchtvaartmaatschappijen binnen de geliberaliseerde Europese markt.
Het doel was minder overlast en ongemak voor reizigers door duidelijke verplichtingen op te leggen aan luchtvaartmaatschappijen.
Reikwijdte en toepassingsgebied
De verordening geldt voor alle vluchten die vertrekken vanaf een luchthaven in de Europese Unie.
Ook vluchten vanuit derde landen naar EU-luchthavens vallen eronder, maar alleen wanneer een Europese luchtvaartmaatschappij de vlucht uitvoert.
De bescherming is niet beperkt tot geregelde vluchten.
Ook ongeregelde vluchten en pakketreizen vallen onder de verordening.
Dit verschil tussen vluchtsoorten was belangrijk omdat het onderscheid steeds meer vervaagde.
De verplichtingen rusten op de luchtvaartmaatschappij die de vlucht uitvoert.
Dit geldt of ze nu met eigen vliegtuigen vliegen of met geleasde toestellen werken.
De verordening bepaalt drie hoofdsituaties waarin passagiers rechten hebben:
- Instapweigering tegen hun wil
- Annulering van vluchten
- Vertraging van vluchten (meer dan drie uur bij aankomst)
Rol van het Europees Parlement en de Europese Unie
Het Europees Parlement en de Raad ontwikkelden de verordening volgens artikel 251 van het EG-Verdrag.
Ze keurden een gemeenschappelijke tekst goed op 1 december 2003 via het Bemiddelingscomité.
De Europese Unie zag deze wetgeving als onderdeel van haar bredere taak om consumenten te beschermen.
De lidstaten moesten zorgen voor naleving en handhaving van de regels.
Elke lidstaat wijst een instantie aan die toezicht houdt op de luchtvaartmaatschappijen.
De lidstaten bepalen zelf de sancties bij overtredingen.
Deze sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn.
De Commissie analyseert regelmatig hoe de verordening werkt en of aanpassingen nodig zijn om passagiers beter te beschermen.
Wanneer heeft u recht op compensatie?
Passagiers kunnen compensatie claimen bij een vertraging van meer dan drie uur, een geannuleerde vlucht of instapweigering.
De luchtvaartmaatschappij moet alleen betalen als de problemen niet door buitengewone omstandigheden zijn veroorzaakt.
Criteria voor recht op vergoeding
Een passagier heeft recht op compensatie wanneer de vlucht minimaal drie uur vertraagd aankomt op de eindbestemming.
Bij een vertraging van vijf uur of meer kan de reiziger besluiten niet verder te reizen en krijgt een volledige terugbetaling van het ticket.
De vlucht moet vertrekken vanuit een EU-luchthaven of aankomen op een EU-luchthaven met een Europese luchtvaartmaatschappij.
Het bedrag van de compensatie hangt af van de afstand van de vlucht.
Voor vluchten tot 1.500 kilometer bedraagt dit €250.
Voor vluchten tussen 1.500 en 3.500 kilometer binnen de EU is dit €400.
Voor vluchten boven de 3.500 kilometer geldt een compensatie van €600.
De luchtvaartmaatschappij hoeft niet te betalen bij buitengewone omstandigheden.
Dit zijn situaties die zelfs met alle redelijke maatregelen niet te voorkomen waren.
Voorbeelden zijn ernstige weersomstandigheden, politieke onstabiliteit of onverwachte vliegveiligheidsproblemen.
Verschil tussen annulering en vertraging
Een geannuleerde vlucht betekent dat de vlucht niet doorgaat zoals gepland.
Een vertraagde vlucht vertrekt en arriveert later dan de oorspronkelijke tijd.
Bij beide situaties hebben passagiers recht op compensatie onder bepaalde voorwaarden.
Bij een geannuleerde vlucht heeft de passagier recht op compensatie als de luchtvaartmaatschappij niet minimaal 14 dagen voor vertrek heeft gewaarschuwd.
De maatschappij kan de compensatie vermijden door een alternatieve vlucht aan te bieden die vergelijkbaar is met de oorspronkelijke planning.
Een vlucht vertraging geeft alleen recht op compensatie als de vertraging drie uur of meer bedraagt bij aankomst.
Het maakt niet uit hoeveel vertraging er bij vertrek was.
De aankomsttijd bepaalt of er compensatie verschuldigd is.
Bij zowel annulering als vertraging moet de luchtvaartmaatschappij hulp bieden zoals maaltijden, verfrissingen en verblijf als dit nodig is.
Instapweigering: compensatie bij overboeking
Instapweigering gebeurt wanneer een passagier met een geldige boeking en ticket niet mag instappen.
Dit komt vaak voor bij overboeking door de luchtvaartmaatschappij.
De passagier heeft direct recht op compensatie tenzij buitengewone omstandigheden aan de orde zijn.
De luchtvaartmaatschappij moet eerst vrijwilligers zoeken die hun boeking opgeven in ruil voor voordelen.
Als er niet genoeg vrijwilligers zijn en passagiers tegen hun wil worden geweigerd, krijgen zij compensatie volgens dezelfde bedragen als bij vertraging.
Passagiers krijgen de keuze tussen terugbetaling van het ticket of een alternatieve vlucht naar de bestemming.
Tijdens het wachten op een latere vlucht moet de maatschappij zorgen voor eten, drinken en eventueel een hotelkamer.
De compensatiebedragen zijn €250, €400 of €600 afhankelijk van de afstand van de vlucht.
Hoogte en vormen van compensatie
Passagiers hebben recht op verschillende bedragen afhankelijk van de vliegafstand en de duur van de vertraging bij aankomst.
De luchtvaartmaatschappij moet deze financiële compensatie in geld uitbetalen, tenzij de passagier zelf kiest voor een alternatieve vorm.
Bedragen bij verschillende afstanden en situaties
De hoogte van de financiële compensatie varieert tussen €250 en €600 per passagier.
Deze bedragen staan vast in EU-Verordening 261/2004 en hangen af van twee factoren: de vliegafstand en de vertraging bij aankomst op de eindbestemming.
Voor vluchten tot 1500 kilometer bedraagt de compensatie €250 bij een vertraging van meer dan 3 uur.
Vluchten binnen de EU van meer dan 1500 kilometer, of andere vluchten tussen 1500 en 3500 kilometer, geven recht op €400.
Bij langere vluchten boven 3500 kilometer geldt een aangepast systeem.
Een vertraging tussen 3 en 4 uur levert €300 op.
Passagiers ontvangen €600 wanneer de vertraging meer dan 4 uur bedraagt bij aankomst.
Deze bedragen gelden per passagier, inclusief kinderen met een eigen stoel.
Baby’s op schoot hebben doorgaans geen recht op compensatie omdat zij geen aparte vliegticket hebben.
Financiële compensatie en volledige terugbetaling
De financiële compensatie is een vast bedrag dat los staat van de ticketprijs.
Passagiers hoeven geen bonnen of tegoedbonnen te accepteren als alternatief voor deze geldelijke vergoeding.
Bij een vertraging van meer dan 5 uur krijgen passagiers een extra keuze.
Zij kunnen besluiten niet te reizen en hebben dan recht op volledige terugbetaling van hun ticket.
De luchtvaartmaatschappij moet ook een gratis terugvlucht naar het oorspronkelijke vertrekpunt aanbieden.
Volledige terugbetaling betekent:
- De ticketprijs voor het niet-gebruikte deel van de reis
- Een retourvlucht naar het beginpunt wanneer dit relevant is
- Uitbetaling binnen 7 dagen na het verzoek
De compensatie vervalt alleen bij overmacht, zoals extreme weersomstandigheden of stakingen van derden.
Technische problemen aan het vliegtuig vallen niet onder overmacht volgens het Europese Hof van Justitie.
Uitbetaling: wanneer en hoe
Passagiers moeten de compensatie actief aanvragen bij de luchtvaartmaatschappij.
De meeste maatschappijen hebben webformulieren voor claims op hun websites.
De aanvraag kan direct na de vlucht ingediend worden.
De luchtvaartmaatschappij moet binnen een redelijke termijn reageren op het verzoek.
In de praktijk duurt dit vaak enkele weken tot maanden.
Weigert de maatschappij of reageert zij niet, dan kunnen passagiers verdere stappen ondernemen.
De uitbetaling gebeurt via bankoverschrijving naar de rekening van de passagier.
Luchtvaartmaatschappijen bieden soms vouchers of bonnen aan, maar passagiers hebben het recht om geld te eisen.
De vouchers zijn alleen verplicht voor verzorging tijdens de vertraging zelf, zoals maaltijden en hotelovernachtingen.
Bijstand en aanvullende rechten voor passagiers
EU-Verordening 261/2004 verplicht luchtvaartmaatschappijen om passagiers actief te ondersteunen met verzorging en alternatieve reisopties wanneer vluchten vertraging oplopen of geannuleerd worden.
Deze verplichtingen gelden ongeacht of de passagier recht heeft op financiële compensatie.
Recht op verzorging: maaltijden, verfrissingen en hotelovernachting
Passagiers hebben recht op verzorging zodra hun vlucht een bepaalde vertragingstijd bereikt.
Bij vluchten tot 1.500 kilometer geldt dit vanaf twee uur vertraging.
Voor vluchten tussen 1.500 en 3.500 kilometer start dit recht na drie uur.
Bij vluchten boven 3.500 kilometer krijgen passagiers verzorging na vier uur wachttijd.
De luchtvaartmaatschappij moet gratis maaltijden en verfrissingen verstrekken in verhouding tot de wachttijd.
Passagiers ontvangen ook twee gratis telefoongesprekken, e-mails of faxberichten.
Wanneer de vertraging een overnachting noodzakelijk maakt, moet de luchtvaartmaatschappij een hotelovernachting aanbieden.
Dit omvat ook het vervoer tussen de luchthaven en het hotel.
Deze rechten gelden zowel bij vertragingen als bij geannuleerde vluchten.
Alternatieve vlucht en retourvlucht
Passagiers kunnen kiezen tussen verschillende opties wanneer hun vlucht geannuleerd wordt of extreem vertraagd is.
De luchtvaartmaatschappij moet een alternatieve vlucht aanbieden naar de eindbestemming onder vergelijkbare omstandigheden.
Deze nieuwe vlucht moet zo snel mogelijk vertrekken.
Passagiers mogen ook kiezen voor een retourvlucht naar hun eerste vertrekpunt wanneer de vlucht niet meer zinvol is.
In dat geval krijgen ze het volledige ticketbedrag terugbetaald binnen zeven dagen.
Bij gedeeltelijk uitgevoerde reizen kunnen passagiers terugbetaling vragen voor het niet gevlogen deel.
Ze ontvangen dan ook terugbetaling voor het al gevlogen deel als de reis zinloos is geworden.
Verplichtingen van de luchtvaartmaatschappij bij problemen
De luchtvaartmaatschappij moet passagiers direct informeren over hun rechten bij instapweigering, annulering of vertraging.
Deze informatie moet schriftelijk worden verstrekt aan de incheckbalie of bij de gate.
Luchtvaartmaatschappijen moeten voorrang geven aan personen met beperkte mobiliteit en hun begeleiders.
Deze passagiers ontvangen speciale ondersteuning die past bij hun behoeften.
De verordening stelt dat verzorging beperkt of geweigerd mag worden als dit extra vertraging veroorzaakt.
Elke lidstaat wijst een aangewezen instantie aan die toezicht houdt op de naleving.
Passagiers behouden altijd het recht om via de rechter compensatie te claimen wanneer de luchtvaartmaatschappij haar verplichtingen niet nakomt.
Beperkingen en uitzonderingen op het recht op compensatie
Het recht op compensatie kent belangrijke grenzen.
Niet elke vertraging of annulering leidt automatisch tot een vergoeding, en de toepassing van de verordening hangt sterk af van de vliegroute en de betrokken luchtvaartmaatschappij.
Buitengewone omstandigheden als uitzondering
Luchtvaartmaatschappijen zijn vrijgesteld van compensatieplicht wanneer sprake is van buitengewone omstandigheden.
Deze situaties liggen buiten de invloedssfeer van de maatschappij en waren redelijkerwijs niet te vermijden.
Erkende buitengewone omstandigheden:
- Stakingen door derden (niet door het eigen personeel)
- Extreem slecht weer en natuurrampen
- Terroristische dreigingen
- Medische noodgevallen aan boord
Technische mankementen vormen een grijs gebied.
Het Hof van Justitie heeft bepaald dat reguliere technische problemen die inherent zijn aan de bedrijfsvoering geen buitengewone omstandigheid vormen.
Onderhoudfouten vallen hier ook onder.
Fabricagefouten of schade door externe oorzaken kunnen wel als buitengewone omstandigheden gelden.
De bewijslast ligt bij de luchtvaartmaatschappij om aan te tonen dat een situatie niet vermijdbaar was.
Uitsluiting bij niet-EU vluchten en luchtvaartmaatschappijen
De verordening geldt alleen voor specifieke vluchten.
Een passagier moet vertrekken vanaf een luchthaven binnen de Europese Unie, of reizen met een Europese luchtvaartmaatschappij naar een EU-bestemming.
Bij een vlucht vanaf Schiphol naar New York met een Amerikaanse maatschappij bestaat recht op compensatie.
De vlucht vertrekt immers vanuit de EU.
Een terugreis van New York naar Amsterdam met dezelfde Amerikaanse maatschappij valt ook onder de verordening, omdat de bestemming in de EU ligt en het een Europese luchtvaartmaatschappij betreft die vanuit een EU-luchthaven vliegt.
Vluchten tussen twee niet-EU landen met niet-Europese luchtvaartmaatschappijen vallen volledig buiten het toepassingsgebied.
Een reis van Bangkok naar Singapore met een Aziatische maatschappij kent geen bescherming onder EU-Verordening 261/2004.
Relatie met het Verdrag van Montreal
Het Verdrag van Montreal regelt de internationale aansprakelijkheid van luchtvaartmaatschappijen voor schade tijdens internationaal luchtvervoer.
Dit verdrag behandelt andere aspecten dan EU-Verordening 261/2004.
EU-Verordening 261/2004 richt zich op vaste compensatiebedragen bij operationele problemen.
Het Verdrag van Montreal biedt daarentegen mogelijkheden voor schadevergoeding bij verlies of beschadiging van bagage, lichamelijk letsel of overlijden.
Beide regelingen kunnen naast elkaar bestaan.
Een passagier kan compensatie ontvangen voor een vertraagde vlucht onder de EU-verordening, en tegelijkertijd een schadeclaim indienen voor verloren bagage onder het Verdrag van Montreal.
De rechten uit het verdrag worden niet beperkt door de EU-regelgeving.
Het claimproces en praktische tips
Passagiers die compensatie willen ontvangen, moeten specifieke documenten verzamelen en een formeel verzoek indienen bij de luchtvaartmaatschappij.
Als de maatschappij niet reageert of de claim afwijst, kunnen reizigers hulp inroepen van nationale toezichthouders of juridische stappen overwegen.
Benodigde documenten: instapkaart en boekingsbevestiging
De instapkaart vormt het belangrijkste bewijs dat een passagier daadwerkelijk aan boord ging of zou gaan van de betreffende vlucht.
Reizigers moeten deze kaart bewaren, of het nu een papieren versie of een digitale versie op de telefoon betreft.
De boekingsbevestiging toont details zoals het boekingsnummer, de vluchtdatum, het vluchtnummer en de boeking van de stoel.
Dit document bevestigt dat de passagier een geldig contract had met de luchtvaartmaatschappij.
Ook e-mails met reserveringsgegevens kunnen als bewijs dienen.
Extra documenten die nuttig zijn:
- Foto’s of screenshots van informatieborden op de luchthaven
- Geschreven verklaringen van de luchtvaartmaatschappij over de vertraging of annulering
- Bonnen van gemaakte kosten zoals maaltijden of accommodatie
- Communicatie met de airline via e-mail of berichten
Claim indienen bij de luchtvaartmaatschappij
Passagiers moeten hun claim indienen rechtstreeks bij de luchtvaartmaatschappij die de vlucht uitvoerde.
De meeste airlines hebben online formulieren op hun website waar reizigers compensatie kunnen aanvragen.
Het is ook mogelijk om een schriftelijke claim per e-mail of post te versturen.
Het verzoek moet de volgende informatie bevatten:
- Naam en contactgegevens van de passagier
- Vluchtnummer en datum van de reis
- Details over de vertraging of annulering
- Bankrekeningnummer voor uitbetaling
- Kopieën van de benodigde documenten
De luchtvaartmaatschappij heeft geen wettelijke termijn waarbinnen ze moet antwoorden.
Meestal reageren airlines binnen zes tot acht weken.
Als de maatschappij de claim afwijst, moet ze uitleggen waarom de passagier geen recht heeft op compensatie.
Juridische stappen en nationale toezichthouders
Wanneer een luchtvaartmaatschappij niet reageert of de claim zonder geldige reden afwijst, kunnen passagiers contact opnemen met de nationale toezichthouder.
In Nederland is dit de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT).
Deze instanties onderzoeken klachten en kunnen maatschappijen dwingen om te voldoen aan EU-Verordening 261/2004.
Passagiers kunnen ook een geschilleninstantie inschakelen zoals De Geschillencommissie Reizen.
Deze behandelt geschillen tussen reizigers en luchtvaartmaatschappijen zonder dat er direct een rechtszaak nodig is.
De procedure kost minder dan een gang naar de rechter.
Als laatste optie kunnen reizigers naar de rechter stappen.
Dit is zinvol bij hogere bedragen of wanneer andere wegen geen resultaat opleveren.
Claims blijven geldig gedurende vijf jaar na de vluchtdatum volgens Nederlandse wetgeving.
Frequently Asked Questions
Passagiers hebben vaak vragen over hun rechten wanneer vluchten vertraagd of geannuleerd worden.
De toepassing van EU-Verordening 261/2004 hangt af van verschillende factoren zoals de vluchtafstand, de mate van vertraging en de oorzaak van de verstoring.
Wat zijn mijn rechten als mijn vlucht binnen de Europese Unie vertraagd is?
Passagiers hebben recht op compensatie bij een vertraging van drie uur of meer op de eindbestemming.
De verordening bepaalt dat de vertraging gemeten wordt op het moment dat het vliegtuig de deur opent bij aankomst.
De luchtvaartmaatschappij moet ook verzorging bieden tijdens het wachten.
Dit omvat maaltijden en verfrissingen die passend zijn bij de wachttijd.
Bij langere vertragingen moeten ook twee gratis telefoongesprekken of e-mails aangeboden worden.
Wanneer de vertraging een overnachting noodzakelijk maakt, moet de luchtvaartmaatschappij hotelaccommodatie en transport tussen de luchthaven en het hotel regelen.
Deze verplichtingen gelden ongeacht of de passagier recht heeft op financiële compensatie.
Hoe kan ik compensatie claimen bij vluchtannulering onder EU-verordening 261/2004?
De passagier moet eerst contact opnemen met de luchtvaartmaatschappij die de vlucht uitvoerde.
Veel luchtvaartmaatschappijen hebben specifieke formulieren op hun website voor het indienen van claims.
De claim moet details bevatten zoals het boekingsnummer, vluchtnummer en bewijs van de verstoring.
Wanneer de luchtvaartmaatschappij niet reageert of de claim afwijst, kan de passagier contact opnemen met de nationale handhavingsinstantie.
In Nederland is dit de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT).
De passagier kan ook juridische stappen ondernemen via de rechter of een gespecialiseerd claimbureau inschakelen.
Het is belangrijk om alle documentatie te bewaren.
Dit omvat boardingpassen, boekingsbevestigingen en communicatie met de luchtvaartmaatschappij.
Welke omstandigheden geven geen recht op compensatie onder EU-vluchtvertraging en -annuleringsregels?
Buitengewone omstandigheden sluiten de compensatieplicht uit.
De luchtvaartmaatschappij moet wel altijd verzorging en bijstand verlenen, ook bij buitengewone omstandigheden.
Wanneer de passagier tijdig geïnformeerd werd over de annulering, vervalt het recht op compensatie.
Dit geldt wanneer de melding minimaal 14 dagen voor vertrek plaatsvond.
Bij kortere kennisgevingstermijnen moet de luchtvaartmaatschappij een alternatieve vlucht aanbieden die aan specifieke tijdscriteria voldoet.
Technische problemen die deel uitmaken van normale onderhoudswerkzaamheden geven wel recht op compensatie.
De luchtvaartmaatschappij draagt de verantwoordelijkheid voor het onderhoud van haar vliegtuigen.
Wat wordt er beschouwd als ‘buitengewone omstandigheden’ die luchtvaartmaatschappijen vrijstellen van de plicht tot compensatie?
Extreem weer zoals dichte mist, hevige sneeuwval of orkanen vormt een buitengewone omstandigheid.
De weersomstandigheden moeten specifiek de uitvoering van de betreffende vlucht verhinderen.
Algemene weersproblemen elders in het netwerk tellen niet altijd als geldige reden.
Politieke onstabiliteit, beveiligingsproblemen en onverwachte vliegveiligheidsproblemen behoren ook tot buitengewone omstandigheden.
Stakingen van luchtverkeersleiding of luchthavenpersoneel vallen hieronder, maar stakingen van het eigen personeel van de luchtvaartmaatschappij niet.
Vogelslag, onverwachte technische gebreken die geen verband houden met normaal onderhoud en medische noodgevallen kunnen als buitengewoon beschouwd worden.
De luchtvaartmaatschappij moet echter aantonen dat zij alle redelijke maatregelen heeft genomen om de gevolgen te beperken.
Hoe lang na de verstoorde vlucht kan ik nog een claim voor compensatie indienen?
De verjaringstermijn verschilt per land binnen de Europese Unie.
In Nederland geldt een verjaringstermijn van twee jaar voor het indienen van een claim.
Deze termijn begint te lopen vanaf de datum van de geplande vlucht.
Andere lidstaten hanteren langere termijnen.
Het Verenigd Koninkrijk hanteert bijvoorbeeld zes jaar voor contractuele vorderingen.
De toepasselijke verjaringstermijn hangt af van het land waar de claim wordt ingediend.
Passagiers doen er verstandig aan om claims zo snel mogelijk in te dienen.
Later wordt het moeilijker om bewijs te verzamelen en documentatie te achterhalen.
Hoeveel compensatie kan ik verwachten bij een lange vertraging van mijn vlucht volgens EU-Verordening 261/2004?
De compensatiebedragen zijn vastgelegd in de verordening en hangen af van de vluchtafstand.
Voor vluchten tot 1500 kilometer bedraagt de compensatie €250 per passagier.
Vluchten tussen 1500 en 3500 kilometer binnen de EU geven recht op €400.
Voor vluchten langer dan 3500 kilometer geldt een compensatie van €600.
